II SA/Sz 758/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł, w zakreślonym terminie wpis uiścił. Następnie w dniu [...] r. złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Posiadany majątek stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2. Wnioskodawca jest osobą bezrobotną, bez dochodu, natomiast rodzice uzyskują łączny miesięczny dochód w wysokości [...] zł z tytułu stosunku pracy. Wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy zobowiązał M. B. do nadesłania w terminie 7 dni od daty doręczenia, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy: - dowodu potwierdzającego posiadanie statusu osoby bezrobotnej, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania i innych niezbędnych wydatków w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych dochodów osiąganych przez B. i J. B. w okresie ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków rodziny kont bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy. Wnioskodawca w wyznaczonym terminie nie złożył żądanych dokumentów źródłowych, ani innych wyjaśnień. Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 cyt. ustawy). Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, iż strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 P.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną. Nie wystarczy jedynie ogólnikowe powołanie się na istniejące trudności, czy prawidłowe wypełnienie formularza. Sąd ma prawo, oceniając złożone oświadczenie za niewystarczające, żądać od strony dodatkowych wyjaśnień bądź złożenia dokumentów (art. 255 P.p.s.a.). Zauważyć bowiem należy, iż oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej - interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Z tych też względów musi dołożyć wszelkiej staranności, aby uzyskać dowody weryfikujące treść oświadczeń strony dotyczących jej stanu majątkowego. W tym przypadku oświadczenie skarżącego zawarte w formularzu o Jego sytuacji osobistej i finansowej uznano za niewystarczające i wezwano stronę do jego uzupełnienia o dalsze wyjaśnienia i dokumenty. Pomimo właściwego doręczenia wezwania oraz ustalenia rygoru jego niewykonania M. B., nie złożył żadnych dokumentów niezbędnych do prawidłowej oceny jego możliwości finansowych. W szczególności wobec opisanej przez Niego sytuacji należało wyjaśnić, czy posiada status osoby bezrobotnej, z jakich środków utrzymuje się pozostając bez dochodu. Istotne znaczenie miało też ustalenie sytuacji materialnej rodziców wnioskodawcy z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Sytuacja majątkowa osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe, podlega bowiem ocenie w ramach szeroko pojętej sytuacji majątkowej strony. Skoro strona twierdzi, że nie może samodzielnie ponieść kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić ( postanowienie NSA z dnia 28.07.2009 r., sygn. akt I FZ 262/09). Wszystkie żądane informacje były istotne z punktu widzenia ustalenia faktycznych możliwości płatniczych strony. Nie stosując się do wezwania referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Powyższe obligowało do odmowy przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.