II SA/Sz 768/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Protokolant Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2005r. sprawy ze skargi B. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zasiłku stałego I. u c h y l a zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, Decyzją z dnia [...] roku, znak: [...] wydaną na podstawie art. 104 kpa oraz art. 27 ust. 1 i art. 43 ust. 1 z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późno zm.), Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania B. Ż. zasiłku stałego o przyznanie którego wystąpiła w dniu [...]r., uznając, iż nie spełnia ona przesłanek do tego świadczenia.. Od powyższej decyzji B. Ż. wniosła odwołanie adresowane do Sądu Okręgowego Wydział Ubezpieczeń Społecznych. Pismo to postanowieniem Sądu zostało przekazane według właściwości Ośrodkowi Pomocy Społecznej a następnie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. powołując się na art. 138 § 1 pkt 3 kpa oraz art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 63, poz. 593/ umorzyło postępowanie odwoławcze, wskazując, iż w trakcie toczącego się postępowania - w dniu [...] r. - weszła w życie ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., która na mocy art. 160 i 161 uchyliła ustawę z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Jednocześnie na podstawie art. 149 z dniem wejścia w życie tej ustawy, wygasły wszystkie decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, z wyjątkiem decyzji dotyczących: macierzyńskich zasiłków okresowych, skierowania do domu pomocy społecznej oraz umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzja o odmowie przyznania zasiłku stałego, nie jest decyzją wymienioną w katalogu decyzji, które nie utraciły mocy, a zatem zaskarżona decyzja utraciła moc z mocy prawa. Wobec faktu wygaśnięcia decyzji, będącej przedmiotem odwołania, postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe wobec czego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., obligatoryjnie podlega umorzeniu. Kolegium podało też, że w tej sprawie Ośrodek Pomocy Społecznej, wyda decyzję dotyczącą uprawnień przysługujących stronie w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy, mając przy tym na względzie treść wniosku strony z dnia [...] roku. Powyższą decyzją B. Ż. zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia jako niezgodnej z prawem. Powyższe rozstrzygnięcie - jej zdaniem - pozbawia ją uprawnień do zasiłku stałego za okres od [...]r. tj. momentu uzyskania zaświadczenia o niepełnosprawności dziecka - do [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi wskazując, iż jest to decyzja o charakterze formalnym i nie zawiera rozstrzygnięcia w sprawie uprawnień do świadczenia. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, iż w dniu [...]r. organ I instancji wydał decyzję o przyznaniu skarżącej zasiłku stałego na okres od [...]r. do [...]r., zaś po wejściu w życie ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. tj. od [...]r. przyznano skarżącej zasiłek pielęgnacyjny z tytułu rezygnacji z zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki przewidziane w ustawie z z 30 sierpnia 2002r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ cyt. dalej jako P.p.s.a/. Skargę uznać należy za zasadną, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Art. 138 § 1 pkt 3 kpa, na którym organ odwoławczy oparł swą decyzję upoważnia organ odwoławczy do umorzenia postępowania odwoławczego. Może to nastąpić tylko w sytuacji, gdy postępowanie odwoławcze stanie się bezprzedmiotowe np. gdy odwołujący się cofnie odwołania lub okaże się , iż odwołanie wniosła osoba nie będąca stroną w sprawie. Żadna z tych okoliczności w sprawie nie zachodzi. Błędnie zaś organ odwoławczy uznał, iż taką podstawę stanowić może treść art. 149 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z 12 marca 2004r. Przepis ten jest przepisem materialnoprawnym, nie zaś procesowym. Przewiduje on wygaśnięcie wskazanych w ustawie decyzji, ze skutkiem ex nunc, tj. z datą wejścia w życie ustawy z 12 marca 2004r. tj. od 1 maja 2004r. Wygaśnięcie tych decyzji nie powoduje uznania za niebyłe tego, co się wydarzyło od momentu wydania decyzji - do [...] r. Tak byłoby, gdyby art. 149 ust. 1 przypisywać skutek ex tunc. Wynika z powyższego, że art.149 ustawy z 12 marca 2004r. dotyczy decyzji i mocą której przyznano świadczenie. Wygaśnięcie decyzji przyznającej świadczenia powoduje, że od daty wygaśnięcia ustawy ustaje obowiązek wypłacania świadczeń na przyszłość, co w niczym nie narusza podstawy prawnej i prawidłowości dotychczas wypłaconych świadczeń. Natomiast w wypadku decyzji negatywnej, nawet jej wygaśnięcie nie zdezaktualizuje powinności dokonania kontroli takiej decyzji , czy to przez organ odwoławczy czy przez sąd administracyjny. Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji dotyczy bowiem momentu jej wydania, i - co za tym idzie - oceny, czy odmówienie wypłacania zasiłku za okres przed [...] r. było zgodne z prawem. Ustalenie i ocena, że decyzja odmawiająca przyznania świadczenia była z prawem niezgodna, powoduje, konieczność oceny, czy za okres do wejścia w życie ustawy z 12 marca 2004 r. tj. przed [...]r. stronie należało przyznać świadczenie, o które się ubiegała. W tej sytuacji strona ma nadal interes prawny w żądaniu merytorycznego rozstrzygnięcia. Nie można zatem mówić o bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego. Art. 149 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z 12 marca 2004 r. nie powoduje zatem bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego w odniesieniu do wydanej przed [...]r. decyzji odmawiającej przyznania prawa do zasiłku lub decyzji pozytywnej, której treść strona kwestionuje. Postępowanie takie należy zakończyć orzeczeniem merytorycznym. Nie zmienia tego okoliczność, iż organ I instancji w kolejnej decyzji wydanej [...]r. orzekł w przedmiocie uprawnień skarżącej do zasiłku stałego za okres od [...] do [...]r. Decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]r., której dotyczyło posłowanie odwoławcze w niniejszej spawie, wydana została w wyniku wniosku skarżącej z dnia [...]r., w którym wnosiła ona o przyznanie jej zasiłku stałego od dnia [...]r. Organ odwoławczy zobowiązany był ponownie rozpoznać sprawę i ocenić, czy organ I instancji prawidłowo sprawę tę rozstrzygnął i wydać decyzję opartą na art. 138 § 1 pkt 1 lub pkt 2 kpa. Wydanie decyzji opartej na art. 138 § 1 pkt 3 b było zatem bezpodstawne i stanowiło naruszenie tego przepisu. W związku z powyższym należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 – dalej P.p.s.a./ zaskarżoną decyzję uchylić. Orzeczenie w pkt II oparte zostało na art. 152 ppsa.