II SA/Sz 775/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 2 pkt 2 lit. "a", art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1,2,4 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistyczny Republik Radzieckich po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. G. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] r. o odmowie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego. M. G. złożył wniosek o przyznanie uprawnień do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej do jakiej został zabrany w [...] roku (w wieku [...] lat) przez niemieckiego gospodarza na terenie gminy [...] odległej ok. [...] km od jego miejsca zamieszkania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przywołał w uzasadnieniu decyzji art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych art. 2 pkt 2 lit. "a" zawierający definicję represji w rozumieniu przepisów tej ustawy jako deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945 r. Nadto organ administracji przywołał też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 grudnia 2009 r. dotyczący wspomnianej ustawy i kwestionujący kryteria "geograficzne" jako czynnik uzależniający prawo do świadczeń. Organ wymienił też czynniki wpływające na zaostrzony charakter represji wskazując na niedostatek więzi społecznych z nowym otoczeniem, nieznajomość języka, trudne warunki egzystencji czy też trudne warunki klimatyczne. W ocenie organu zainteresowany wykonywał pracę w pobliżu miejsca zamieszkania i nie wystąpiły też inne czynniki dotyczące wykonywania pracy, które wskazywałyby na to, że M. G. był osobą szczególnie dotkliwie poszkodowaną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, M. G. stwierdził, że wszystkie osoby wykonujące pracę przymusową powinny mieć równe prawa oraz podkreślił ponownie swój wiek gdy został wywieziony do pracy przymusowej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych trafnie przywołał art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistyczny Republik Radzieckich. Następnie zasadnie organ podniósł argumenty wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 16 grudnia 2009 r., w którym to wyroku Trybunał uznał, że odniesienie się wyłącznie do kryterium "geograficznego" przy analizowaniu przesłanek dostępu do świadczeń deportacyjnych narusza konstytucyjną zasadę równości. Należy więc rozumieć, że ścisłe stosowanie wspomnianego art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym, z którego wynika, że wywiezienie do pracy przymusowej dotyczy terenów III Rzeszy i terytoriów przez nią okupowanych jest nie do przyjęcia z punktu widzenie państwa prawa. Natomiast Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że wśród osób świadczących pracę przymusową na rzecz ZSRR i III Rzeszy, szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które pracę tę, świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. W opinii Sądu wywiezienie M. G. z miejsca dotychczasowego zamieszkania nie wiązało się co prawda ze wspomnianymi w uzasadnieniu organu dolegliwościami ale były też inne przesłanki, które zdaniem Sądu nie zostały wystarczająco przeanalizowane przez organ. Należą do nich wiek skarżącego, który w chwili wywózki miał [...] lat. Nadto rozważenia wymaga też to, że skarżący nie miał żadnego doświadczenia w pracy w gospodarstwie rolny gdyż rodzice nie mieli gospodarstwa. Na uwagę zasługują też trudne warunki mieszkaniowe w miejscu pracy przymusowej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych musi więc ponownie rozstrzygnąć sprawę z uwzględnieniem analizy wymienionych wyżej czynników. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.