II SA/Sz 760/07

Dnia 30 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w następującym składzie: Sędzia WSA Barbara Gebel po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . z dnia [...] , Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: 1) umorzyć postępowanie sądowe wywołane wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić radcę prawnego. Postanowieniem z dnia [...], na wniosek skarżącego J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. odmówił zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych i postanowił ustanowić radcę prawnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż przedmiotem sprawy, w której został złożony wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, jest zasiłek celowy. W tej sytuacji zastosowanie ma art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Wobec powyższego, wniosek J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych okazał się bezprzedmiotowy i wniosek ten należało oddalić. Oceniając przedstawione we wniosku okoliczności, znajdujące potwierdzenie w złożonych dokumentach, Sąd stwierdził, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania wobec czego ustanowił dla J. K. radcę prawnego. Pismem z dnia [...] J. K. złożył sprzeciw od postanowienia z dnia [...], wnosząc "o zmianę orzeczenia w części dotyczącej zwolnienia z kosztów sądowych, uznania Jego prawa do zwolnienia ustawowego z kosztów oraz przyznanie radcy prawnego z urzędu". W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że "rozstrzygnięcie odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych łamie prawo i zaprzecza uzasadnieniu postanowienia". Zdaniem J. K. postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów powinno zostać umorzone gdyż jest bezprzedmiotowe, albowiem Skarżący jest zwolniony od ponoszenia kosztów z mocy ustawy - na poparcie swojego stanowiska powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych. Skarżący wskazał, że ponoszone przez niego wydatki na zakup leków w okresie ostatnich trzech miesięcy wynoszą około [...] złotych (na tę okoliczność nie przedstawił żadnych rachunków) a za lokal, w którym mieszka, ponosi koszty w kwocie około [...] miesięcznie. J. K. załączył do pisma kserokopię zawiadomienia o miesięcznym wymiarze opłat za lokal w wysokości [...] oraz przekazy pocztowe potwierdzające przesłanie renty za miesiąc listopad i grudzień 2007 roku oraz styczeń 2008 roku w wysokości [...] netto miesięcznie. Skarżący oświadczył, że sam prowadzi gospodarstwo domowe i nie zamieszkuje z nim córka A. K. – U. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 wyżej wymienionej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu spoczywa na skarżącym, albowiem określenie "gdy wykaże" oznacza, że na wnoszącym spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie do art. 239 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku celowego. Wobec tego, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów jest bezprzedmiotowy. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do tego, czy postępowanie sądowe wywołane takim wnioskiem należy umorzyć czy też sąd powinien odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Część sądów odmawia przyznania prawa pomocy, część umarza postępowanie wywołane takim wnioskiem. Jednakże ostatnio w tej kwestii przeważa pogląd, iż należy odmawiać przyznania prawa pomocy z uwagi na brak przepisu wskazującego na możliwość umorzenia postępowania w takiej sytuacji. Z uwagi jednak na to, iż Skarżący żąda umorzenia postępowania, Sąd postanowił jak na wstępie. Odnosząc się do wniosku Skarżącego o ustanowienie radcy prawnego, Sąd uznał, iż Wnioskodawca nie jest w stanie ponieść wydatków na profesjonalną pomoc prawną tj. radcę prawnego. Jak wynika z dokumentów i oświadczenia, złożonych przez wnioskodawcę – wyżej wymieniony jest osobą utrzymującą się z renty w wysokości [...] miesięcznie, korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, a co miesiąc uiszcza opłaty za mieszkanie w kwocie [...], ponosi także koszty leków w kwocie około [...] miesięcznie. Ponadto Sąd ma na uwadze także to, iż Skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe, posiada długi z tytułu pożyczki bankowej, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, co uniemożliwia zgromadzenie środków na poniesienie kosztów honorarium radcy prawnego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 246 w zw. w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji.