II SA/Sz 771/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Małgorzata Frej przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] r. nr [...] w przedmiocie wydania w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie wydania prawa jazdy I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] r. Nr [...] w części określającej obowiązek zwrotu prawa jazdy kategorii [...], nr druku [...], II. w pozostałej części skargę oddala, III. orzeka, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie I wyroku nie podlega wykonaniu, IV. przyznaje adwokatowi T. M. od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę [...] złotych ([...]) obejmującą należny podatek od towarów i usług. U z a s a d n i e n i e : Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta w wyniku wznowienia postępowania, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] r., nr [...] w sprawie wydania E. B. prawa jazdy kategorii [...], jednocześnie orzekając o odmowie wydania E. B. prawa jazdy kat. [...] i zobowiązując stronę do zwrotu druku prawa jazdy kat. [...] nr [...], wydanego dnia [...] r. przez Kierownika Urzędu Rejonowego. W uzasadnieniu decyzji Starosta podał, że postępowanie w sprawie wydania E. B. prawa jazdy kat. [...] wznowiono na skutek sprzeciwu Prokuratora. Prokurator zarzucił decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] r., że wydana została w oparciu o protokół egzaminacyjny z wyniku egzaminu państwowego z prawa jazdy oraz podanie o wydanie uprawnień, które to dokumenty poświadczały nieprawdę. Tym samym E. B. dysponuje prawem jazdy uzyskanym w oparciu o sfałszowaną dokumentację z egzaminu państwowego przeprowadzonego przez R. G. w dniu [...] r. R. G., wyrokiem z dnia [..] r., sygn. akt [...] został uznany przez Sąd Rejonowy za winnego tego, że jako egzaminator Centrum Egzaminowania Kierowców, w okresie od [...] r. do [....] r., działając w ciągu przestępstw, przyjął korzyści majątkowe od [...] egzaminowanych osób ubiegających się o prawo jazdy w zamian za pozytywny wynik egzaminu państwowego z prawa jazdy, w tym m.in. od E. B.,tj. popełnienia czynu zabronionego z art. 228 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. Ponadto Starosta zauważył, że w/w wyrokiem Sąd uznał R. G. za winnego tego, że w tym samym czasie i miejscu, działając w ciągu przestępstw, poświadczył w celu osiągnięcia korzyści majątkowej nieprawdę w protokołach egzaminacyjnych z wyników egzaminu państwowego na prawo jazdy oraz podaniach o wydanie uprawnień, stwierdzając w tych dokumentach pozytywny wynik egzaminu z prawa jazdy, m.in. w odniesieniu do E. B. - tj. popełnienia czynu zabronionego z art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. Podsumowując Starosta stwierdził, że skoro wskazane wyżej dokumenty -dotknięte fałszem intelektualnym - miały istotne znaczenie w sprawie dotyczącej uzyskania przez E. B. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi i fałsz ten został stwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego, to zaistniały podstawy do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Od decyzji tej odwołała się E. B., zarzucając organowi niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności, czy zdała ona egzamin praktyczny przy ubieganiu się o prawo jazdy. Zdaniem E. B. w sprawie istnieją wątpliwości, "czy decyzja Starosty została wydana w wyniku przestępstwa, albowiem wręczenie egzaminatorowi korzyści majątkowej w wysokości [...] zł nie jest dowodem na to, iż odwołująca się nie uzyskała pozytywnego wyniku z egzaminu prawa jazdy". Według E. B., umiejętności jej zostały potwierdzone przeprowadzonym egzaminem a także wieloletnią, bezkolizyjną jazdą po otrzymaniu prawa jazdy i korzystaniu z niego przez okres prawie [...] lat. W tej sytuacji, zdaniem odwołującej, nie można było w trybie wznowienia postępowania uchylić decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. pozbawiając ją tym samym uprawnień nabytych decyzją ostateczną. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 90 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium podało m.in., że podstawy wydania prawa jazdy określa art. 90 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z ust. 1 pkt 4 tego przepisu, prawo jazdy otrzymuje osoba jeżeli zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii. Podstawę wydania E. B. prawa jazdy stanowił, m.in. protokół z dnia [...] r. z adnotacją egzaminatora R. G. o zdaniu przez E. B. z wynikiem pozytywnym części praktycznej egzaminu państwowego. Powołując się na ustalenia poczynione w trakcie postępowania karnego i wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt [...] organ odwoławczy stwierdził, że E. B. uzyskała uprawnienie do kierowania pojazdami kat. [...] na skutek przedłożenia dokumentu poświadczającego nieprawdę o zdaniu z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego - dotkniętego fałszem intelektualnym, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie wydania prawa jazdy. W oparciu o przedstawione przez Prokuratura okoliczności decyzję w sprawie wydania prawa jazdy należało uchylić, a wobec braku pozytywnej przesłanki do wydania prawa jazdy w postaci dokumentu potwierdzającego zdanie egzaminu państwowego z wynikiem pozytywnym, należało odmówić E. B. wydania prawa jazdy kat.[...]. E. B. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając organowi niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, uzasadniając skargę argumentacją tożsamą z tą jaką podniosła w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Kontrola działań organów administracji obu instancji zakończonych wydaniem zaskarżonej decyzji, przeprowadzona w ramach określonych przez art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), tj. pod względem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że decyzje obarczone są w części wadą nieważności, jednakże w zasadniczym zakresie rozstrzygającym o uprawnieniach E. B. do kierowania pojazdami mechanicznymi według prawa jazdy kategorii [...] odpowiadają prawu. Przedmiotem skargi objęte zostało orzeczenie kończące postępowanie przeprowadzone w trybie wznowienia postępowania administracyjnego zainicjowanego zgłoszeniem przez Prokuratora sprzeciwu na podstawie art. 184 § 1 i 2 k.p.a. a opierającego się na prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt [...], która to okoliczności miała istotny wpływ na ocenę sprawy w kontekście określonych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie fundamentalne znaczenie dla wyniku sprawy miało uznanie przez Sąd Rejonowy R. G. winnym popełnienia m.in. przestępstwa polegającego na tym, że od [...] r. do [...] r. poświadczył – w celu osiągnięcia korzyści majątkowej – nieprawdę w protokołach egzaminacyjnych z wyników egzaminu państwowego z prawa jazdy oraz w podaniach o wydanie uprawnień polegającego na stwierdzeniu w tych dokumentach pozytywnego wyniku egzaminu z prawa jazdy. Orzeczenie to objęło swym zakresem m.in. przestępstwo polegające na podaniu przez R. G. – egzaminatora Centrum Egzaminowania Kierowców - nieprawdy w protokole egzaminacyjnym z wyniku egzaminu państwowego z prawa jazdy E. B. z dnia [...] r. i w podaniu o wydanie E. B. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi (dowód: wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. [...]). Takie ustalenia prawomocnego wyroku skazującego, będąc wiążącymi dla sądu administracyjnego, zamykają drogę do prowadzenia rozważań odnoszących się do stwierdzenia faktu podania nieprawdy w protokole egzaminacyjnym z egzaminu państwowego z prawa jazdy E. B. Uznanie tej okoliczności za udowodnioną w prawomocnym wyroku skazującym wywarło również bezpośredni wpływ na możność wszczęcia i przeprowadzenia postępowania wznowieniowego przez organy administracji publicznej. Podejmowana zaś przez skarżącą próba zakwestionowania trafności ustaleń faktycznych, które legły u podstaw orzeczenia sądu karnego, musiała zostać uznana za nieskuteczną zarówno w postępowaniu przed organami administracji jak i przed sądem administracyjnym. Przesłanki pozytywne do wzruszenia decyzji ostatecznej, także decyzji mocą której strona nabyła określone prawo, określone zostały enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. Jedną z podstaw do wznowienia postępowania jest stwierdzenie przez organ, że dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.). Przez pojęcie fałszu rozumie się fałsz materialny jak i intelektualny dokumentu. Pierwszy polega na jego podrobieniu, drugi zaś - intelektualny - wyraża się w nieprawdziwej treści dokumentu, w poświadczeniu nieprawdy w jej części istotnej, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny i nie budzi zastrzeżeń. Starosta uzyskując informację o prawomocnym wyroku sądu skazującym R. G. m.in. za poświadczenie nieprawdy w protokole egzaminacyjnym z egzaminu państwowego z prawa jazdy E. B., miał podstawy do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] r., nr [...] w sprawie wydania E. B. prawa jazdy kategorii [...]. Zgodnie z obowiązującymi w dniu wydania w/w decyzji przepisami ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 1992 r. Nr 11, poz. 41 ze zm.), prawo jazdy mogła uzyskać osoba, która miała wymaganą sprawność fizyczną i psychiczną, umiejąca czytać i pisać, która odbyła odpowiednie przeszkolenie i wykazała się niezbędnymi kwalifikacjami oraz osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek (art. 72 ust. 1). W myśl ówczesnego art. 73 tej ustawy, sprawdzenia kwalifikacji osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami winien dokonać egzaminator w ośrodku egzaminowania wyznaczonym przez wojewodę. Ponadto, stosownie do §3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 marca 1992 r. w sprawie uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami i uprawnień instruktorów, wykładowców, egzaminatorów oraz w sprawie szkolenia i egzaminowania (Dz. U. z 1996 r., Nr 134, poz. 626), prawo jazdy mogła uzyskać osoba, która spełniła warunki ustalone w ustawie dla osób ubiegających się o poszczególne kategorie prawa jazdy oraz złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy sprawdzający kwalifikacje na określoną kategorię prawa jazdy. Skoro uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu państwowego stanowiło jedną z podstawowych przesłanek umożliwiających uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami określonej kategorii, to brak takiego zaświadczenia nieobarczonego fałszem intelektualnym, stanowił podstawę do uchylenia decyzji przyznającej skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...] jak i równoczesnego orzeczenia o odmowie przyznania wnioskowanego prawa jazdy. Orzekając bowiem o uchyleniu decyzji dotychczasowej, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., organ zobowiązany był wydać decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W myśl przepisów obowiązujących w dniu podejmowania kwestionowanych decyzji Starosty i Samorządowego Kolegium Odwoławczego, do uzyskania prawa jazdy konieczne było m.in. zdanie z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego wymaganego dla danej kategorii (vide: art. 90 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. oraz §5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami – Dz. U. Nr 24, poz. 215 ze zm.). Reasumując, skoro decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [..] r. przyznająca E. B. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...] została wydana w oparciu o dotknięte fałszem intelektualnym zaświadczenie potwierdzające pozytywny wynik egzaminu państwowego, to uzasadnione było uchylenie tej decyzji i orzeczenie o odmowie przyznania tych uprawnień w trybie przepisu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Na ocenę legalności zaskarżonej decyzji w tym zakresie nie mogły wpłynąć podnoszone w skardze okoliczności takie jak bezkolizyjne użytkowanie przez skarżącą pojazdu i dotychczasowa niekaralność za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie będąc związany zarzutami skargi i powołaną w nich podstawą prawną, wychodząc poza jej granice, do czego Sąd jest zobowiązany na mocy art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, iż kwestionowane decyzje organów obu instancji dotknięte są wadą nieważności w części określającej obowiązek zwrotu posiadanego prawa jazdy kat. [...] nr [...], nr druku [...] wydanego dnia [...] r. przez Kierownika Urzędu Rejonowego. Przepisy związane z wydawaniem i cofaniem uprawnień do kierowania pojazdami nie dają organom prawnej podstawy do zamieszczenia w sentencji decyzji stanowiącej o istocie jej rozstrzygnięcia obowiązku zwrotu dokumentu prawa jazdy. Oznacza to, że w tym zakresie decyzje organów obu instancji zostały wydane bez podstawy prawnej, wyczerpując przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., i powodując konieczność stwierdzenia nieważności decyzji w części zobowiązującej E. B. do zwrotu dokumentu prawa jazdy, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W pozostałej części Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 powołanej ustawy. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt III wyroku wydano w oparciu o art. 152 w/w ustawy. O przyznaniu adwokatowi kwoty [...] zł zawierającej należny podatek od towarów i usług orzeczono w oparciu o §19 pkt 1 w zw. z §18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).