II SA/Sz 76/09

Dnia 18 września 2009 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 18 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy M. J. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji kierującą skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zarządzeniem z dnia [...] r. (doręczonym w dniu [...] r.) skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny, ponieważ wskutek wypadku samochodowego znacznie zmniejszył się zakres działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, która w chwili obecnej przynosi straty. Wnioskodawca oświadczył, że mieszka z żoną w domu o pow. [...] m2, nie ma żadnych innych nieruchomości ani przedmiotów wartościowych, a comiesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł brutto, na który składa się renta skarżącego i wynagrodzenie za pracę żony. Wskazał, że spłaca razem z żoną kredyt hipoteczny zaciągnięty w [...] r. po wypadku samochodowym skarżącego, a miesięczna rata tego kredytu wynosi [...]. Wnioskodawca oświadczył, że ponosi koszty egzekucji komorniczej prowadzonej z Jego i żony majątku. W odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia [...] r. skarżący oświadczył, że ani On ani żona nie posiadają żadnych rachunków bankowych, a comiesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą [...] zł (wyżywienie [...] zł, opłata za "eNN" [...] zł, gaz [...] zł, woda [...] zł). Ponadto, że z renty skarżącego potrącana jest kwota [...] zł z tytułu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika, a z wynagrodzenia za pracę żony skarżącego potrącana jest kwota [...] zł, również z tytułu prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący oświadczył, że oprócz kredytu hipotecznego spłaca cztery inne kredyty bankowe, a miesięczne raty tych czterech kredytów wynoszą: kredyt w [...] Banku [...] zł, kredyt na miarę w [...] [...] zł, kredyt w [...] Banku [...] zł, kredyt w [...] Banku [...] zł. Ponadto, jest zobowiązany do uiszczenia kwoty [...] zł tytułem kary grzywny i kosztów sądowych. Wnioskodawca przedłożył dowody potwierdzające raty kredytów i kwoty potrącane z tytułu zajęcia komorniczego. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r. M. J. oświadczył, że kredyty zostały zaciągnięte w celu uregulowania zaległości finansowych które powstały wskutek pobranego w ramach działalności handlowej towaru oraz ograniczeń będących następstwem wypadku skarżącego w [...] r. Wskazał, że złą sytuację finansową pogłębił fakt niezrealizowania w terminie kilku dużych robot geodezyjnych zleconych przez [...], oraz poniesienie w trakcie prac geodezyjnych dużych kosztów finansowych w wysokości [...] zł, a także nieterminowa zapłata przez [...] za wykonanie innych prac geodezyjnych i niedotrzymanie terminu zapłaty kwoty [...]zł z powodu opóźnień w wykonaniu pięciu umów. Skarżący przedłożył zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia za pracę żony, odcinki renty oraz dowody potwierdzające wydatki poniesione na utrzymanie domu (internet [...]iesięcznie, wywóz odpadów komunalnych ok. [...] miesięcznie). Ponadto przedłożył faktury za energię elektryczną na kwoty ok. [...]miesięcznie wystawione na skarżącego ale dotyczące innego adresu niż adres zamieszkania wskazany w formularzu PPF (faktury dotyczą ul. [...] w [...], a wnioskodawca oświadczył, że mieszka pod adresem [...]). Przedłożył także wezwanie do zapłaty na kwotę [...] zł za przekształcenie gruntu w [...] r., oraz pięć dowodów wpłat za gaz dotyczących jednego rachunku z dnia [...] r., na łączną kwotę [...] zł, a uiszczonych w okresie od [...] r. Wnioskodawca przedłożył wspólne z żoną zeznanie podatkowe za [...] r., z którego wynika, że żona skarżącego oprócz wynagrodzenia za pracę w [...] r. osiągnęła dochody z działalności gospodarczej w zakresie usług geodezyjnych i handlu, które wyniosły [...] zł (przychód wyniósł [...] zł). Z zeznania podatkowego wynika, że działalność gospodarcza skarżącego w [...] r. nie przyniosła dochodu. W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) – dalej p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób które nie uzyskują dochodów, bądź ich dochody są bardzo ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 p.p.s.a., to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Skarżący w złożonym wniosku oświadczył, że wraz z żoną utrzymują się z wynagrodzenia za pracę żony i renty skarżącego, działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego przynosi straty, a jedynym majątkiem jest dom przy ul. [...]. Jednakże przedłożone przez wnioskodawcę dowody opłat za energię elektryczną dotyczą nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Skarżący przedłożył także wezwanie Burmistrza [...] z dnia [...] r. do zapłaty kwoty [...] zł za przekształcenie gruntu w [...] r. Oświadczył także, że jedynym dochodem żony jest wynagrodzenie za pracę w charakterze nauczyciela, jednakże z zeznania podatkowego PIT-36 za [...] r. wynika, że żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą pod adresem [...] w [...] w zakresie usług geodezyjnych i handlu, a dochód z tej działalności w [...] r. wyniósł [...] zł. Skarżący podał, że dochód miesięczny brutto Jego rodziny wynosi [...] zł, a z przedłożonych dowodów wynika, że dochód netto po potrąceniach komorniczych wynosi [...] zł. Tymczasem same tylko raty kredytów udokumentowane przez wnioskodawcę wynoszą miesięcznie ok. [...] zł, więc przewyższają deklarowane dochody. Ponadto, w piśmie z dnia [...] r. (k-13) skarżący oświadczył, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza powoduje konieczność korzystania z samochodu i stanowi jedyne źródło dochodu, a w piśmie z dnia [...] r. oświadczył, że usługi geodezyjne wykonuje w bardzo małym zakresie, tylko dla sąsiadów i znajomych i na ich wyłączną prośbę. Pomimo, że skarżący i Jego żona prowadzą działalność gospodarczą, wnioskodawca wskazał, że nie posiadają rachunków bankowych. Jednakże z przedłożonej umowy kredytowej z dnia [...] r. zawartej z [...] wynika, że skarżący złożył dyspozycję przelania zaciągniętego kredytu w kwocie [...] zł na rachunek bankowy nr [...] prowadzony przez bank [...]. Powyższe rozbieżności prowadzą do wniosku, że oświadczenie złożone przez skarżącego na urzędowym formularzu nie jest pełnie i nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Samo udokumentowanie potrąceń komorniczych i rat kredytów nie wystarcza do uznania, że skarżący znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek czy też częściowych kosztów postępowania. Szczególnie, że same tylko raty kredytów przewyższają deklarowane dochody netto (po potrąceniach). Ponadto, z przedłożonych dowodów wynika, że skarżący posiada więcej nieruchomości niż wskazał w urzędowym formularzu, a Jego żona także prowadzi działalność gospodarczą. Ponadto wskazane w oświadczeniu wnioskodawcy z dnia [...] r. kwoty dotyczące kosztów działalności ponoszonych przez skarżącego oraz należności za wykonane prace geodezyjne, wydają się podważać prawdziwość oświadczenia co do znikomego rozmiaru działalności gospodarczej M. J. W tej sytuacji należy uznać, że wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Z tego względu, na podstawie art. 246 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.