II SA/Sz 769/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. L.j na działanie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w przedmiocie umieszczenia małoletnich dzieci w pieczy zastępczej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 12 sierpnia 2024 r. D. L. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na działanie Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G. (dalej: "PCPR w G."), które skutkowały bezpodstawnym odebraniem jej dzieci A. S. i O. L.. Jak wskazała podjęte przez PCPR w G. czynności nie były zgodne z prawem. W treści skargi skarżąca wskazała sygn. akt [...] [...]. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że w dniu 1 lutego 2024 r. Sąd Rejonowy w G., [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich wydał postanowienie – sygn. akt [...] [...] o umieszczeniu, w trybie nagłym, małoletnich: A. S. ur. [...] r. oraz O. L. ur. [...] r. w placówce opiekuńczo-wychowawczej, rodzinnym domu dziecka, rodzinie zastępczej, domu pomocy społecznej dla dzieci albo w innej formie pieczy zastępczej wskazanej przez Inne. W dniu 2 lutego 2024 r. pracownicy PCPR w G. udali się do miejsca zamieszkania skarżącej w celu zrealizowania postanowienia Sądu. W dniu 6 lutego 2024 r., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w G., [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt [...] [...] małoletni: A. S. i O. L. zostali umieszczeni u L. i R. L. na zasadach niezawodowej rodziny zastępczej, gdzie obecnie przebywają. Postępowanie nie zostało zakończone, termin kolejnej rozprawy został wyznaczony na dzień [...] października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in. czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu do rozpoznania sprawy, taka skarga, podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z treścią przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W świetle powyższych regulacji wskazać należy, że nie każda działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje bowiem orzekanie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego na działalność PCPR w G., którym kieruje Dyrektor. Przedmiotowa skarga nie zawiera zarzutów odnoszących się bezpośrednio do aktów, czynności, względnie bezczynności organu jednostki samorządowego, o których mowa w przytoczonym powyżej art. 3 § 2 p.p.s.a., lecz dotyczy - w ocenie skarżącej - niezgodnego z prawem postępowania pracowników PCPR w G. związanego z postępowaniem toczącym się przed Sądem Rejonowym w G. w sprawie umieszczenia jej dzieci w pieczy zastępczej. Tym samym stwierdzić należy, iż złożona skarga stanowi w istocie skargę powszechną, uregulowaną przepisami działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."). Jak wynika bowiem z art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwienie spraw. Podkreślić należy, że skarga wnoszona w trybie art. 227 k.p.a. nie inicjuje postępowania administracyjnego kończącego się wydaniem indywidualnego aktu lub podjęciem czynności rozstrzygających sprawę dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozpoznanie skargi sprowadza się bowiem do oceny działalności danego organu lub jego pracowników i wywiera skutek wyłącznie w odniesieniu do jego stosunków wewnętrznych. Podlega ona rozpoznaniu przez właściwy organ, wskazany w art. 229 k.p.a., a o sposobie jej rozpoznania zawiadamia się stronę skarżącą stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. Postępowanie to ma na celu ustalenie prawidłowości i terminowości działania organów administracyjnych i ich pracowników oraz zbadanie potrzeby podjęcia określonych czynności w celu wyeliminowania ustalonych nieprawidłowości. Skarga ta jest więc odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, nie dającym jednak żadnych podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że kognicji sądów administracyjnych nie podlega ocena sposobu działania organu, jak i jego pracowników oraz ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a., gdyż jest to wewnętrzna sprawa tych organów. Sprawy te nie zostały poddane kontroli Sądu ani na podstawie art. 3 p.p.s.a., ani na podstawie przepisów ustaw szczególnych. Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że podniesione w skardze zarzuty odnoszą się do działania organu i jego pracowników, które to działanie zdaniem skarżącej było bezpodstawne i niezgodne z prawem. Do oceny tak sformułowanych zarzutów właściwym jest zatem organ, o którym mowa w art. 229 pkt 4 k.p.a., a nie sąd administracyjny. Żaden przepis ustawy procesowej, regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi, nie przewiduje bowiem możliwości kontroli przez wojewódzki sąd administracyjny postępowania dotyczącego skargi złożonej w trybie art. 227 k.p.a. Sąd administracyjny ocenia zasadność zastosowania określonych przepisów prawa oraz dokonuje ich interpretacji wyłącznie w związku z rozpoznawaniem skarg wnoszonych na skonkretyzowane akty, czynności lub bezczynność organów administracji publicznej, mieszczące się w katalogu określonym w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Tym samym wniesiona skarga jako niepodlegająca właściwości sądu administracyjnego podlega odrzuceniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.