II SA/Sz 773/05
WyrokWSA w Szczecinie2005-11-16
Skład orzekający: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Asesor WSA Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba urodzona na terytorium III Rzeszy, której rodzice zostali deportowani do pracy przymusowej, spełnia przesłankę deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium Polski w granicach sprzed 1 września 1939 r., aby uzyskać świadczenie pieniężne z ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie spełniła kluczowej przesłanki ustawy, jaką jest deportacja do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium Polski w granicach sprzed 1 września 1939 r. Sąd podkreślił, że jego rolą jest kontrola legalności decyzji administracyjnych, a nie orzekanie na zasadach słuszności czy przyznawanie świadczeń.Stan faktyczny
Skarżąca M. M. wniosła o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełniła wymogu deportacji na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium Polski w granicach sprzed 1 września 1939 r. Skarżąca podniosła, że urodziła się na terenach okupowanych przez III Rzeszę, a jej rodzice zostali wywiezieni. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Asesor WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tyt. pracy przymusowej oddala skargę
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 1 ust.1 i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich / Dz. U. Nr 87, poz. 395 z póź. zm./ odmówił M. M. uprawnienia do wyżej wymienionego świadczenia.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że zgodnie z art. 2 powyższej ustawy - represją jest deportacja / wywiezienie /do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., zaś M. M. nie spełniła tej przesłanki.
M. M. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc że nie była osobą deportowaną do pracy przymusowej, lecz urodzoną w listopadzie 1944 r. na terenach okupowanych przez III Rzeszę, jej rodzice [...] r. zostali wywiezieni z woj. [...] do miejscowości [...] /obecnie [...] /.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr[...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z póź. zm. / oraz art. 2 pkt 2 lit.a, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich / Dz. U. Nr 87, poz. 395 z póź. zm./ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej wyżej ustawie.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że M. M. zwróciła się o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego za pobyt na deportacji w [...] w okresie od [...] r. do [...] r. Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit.a wyżej wymienionej ustawy – represją jest deportacja / wywiezienie / do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945. M. M. nie spełniła powyższego warunku, gdyż przebywała na terytorium III Rzeszy od dnia [...] r. / data urodzenia/, zaś pobyt na deportacji po dniu [...] r. / data wyzwolenia rejonu [...], ustalona na podstawie wydawnictwa: "Indeks dat wyzwolenia niektórych miejscowości polskich w latach 1944 – 1945 przez Armię Radziecką i Ludowe Wojsko Polskie" Bolesław Dolata, Warszawa 1961 / stracił charakter represji w rozumieniu wskazanej ustawy.
M.M. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], wnosząc o jej uchylenie i przyznanie jej należnego uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu ww. ustawy. Podniosła, że organ błędnie przyjął, iż [...] został wyzwolony w dniu [...] r. i ona urodzona w dniu [...] r. w [...], nie spełniła wymogu przebywania na terytorium III Rzeszy przez okres co najmniej 6 miesięcy. Pod względem historycznym, [...] został zdobyty w dniu [...] r. a nie wyzwolony przez Armię Czerwoną, cały obszar, objęty był działaniami wojennymi, co najmniej do 8 maja 1945 r. tj. do dnia kapitulacji III Rzeszy. Pod względem prawno – państwowym okolice [...] cały czas stanowiły terytorium III Rzeszy, administracji polskiej w [...] w tym czasie w ogóle nie było, zaś administracja polska do [...] wchodziła dwukrotnie 26 kwietnia 1945 r. oraz 5 lipca 1945 r. i z tą ostatnią datą kończy się jej okres represji. W [...] została zameldowana z rodziną w dniu [...] r.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje :
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga nie jest zasadna.
Skarżącej należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie orzeka na zasadach słuszności, lecz bada legalność zaskarżonych decyzji, czyli ich zgodność z przepisami postępowania i prawa materialnego.
Sąd nie przyznaje skarżącym ani innym osobom żadnych uprawnień ani świadczeń, o które toczy się przed nim postępowanie, gdyż nie należy to do jego kompetencji, Sąd jedynie kontroluje prawidłowość orzeczeń administracyjnych, dlatego też nie mógł uwzględnić wniosku M. M. o przyznanie jej świadczenia pieniężnego z ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, uzasadnienie jej zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, zaś jej uzasadnienie prawne wyjaśnia podstawę prawną orzeczenia z przytoczeniem przepisów.
Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit.a wyżej wymienionej ustawy – represją jest deportacja/ wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945. M. M. nie spełniła powyższej przesłanki, gdyż przebywała w warunkach deportacji na terytorium III Rzeszy przez okres krótszy niż 6 miesięcy tj. od dnia [...] r. / data urodzenia/ do [...] r., po tym czasie jej pobyt na deportacji stracił charakter represji w rozumieniu wskazanej ustawy tj. przymusowego pobytu na wskazanym terenie.
Bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt dwukrotnego wchodzenia administracji polskiej do [...] w dniu 26 kwietnia 1945 r. i 5 lipca 1945 r. oraz pozostawanie jej z rodziną po dniu [...] r. w [...], a także toczących się na tym obszarze walk.
Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz.1270 z póź. zm. / orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło