II SA/Sz 763/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. S. M. pismem z dnia [...] r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o nałożeniu na skarżącego opłaty legalizacyjnej w kwocie [...] zł za wybudowanie bez pozwolenia na budowę domku letniskowego na terenie działki nr [...], w miejscowości [...], w gminie [...]. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sadowego od skargi w kwocie [...] zł złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi [...] gospodarstwo domowe, posiada dom o pow. [...] m2, mieszkanie w [...] o pow. [...] m2, oraz [...] działki w miejscowości [...] w gminie [...] o pow. [...] ha i [...] ha. Ponadto uzyskuje dochód miesięczny (brutto) w kwocie [...] zł, natomiast comiesięczne wydatki wynoszą odpowiednio: czynsz za mieszkanie [...] zł, gaz, [...] zł, energia elektryczna [...] zł, telefon stacjonarny i komórkowy [...] zł, podatek od domu w [...] zł, energia elektryczna w tym domu [...] zł, koszt leków [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r. skarżący oświadczył, że nie czerpie żadnych dochodów z tytułu posiadania domu. Ponadto przedłożył dowody potwierdzające uzyskiwane dochody, kserokopię decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości i podatku rolnego za [...] r., oraz dotyczące wydatków na mieszkanie, które wynoszą miesięcznie: czynsz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, gaz [...] zł, telefon stacjonarny [...] zł. Ponadto skarżący przedłożył kserokopie paragonów z aptek za ostatnie [...] miesiące, z których wynika, że wydatki na leki wyniosły: w [...] r. - [...] zł, w [...] r. - [...] zł, w [...] r. - [...] zł. Skarżący nie przedłożył natomiast wyciągów z rachunków bankowych, ani nie wskazał że rachunków nie posiada. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu prawa pomocy w wyżej wskazanym zakresie. Na powyższe postanowienie S. M. w dniu [...] r. złożył sprzeciw. W uzasadnieniu pisma wskazał, że wystosowane przez referendarza wezwanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone przez skarżącego wydatki, nie obejmowało wielu koniecznych kosztów utrzymania, takich jak: koszty wyżywienia, zakupu kosmetyków, środków czystości, ubrań i obuwia, artykułów wyposażenia mieszkania. Nie uwzględniało ono również kosztów systematycznych wyjazdów do [...], chorej matki skarżącego, mieszkającej w odległości [...] km od [...]. Skarżący wskazał, że jego dochody na bieżąco są pochłaniane przez konieczne wydatki i dlatego nie posiada rachunków bankowych oraz depozytów. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W dniu [...] r. S. M. złożył zażalenie. Zdaniem skarżącego stwierdzenie Sądu o tym, że posiada on nieruchomości znacznej wartości jest całkowicie chybione. Trudno bowiem przyjąć, że znacznej wartości jest mieszkanie w [...] o powierzchni niespełna [...] m², które służy zaspokajaniu potrzeb życiowych. Tym samym, w opinii skarżącego, bezpodstawne wydaje się oczekiwanie Sądu, że sprzeda on mieszkanie po to, aby pokryć koszty sądowe w sprawie. S. M. podkreślił, że jest już starszą osobą i mieszkanie to jest dorobkiem jego życia, Podobnie rzecz przedstawia się z domem na wsi, bowiem nazwa dom jest nieco na wyrost, gdyż w istocie jest to połowa starego domu zabudowy zagrodowej. Skarżący podniósł również, że ze względu na swoją chorobę kosmetyki, jak i środki czystości nie mogą to być jakiekolwiek produkty, lecz specjalistyczne środki, których ceny są znaczne. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] r. uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie między innymi adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania – art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Podkreślić trzeba, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od normy ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa jest w powołanym wyżej przepisie. Sąd mając na uwadze przedstawione we wniosku okoliczności, w tym sytuację materialną i zdrowotną skarżącego uznał, że zachodzą przesłanki do przyjęcia, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.