II SA/Sz 774/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. M.-M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966), art. 55 w zw. z art. 64 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885), po rozpatrzeniu wniosku A.M. z dnia 30 marca 2015 r., odmówił wnioskodawczyni umorzenia w całości pozostałej do spłaty należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] odmówiono A.M. umorzenia nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł oraz rozłożono na raty wskazaną kwotę. Następnie organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] dopuścił dowód z akt zgromadzonych przez Dział Usług Opiekuńczych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., z których wynika, że A.M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną, ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe oraz posiada ustalone prawo do renty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Według zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 lutego 2015 r., wymaga stałej opieki w formie usług opiekuńczych i takie usługi zostały jej przyznane. Organ wskazał, że A.M. we wniosku o umorzenie z dnia 30 marca 2015 r. określiła swoje potrzeby finansowe na kwotę ok. [...] zł miesięcznie z przeznaczeniem w szczególności na lekarstwa (tj. ok. [...] zł). W oświadczeniach zgromadzonych przez organ podczas wywiadu środowiskowego z dnia 13 lutego 2015 r. wnioskodawczyni określiła miesięczne wydatki na poziomie ok. [...] zł, w tym koszty leczenia ok. [...] zł. Zgromadzone przez organ rachunki za leki nie wykazały kosztów leczenia w podanej przez wnioskodawczynię wysokości. Ponadto, w wydatkach miesięcznych zainteresowana wymieniła opłatę za czynsz w wys. [...] zł, natomiast we wniosku z dnia 30 marca 2015 r. oświadczyła, że nie ponosi żadnych opłat na utrzymanie mieszkania. Fakt nieponoszenia opłat związanych z eksploatacją lokalu przy ul. [...] potwierdza umowa dożywocia (akt notarialny Repertorium A nr [...]). W ocenie organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazał wysokich kosztów leczenia, na które A.M. powoływała się we wniosku o umorzenie. Ponadto, oświadczenia dotyczące ponoszenia opłat na utrzymanie mieszkania okazały się rozbieżne. W odwołaniu od powyższej decyzji A.M. wskazała, że nie pobierała żadnego dodatku mieszkaniowego, gdyż od 2011 r. nie jest właścicielem mieszkania i nie wie kto składał wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych w zw. z art. 64 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, osoba która pobrała nienależnie dodatek mieszkaniowy jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Ustawa ta nie przewiduje możliwości umorzenia kwot nienależnie pobranych. Z uwagi jednak na fakt, że ww. należności należą do nieopodatkowanych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym, organ pomocy społecznej może w oparciu o przepisy ustawy o finansach publicznych umorzyć w części kwotę należności podlegających zwrotowi po przeanalizowaniu możliwości płatniczych dłużnika. Kolegium ustaliło, że miesięczny dochód strony wynosi [...] zł przy wydatkach potwierdzonych na leki w granicach [...] zł oraz wydatkach za usługi opiekuńcze w wysokości [...] zł. Obecnie strona nie ponosi żadnych opłat związanych z zajmowaniem mieszkania. Powyższe powoduje, że możliwości płatnicze strony nie kwalifikują ją do umorzenia pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. W ocenie organu, dochody strony umożliwiają w niewielkich ratach spłatę należności wobec Skarbu Państwa, a w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie kwoty świadczeń nienależnie pobranych. Nie zgadzając się z powyższą decyzją A.M. zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. W skardze podała, że jest osobą starszą, schorowaną, nie ma żadnej rodziny. Skarżąca oświadczyła, że na lekarstwa miesięcznie wydaje [...] zł miesięcznie. Nie płaci za mieszkanie, ponieważ przekazała je aktem notarialnym w formie umowy dożywocia A.K. Oświadczyła, że jej jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne z ZUS. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 1 lipca 2015 r. skarżąca opisując swoją trudną sytuację życiową i materialną podtrzymała skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Przedmiotem kontroli stała się decyzja w przedmiocie umorzenia podlegających zwrotowi nienależnie pobranych kwot tytułem dodatku mieszkaniowego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2013 r. o finansach publicznych. Zgodnie z art. 55 ww. ustawy, należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. W myśl art. 64 ust. 1 ustawy, właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. W rozpoznawanej sprawie rozważenia wymagało wystąpienie przesłanki wymienionej w art. w art. 56 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, a mianowicie istnienie ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego. W myśl tego przepisu, należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości, jeżeli zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzja o umorzeniu należności ma charakter uznaniowy i jak każda decyzja tego rodzaju musi być przez organ właściwe uzasadniona. Winna być przy tym oparta na niewadliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia 30 marca 2015 r., w którym zwróciła się o umorzenie pozostałej do spłaty należności w łącznej wys. [...] zł z tytułu zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. Prośbę swą uzasadniła brakiem możliwości dalszej spłaty należności z uwagi na stan zdrowia, wskazując, że ma ponad [...] lat, choruje i większość dochodu wydaje na leki – miesięcznie ok. [...] zł. Ponadto, ponosi opłaty za świadczenie usług opiekuńczych. Ustalenie stanu majątkowego, a w szczególności niezbędnych miesięcznych wydatków, organy obu instancji oparły na dołączonym do sprawy materiale dowodowym zebranym na potrzeby ustalenia prawa do przyznania pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych, co nastąpiło decyzją z dnia 19 lutego 2015 r., w tym m.in. na informacjach zebranych przy sporządzaniu aktualizacji wywiadu, oświadczeniu o stanie majątkowym oraz przedłożonych rachunkach z aptek. Zauważyć należy, że ani do wniosku z dnia 30 marca 2015 r., ani do odwołania, skarżąca nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów potwierdzających fakt zakupu niezbędnych lekarstw, choć zarówno we wniosku jak i w skardze, konsekwentnie podtrzymuje twierdzenie, że na poczet zakupu lekarstw wydaje miesięcznie ok. [...] zł miesięcznie. Pomimo to, w toku postępowania administracyjnego nie zobowiązano skarżącej do przedłożenia dokumentów z których wynikałoby, że faktycznie przeznacza na ten cel wskazywaną sumę. Zdaniem Sądu, odstąpienie od wezwania skarżącej do udokumentowania wydatków w tym zakresie, zarówno z punktu widzenia obowiązku organu prowadzącego postępowanie do podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy (art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.) jak i wieku skarżącej, która może nie przywiązywać należytej wagi do znaczenia jakie ma w postępowaniu administracyjnym konieczność dowodowego wykazania istnienia powoływanych okoliczności, mogło mieć istotny wpływ na wynik ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Z tego względu Sąd uznał, że zasadnym jest uchylenie zaskarżonej decyzji celem poczynienia przez organ odwoławczy działań mających na celu ustalenie, czy faktycznie skarżąca ponosi wydatki na zakup lekarstw, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. Ustalenia te powinny być aktualne na dzień decyzyjnego rozpoznawania wniosku. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.