II SA/Sz 76/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka -Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych I. oddala skargę. II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego R. J. kwotę [...] ([...]) złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pismem z dnia [...] r. W.G. zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z wnioskiem o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych określonych w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych z tytułu: 1. współpracy z działaczami NSZZ "Solidarność" od [...] roku do [...] r. zwłaszcza ze S.W. (art. 2 ust. 1 ww. ustawy); 2. rozwiązania z nim umowy o pracę w [...] (art. 3 pkt 3 lit. d ww. ustawy). Uzasadniając swoje stanowisko wnioskodawca oświadczył, że m.in. w [...] roku wywiesił biało- czerwoną flagę na bramie [...]. Ponadto podał, że bywał u nich działacz Solidarności – S.W., który dawał mu ulotki, które następnie wnioskodawca roznosił po okolicy. Dodatkowo W.G. podniósł, że w [...] roku został zwolniony z pracy w [...] zaznaczając, że odmówił podpisania nowych warunków pracy i płacy ponieważ "to były bardzo surowe wymogi". Po tej odmowie został zwolniony. Wyjaśnił, że wcześniej od [...] do [...] roku w jego mieszkaniu odbywały się spotkania, na których były poruszane wątki działalności opozycyjnej, z których to spotkań musiał się tłumaczyć. W dalszej części wniosku W.G. wskazał, że ponadto czterokrotnie podniesiono mu wysokość czynszu za mieszkanie. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 z późn. zm.) odmówił wnioskodawcy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zdaniem organu, przedstawione przez wnioskodawcę oświadczenia oraz dokumenty nie potwierdziły spełnienia przesłanek opisanych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach. Ponadto okoliczności podniesionych przez stronę nie potwierdził również Instytut Pamięci Narodowej. Nie zgadzając się z przedmiotowym rozstrzygnięciem W.G. zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się ponownego rozpatrzenia dowodów w tym pisma skarżącego z [...] r., w którym sprzeciwił się uchwale Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1982 r. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 3 pkt 3 lit. d ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 z późn. zm.) Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Uzasadniając swoje stanowisko organ przytoczył treść unormowań prawnych, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, następnie opisał stan faktyczny sprawy. Organ wskazał, że skarżący przedłożył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] r., w której stwierdzono, że W.G. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Jednakże w ocenie Szefa Urzędu powyższa decyzja Prezesa IPN nie potwierdza, że strona spełnia przesłanki określone w art. 2 i 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Ponadto zdaniem organu, materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdza antykomunistycznej działalności strony w rozumieniu przepisów wskazanej wyżej ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Wobec powyższego organ pismem z dnia [...] r. wezwał W.G. do nadesłania dokumentów potwierdzających, że prowadził działalność określoną w art. 2 ust. 1 ustawy. W odpowiedzi wnioskodawca przesłał oświadczenia świadków: Z.J. oraz F.P. z dnia [...] r., które dotyczą kwestii rozwiązania ze skarżącym stosunku pracy z [...]. Szef Urzędu podkreślił, że zarówno strona, jak i świadkowie wskazali, że przyczyną rozwiązania umowy o pracę w [...] r. było nieprzyjęcie przez W.G. nowych warunków pracy i płacy. W ocenie organu, powyższą okoliczność potwierdzają także zapisy w pozostałym materiale dowodowym t.j.: odwołaniu strony z dnia [...] r. skierowanym do Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w S., piśmie wnioskodawcy do [...] z dnia [...] r., a także piśmie [...] z dnia [...] r. Organ zaznaczył, że treść pisma strony z dnia [...] r. wystosowanego do Dyrektora [...] wskazuje, że zmiana zasad wynagradzania wynikła z uchwały Rady Ministrów Nr 135 z dnia 28 czerwca 1982 r. w sprawie dostosowania niektórych zasad wynagradzania pracowników przedsiębiorstw państwowych do reformy gospodarczej. Szef Urzędu podniósł, że nieprzyjęcie przez stronę nowych warunków pracy i płacy z uwagi na ww. uchwałę nie jest równoznaczne z wystąpieniem wolnościowym w rozumieniu przepisów ustawy o działaczach. Powyższe stanowisko potwierdza także nadesłane świadectwo pracy z dnia [...] r. w którym wskazano, że stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania przez zakład pracy za wypowiedzeniem. Odnosząc się do nadesłanego przez stronę w toku postępowania pisma M. P.L.Q. z dnia [...] r. potwierdzającego odbiór listu strony skierowanego do [...] organ uznał, że nie stanowi on dowodu wskazującego na prowadzenie działalności opozycyjnej. Dodatkowo ustosunkowując się do podniesionej przez skarżącego kwestii czynszu za mieszkanie organ podkreślił, że podniesienie opłaty za mieszkanie nie zostało ujęte przez ustawodawcę w katalogu represji określonych w ustawie. W tej sytuacji organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Nie zgadzając się z powyższą decyzją W.G. złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędną ocenę dowodów i nieuwzględnienie faktu, że świadkowie: Z.J. oraz F.P. wskazywali jako przyczynę zaproponowania skarżącemu nowych warunków pracy i płacy w [...] r. – represje za postawę skarżącego. Zdaniem skarżącego, propozycja nowych warunków pracy związana była z działaniami skarżącego polegającymi na kolportażu ulotek oraz faktem, że wraz z kolegami z pracy wywiesili biało- czerwone flagi na bramie [...], a ponadto w związku z kontaktami skarżącego z działaczem NSZZ "Solidarność" S.W. W dalszej części skargi W.G. zwrócił uwagę na pismo z dnia [...] r., które skierował do władz administracyjnych gminy D., w którym jest mowa o spotkaniach odbywających się w jego mieszkaniu, podczas których były poruszane wątki działalności opozycyjnej, a ponadto na pismo zastępcy dyrektora [...] z dnia [...]r., stanowiące uzasadnienie czterokrotnej podwyżki czynszu za mieszkanie. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonana w oparciu o wskazane wyżej kryterium kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. utrzymująca w mocy decyzję własną, odmawiającą W.G. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego. W.G. zwrócił się do organu z wnioskiem o przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej powołując się w tym zakresie na współpracę z działaczami NSZZ "Solidarność" od [...] roku do [...] r. stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 693 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", lub osoby represjonowanej z powodów politycznych powołując się w tym zakresie na rozwiązanie z nim umowy o pracę w [...] stosownie do art. 3 pkt 3 lit. d ustawy. W tym miejscu wyjaśnić należy, że stosownie do art. 2 ust.1 ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Z kolei przez osobę represjonowaną zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. d ustawy rozumie się osobę, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym została z nią rozwiązana umowa o pracę. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 5 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy do wskazanego wniosku dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków dla uznania osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. W ocenie Sądu, ustalony przez organ stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i nie potwierdza istnienia okoliczności stanowiących podstawę do przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Odnosząc się do kwestii rozwiązania ze skarżącym w [...] roku umowy o pracę, jako warunku uznania skarżącego za osobę represjonowaną należy stwierdzić, że wbrew przekonaniu skarżącego z przedłożonych do akt sprawy oświadczeń powołanych przez skarżącego świadków – tj. Z.J. oraz F.P. z dnia [...] r. wynika, że przyczyną rozwiązania ze skarżącym umowy o pracę stanowiło nieprzyjęcie przez niego nowych warunków pracy i płacy w związku z uchwałą Rady Ministrów nr 135 z dnia 28 czerwca 1982 r. w sprawie dostosowania niektórych zasad wynagradzania pracowników przedsiębiorstw państwowych do reformy gospodarczej. Dodatkowo, jak prawidłowo zwrócił uwagę organ, powyższą kwestię – niewyrażenia zgody na zmianę warunków pracy i płacy potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy dokumenty takie jak: pismo skarżącego do Dyrektora [...] w D. (k.[...]), w którym wskazał, że w związku ze zmianą zasad wynagradzania wprowadzonych w oparciu o przepisy ww. uchwały nie wyraża zgody na zmianę zasad wynagradzania, a także odwołanie W.G. z dnia [...] r. skierowane do Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w S. (k.[...]), pismo skarżącego do [...] z dnia [...] r. (k.[...]), jak również pismo Dyrektora [...] z dnia [...] r. (k.[...]). Potwierdzenie powyższego, jak słusznie podniósł organ, stanowi również świadectwo pracy W.G. z dnia [...] r., w którym wskazano, że skarżący był zatrudniony w [...], zaś stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania przez zakład pracy za wypowiedzeniem (k.[...]). W świetle powyższych ustaleń Sąd podziela ocenę Szefa Urzędu, że nieprzyjęcie przez W.G. nowych warunków pracy i płacy (z uwagi na to, że były w jego ocenie, mniej korzystne od poprzednich) nie może być uznane za wystąpienie wolnościowe, o którym mowa w art. 3 pkt 3 ustawy. Ponadto zdaniem Sądu, na aprobatę zasługuje stanowisko organu, o braku podstaw do uznania skarżącego za działacza opozycji antykomunistycznej bowiem z akt sprawy nie wynika powyższa okoliczność. Wbrew przeświadczeniu skarżącego powyższego nie dowodzi list M.P.L.Q. z dnia [...] r., bowiem jest on jedynie potwierdzeniem odbioru listu strony skierowanego do [...]. Wskazanej oceny nie zmieniają podniesione w skardze, a także we wniosku z dnia [...] r. inicjującym niniejsze postępowanie okoliczności dotyczące kolportażu ulotek oraz wywieszenia biało – czerwonej flagi na bramie [...], które nie znajdują potwierdzenia w znajdującym się w sprawie materiale dowodowym. W tym miejscu ponownie podkreślić należy, że stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy warunkiem przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej jest stwierdzenie prowadzenia działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce łącznie przez co najmniej 12 miesięcy, zatem do spełnienia powyższej przesłanki niewystarczające są działania incydentalne (a jedynie o takich działaniach jest mowa w piśmie z dnia [...] r., podpisanym przez F.P. i Z.J.). Ponadto, odnosząc się do argumentacji skargi, podnieść należy, że za dowód spełnienia powyższej przesłanki nie można uznać pisma skarżącego z dnia [...] r. skierowanego do Naczelnika Gminy D. (k.[...]) w sprawie spotkań, jakie odbywały się w mieszkaniu skarżącego, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, aby spotkania te związane były z działalnością, o której mowa w powołanym art. 2 ust. 1 ustawy oraz dotyczyły współpracy z działaczami NSZZ "Solidarność". Należy podzielić także stanowisko organu, że podniesienie opłaty za mieszkanie nie zostało ujęte przez ustawodawcę jako forma represji uzasadniająca przyznanie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zdaniem Sądu, Szef Urzędu należycie ocenił materiał dowodowy w kontekście przepisów prawa procesowego, właściwie ustalił brak podstaw do przyznania W.G. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Dokonane ustalenia, ich ocena prawna oraz wyciągnięte na tej podstawie wnioski są prawidłowe i znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Podkreślenia wymaga, że odmienna od oczekiwań skarżącego ocena przez organy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie świadczy o tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, a zatem zarzut naruszenia art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez błędną ocenę dowodów dotyczących zaproponowania skarżącemu nowych warunków pracy i płacy jako represji za postawę skarżącego, do których to kwestii szczegółowo odniósł się organ w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, nie zasługuje na uwzględnienie. Podsumowując, wskazać należy, że skoro zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie, zaś Sąd, działając z urzędu poza granicami skargi, również nie stwierdził żadnych naruszeń, zatem brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.