II SA/Sz 786/10
WyrokWSA w Szczecinie2011-04-20
Skład orzekający: NSA Henryk Dolecki, NSA Stefan Kłosowski, WSA Maria Mysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, opierając się na uchybieniu terminu do jego złożenia, bez uprzedniego zbadania, czy kolejny wniosek o wznowienie nie opiera się na tej samej podstawie faktycznej i prawnej co wniosek poprzedni, a także bez oceny, czy rzeczywiście zachodzi przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, odmawiając wznowienia postępowania na podstawie art. 148 § 1 k.p.a. z powodu uchybienia terminu, musi mieć pewność, że naruszenie terminu jest oczywiste. W sytuacji, gdy istnieje wątpliwość co do tego, czy kolejny wniosek o wznowienie postępowania opiera się na tej samej podstawie faktycznej i prawnej co wniosek poprzedni, a także czy rzeczywiście zachodzi przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w oparciu o art. 149 § 2 k.p.a. Przedwczesne wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania stanowi rażące naruszenie zasad postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczo-garażowego. Wniosek o wznowienie postępowania oparty był na zarzucie, że decyzja została wydana w wyniku przestępstwa polegającego na sfałszowaniu dokumentów geodezyjnych dotyczących granic nieruchomości. Organy obu instancji odmówiły wznowienia, uznając, że wniosek został złożony po terminie, ponieważ strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania wcześniej niż wskazywała. Skarżąca twierdziła, że dostarczyła niezbędne dokumenty (postanowienie sądu i prokuratury) niezwłocznie po ich uzyskaniu i uprawomocnieniu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. znak [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Decyzją z dnia [...] r. znak [...] (błędnie nazwaną postanowieniem) wydaną na podstawie art. 149 § 3, w związku z art. 148 oraz art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku K. G. (działającej z upoważnienia J. W.) z dnia [...] r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty z dnia [...] r. znak [...] o pozwoleniu na użytkowanie budynku gospodarczo – garażowego, położonego w [...] nr [...], na terenie działki nr [...], gmina [...], wydanej dla Państwa A. S. - C. i K. C., Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wznowienia postępowania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż w/w wniosek z dnia [...] r., o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty z dnia [...] r. znak [...] oparty był na zarzucie, iż w/w decyzja z dnia [...] r. wydana została w wyniku przestępstwa – tj. w oparciu o sfałszowanej dokumenty geodezyjne dotyczące granic nieruchomości, (czyn przestępczy z art. 270 § 1 kk).
Stosownie do art. 148 § 1 i § 2 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę
do wznowienia postępowania.
Z akt sprawy, wynika, że K. G. wiedziała o w/w okolicznościach już
w chwili składania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Starosty z dnia [...] r. znak [...], tj. w dniu [...] r. Ponadto przestępstwo, o którym pisze we wniosku K. G., musi zostać stwierdzone w postępowaniu karnym, a złożone przez stronę w [...] r. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa zakończyło się wydaniem postanowienia o umorzeniu śledztwa przez Prokuraturę Rejonową w [...] (sygn. akt [...]), które zostało załączone przez K. G. do wniosku.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik J. W. – K. G. podniosła, iż dnia [...] r. wystąpiła z kolejnym wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] r. znak [...],
o pozwoleniu na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczo – garażowego, zlokalizowanego w [...] nr [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 kpa. Pierwszy raz wniosek o wznowienie postępowania na tej podstawie napisała dnia [...] r. i do tej pory postępowania nie wznowiono. Również późniejsza jej prośba o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 4 kpa nie została uwzględniona. Do złożonego obecnie wniosku dnia [...] r. dostarczyła postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...].
Po rozpoznaniu powyższego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. znak [...] wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1, art. 149 § 3 oraz art. 145 § 1 pkt 2 i art. 148 § 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, iż w myśl art. 145 § 1 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,
decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,
strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Stosownie do art. 148 § 1 i § 2. kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] r. Pani K. G. w imieniu Pani J. W. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] r., znak: [...], o pozwoleniu na użytkowanie budynku gospodarczo-garażowego, zlokalizowanego w [...] nr [...], wybudowanego na terenie działki nr [...], gm. [...], wydanej dla Państwa A. S.-C. i K. C., na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 kpa. W uzasadnieniu powyższego wniosku wnioskodawczyni wskazała, iż "decyzja z dnia [...] r. została zakończona na podstawie dokumentów, które zostały sfałszowane w wyniku przestępstwa. Na mapie zasadniczej została wydrapana prawidłowa granica, co zostało udowodnione przez Prokuraturę i Sąd Rejonowy. Przy prawidłowej granicy pomieszczenie gospodarczo-garażowe w [...] należące do sąsiadów leży w [...] powierzchni na naszej działce." Zdaniem organu odwoławczego - z akt sprawy, wynika, iż zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę J. W. poprzez przerobienie dokumentacji geodezyjnej oraz poświadczenie nieprawdy K. G. (mąż pełnomocniczki) złożył w Komendzie Powiatowej Policji w [...] w dniu [...] r.
Postanowienie o umorzeniu śledztwa, w sprawie wszczętej w związku
z w/w wnioskiem, Prokuratura Rejonowa w [...] wydała w dniu [...]r. Odpis postanowienia został doręczony K. G. w dniu [...] r.
Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał
powyższe postanowienie Prokuratora Rejonowego w mocy.
Natomiast postępowanie w sprawie rozgraniczenia działki nr [...] z działkami
nr [...] i nr [...] (droga) zakończone zostało postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] w dniu [...] r.
W aktach sprawy znajduje się pismo K. G. z dnia [...] r., w którym wnosi ona o unieważnienie decyzji Starosty z dnia [...] r., z uwagi na fakt, iż zalegalizowania obiektu dokonano na sfałszowanych dokumentach. W załączeniu przedłożyła ww. postanowienie Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] z dnia [...] r.
Natomiast przy piśmie z dnia [...] r., stanowiącym odwołanie
od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia [...] r. K. G. załączyła kopię postanowienia Prokuratora Rejonowego w [...] o umorzeniu śledztwa, z dnia [...] r.
Pismem z dnia [...] r., K. G. - jako pełnomocnik J. W. - wniosła o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 1 i 4 kpa w sprawie zakończonej w/w ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] r., podnosząc, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 kpa, oraz wskazując na naruszenie prawa z powodu:
1. nieuwzględnienia w postępowaniu, jako strony pokrzywdzonej, J. W. (art. 10 i 61 § 4 kpa)
2. decyzję wydano uwzględniając w niej sfałszowane dokumenty geodezyjne dotyczące granicy nieruchomości tj. czyn przestępczy z art. 270 § 1 kk,
1. decyzję wykorzystano do wpisu w księgach wieczystych (art. 270 § 1 kk)
3. podstępnie uzyskano pozwolenie na użytkowanie poprzez wprowadzenie w błąd urzędnika administracji państwowej tj. czyn przestępczy art. 272 kk. i 273 kk,
4. opinie stwierdzające zdatność przedmiotowego obiektu do użytkowania wydała osoba, która nie ma stosownych uprawnień.
Organ odwoławczy wskazał, iż podstawa wznowienia, określona w art. 145 § 1 pkt 2 kpa zachodzi wtedy, gdy dojdzie do popełnienia przestępstwa w rozumieniu Kodeksu karnego, popełnienie przestępstwa stwierdzone jest orzeczeniem sądu lub innego organu, a ponadto rozstrzygnięcie pozostaje w związku przyczynowym z tym przestępstwem. Skoro strona już w dniu [...] r. (data doręczenia odpisu
w/w postanowienia o umorzeniu śledztwa) wiedziała o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 1 pkt 2 kpa, a dopiero pismem z dnia [...] r. wniosła o wznowienie postępowania, to za słuszne należy uznać stanowisko organu I instancji, iż wniesienie podania nastąpiło z naruszeniem art. 148 § 1 kpa, stanowiącym, iż podanie w sprawie wznowienia postępowania wnosi się terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Ustosunkowując się do twierdzenia skarżącej dotyczącego złożenia wniosku
o wznowienie postępowania w dniu [...] r. organ odwoławczy wskazał, iż jak wynika z pisma INB z dnia [...] r. kierowanego do K. G., w dniu [...] r. do tego organu wpłynął wniosek w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego legalizacji garażu położonego w [...] nr [...]. Załącznikiem do wniosku i podstawą żądania było nieprawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] w sprawie rozgraniczenia działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] (droga), a nie wydane później postanowienie Prokuratora Rejonowego w [...] o umorzeniu śledztwa z dnia [...] r., na które powołuje się strona w niniejszym postępowaniu, jako orzeczenie potwierdzające popełnienie przestępstwa, a zatem stanowiące, zdaniem skarżącej, podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 1 pkt 2 kpa.
Natomiast postępowanie w sprawie wniosku o wznowienie postępowanie
w trybie art. 145 § 1 pkt 1 i 4 kpa jest osobnym postępowaniem i nie może być przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia.
Powyższą decyzję pełnomocnik J. W. – K. G. (matka) zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia.
W uzasadnieniu skargi podniosła, iż organy obu instancji dopuściły się
w niniejszej sprawie karygodnych zaniedbań, których efektem była odmowa wznowienia wskazanego w sprawie postępowania, którego rezultatem była legalizacja samowoli budowlanej na gruncie należącym do skarżącej. Wskazała też, iż w dniu [...]r. po raz kolejny wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] r., znak [...] o pozwolenie na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczo-garażowego zlokalizowanego w [...], bowiem już dnia [...] r. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie przedmiotowej legalizacji i dołączyła do niego Postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., sygn. akt. [...], które nie było jeszcze prawomocne. Kiedy się uprawomocniło - niezwłocznie dostarczyła dokument do INB a także dołączyła postanowienie Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] r. o umorzeniu śledztwa. Pani Inspektor nie chciała w tej sprawie rozmawiać ze stroną. Dała [...] tygodnie na uzupełnienie prawomocnego wyroku Sądu, wiedząc że sprawa jest w toku, gdyż Państwo A. i K. C. odwołali się od niekorzystnego dla nich wyroku do wyższej instancji. Skarżąca uważa, że dostarczyła niezbędne dokumenty, zaraz jak nabrały mocy prawnej.
Potwierdziło się przypuszczenie skarżącej, że prawidłowe granice działek były
w innym miejscu. Na podstawie przypuszczeń nie mogła niczego zrobić. Dopiero
na podstawie orzeczenia Sądu Rejonowego w [...] mogła wystąpić
o wznowienie postępowania w sprawie legalizacji wyżej opisanej samowoli budowlanej.
Prokuratora Rejonowa w [...] w postanowieniu z dnia [...] r., które dostarczone zostało natychmiast do INB, przyznała, że przestępstwo zaistniało, ale nie wykryto sprawcy.
W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącej wyjaśniła, iż w dniu [...] r. Burmistrz Gminy – na jej wniosek - postanowił wszcząć postępowanie rozgraniczeniowe działek. Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz umorzył postępowanie i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w [...] o sądowne rozgraniczenie działek. W tym samym czasie Pani H. K. (Inspektor Nadzoru Budowlanego) w tajemnicy wykonywała z czynności prowadzące do legalizowalizacji samowoli budowlanej (m in. wizję lokalną) dotyczącej budynku gospodarczo-garażowego sąsiadów który – jak się okazało - znajdował się w [...] na powierzchni działki skarżącej ([...]). Skarżąca nie była poinformowana o legalizacji samowoli budowlanej. O zalegalizowaniu w/w obiektu dowiedziała się w Sądzie, na rozprawie o rozgraniczenie.
Okazało się wówczas, że doszło do sfałszowania map geodezyjnych,
co posłużyło do uzyskania legalizacji. Budynek ten wznoszony był na terenach rolnych a nie - jak przedstawiono w zaświadczeniu - były to tereny budowlane. Budynek ten powstał bowiem w [...] r., wcześniej niż budynek mieszkalny, którego budowę zakończono po roku [...].
Właściciele sąsiedniej nieruchomości - Państwo C. bardzo dobrze orientowali się w sytuacji prawnej kupowanej przez nich nieruchomości. Do zakupu doszło z końcem [...] r. Z początkiem [...] r. przepisali na siebie pozwolenie na budowę domu, przyjęli dokumentację i z niej wiedzieli gdzie przebiega granica, oraz że budynek gospodarczy nie jest ujęty w pozwoleniu na budowę, więc stanowi samowolę budowlaną. Pozwolenie na budowę zostało przepisane z Pana K. na Państwa C. Pan K. jest bardzo dobrym znajomym Pani Inspektor H. K. Cały proceder fałszowania dokumentacji i legalizacji nie byłby możliwy bez pomocy urzędników Starostwa, Nadzoru Budowlanego oraz Gminy [...]. Wszyscy urzędnicy bardzo dobrze się znają i pomagali sobie nawzajem, o czym świadczy fakt, że z archiwum Gminy [...] wyniesiono archiwalne egzemplarze dokumentacji budowlanej, dotyczącej inwestycji prowadzonej na działce Państwa C., na podstawie których można było udowodnić jak przebiegały granice, na jakie obiekty były pozwolenia budowlane. W tym samym wydziale wydano nieprawdziwe zaświadczenia co do przeznaczenia gruntu, które konieczne były do legalizacji samowoli budowlanej.
Skarżący prosili Panią Inspektor Nadzoru Budowlanego H. K. o wznowienie postępowania w sprawie zalegalizowania samowoli budowlanej z naruszeniem prawa. Pani Inspektor jednak robiła wszystko by do tego nie doszło. Najpierw twierdziła, że nie ma wyroku Sadu Rejonowego w [...] o prawidłowej granicy miedzy działkami, a potem że wyrok jest nieprawomocny. Wnosili również pisma odnośnie wszczęcia postępowania, które zostały "zagubione". Zostało to udowodnione w wyniku kontroli Głównego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego.
Postanowienie Sądu sygn. akt [...] z dnia [...] r. które wskazało prawidłową granicę, czyli że sporny obiekt leży w [...] swojej powierzchni
na działce skarżącej, stało się prawomocne z dniem [...] r. Pismo skarżącej z dnia [...] r. do INB znak [...] jednoznacznie pokazuje, że termin był utrzymany i tylko zła wola urzędnicza spowodowała nie wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego legalizacji przedmiotowego garażu. Prawomocny wyrok dostarczyła kiedy tylko go otrzymała z Sądu Okręgowego w [...].
Sama wiedza o nieprawidłowej granicy nie mogła być podstawą do wszczęcia postępowania. Dopiero w/w postanowienie Sądu dało skarżącej taką możliwość. Mimo to wnioski skarżącej do Inspektoratu były oddalane.
Pani H. K. nie respektowała postanowienia Prokuratury Rejonowej
w [...], która umorzyła śledztwo w sprawie sfałszowania map geodezyjnych, stwierdzając, że przestępstwo zostało popełnione przez wydrapanie prawidłowej granicy na mapie geodezyjnej, lecz nie ustalono kto to zrobił.
Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Budowlany wniósł o jej oddalenie, wskazując iż, w skardze nie podniesiono nowych dowodów i argumentów, nieznanych organowi.
O oddalenie skargi wniosła również uczestniczka postępowania A. S. – C. wskazując, iż zgodnie z § 2 art.148 kpa termin do złożenia podania o wznowienie postępowania - w przypadku, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4) - biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Tymczasem z materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika niezbicie, że pełnomocnik skarżącej już w dniu [...] r., tj. w dniu wydania postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] (sygn. akt [...]), wiedziała o okolicznościach stanowiących – jej zdaniem - podstawę do wznowienia postępowania.
Zbadanie zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego jest bezwzględnym obowiązkiem organu, albowiem wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia przez stronę terminu do złożenia wniosku, stanowiłoby rażące naruszenie prawa, jako godzące w ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.
Jednomiesięczny termin do złożenia żądania wznowienia postępowania administracyjnego biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Przestępstwo, na które powołuje się skarżąca, winno być stwierdzone w postępowaniu karnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Tymczasem postępowanie wszczęte wskutek zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę p. J. W., złożone w dniu [...] r. do Komendy Powiatowej Policji w [...], zakończyło się wydaniem przez Prokuraturę Rejonową w [...] postanowienia z dnia [...] r. o umorzeniu śledztwa, sygn. akt [...], które Sąd Rejonowy w [...] Wydział [...] postanowieniem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) utrzymał w mocy, uznając zażalenie K. G. za nieuzasadnione.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w piśmie procesowym skarżącej z dnia [...] r. uczestniczka stwierdza, iż kategorycznie zaprzecza zawartym w nim nieprawdziwym twierdzeniom. Pismo K. G. jest pełne pomówień i stwarza fałszywy obraz sytuacji, nieadekwatny do zaistniałych zdarzeń.
Zarzut posługiwania się sfałszowanymi dokumentami geodezyjnymi jest nieprawdziwy i zniesławiający. Mapy geodezyjne, którymi posługiwali się w procesie legalizacyjnym budynku gospodarczego są pełnoprawnymi dokumentami, wydanymi przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...], opieczętowanymi i podpisanymi przez Geodetę oraz Starostę. Nie było żadnych powodów, by wątpić w ich treść.
Przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany ponad [...] lat temu,
a wpisany do Księgi Wieczystej pod nr [...] przez poprzednich właścicieli tej nieruchomości. Uczestniczka i jej mąż są już trzecim właścicielem tego budynku.
Przedmiotowy budynek gospodarczy został zakupiony na mocy aktu notarialnego rep. [...] nr [...] z dnia [...] r.
W momencie zakupu, poprzedni właściciel nieruchomości wskazał płoty graniczne i nie było żadnych wątpliwości, że przedmiotowy budynek gospodarczo-garażowy znajduje się w granicach tej nieruchomości.
Wniosek o legalizację przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego został przez nich złożony dnia [...] r. Na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] r. otrzymali pozwolenie na jego użytkowanie. Pozostawali wówczas w pełni usprawiedliwionym przekonaniu, iż prawo własności budynku gospodarczego jest zgodne ze stanem posiadania. W oparciu o istniejącą dokumentację zarówno uczestnicy jak i Nadzór Budowlany mieli przekonanie, iż budynek gospodarczy znajduje się w całości na ich nieruchomości.
W związku z zaistniałą sytuacją, dnia [...] r. uczestnicy złożyli
do Sądu wniosek o wykup gruntu pod przedmiotowym budynkiem gospodarczym. Postępowanie cywilne z art. 231 k.c. toczy się do dnia dzisiejszego w Sądzie Rejonowym w [...].
Pokrzywdzonymi w tej sprawie są zatem uczestnicy, uwikłani w wieloletnie postępowania i procesy, co uniemożliwia im normalne funkcjonowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki wskazane w w/w ustawie, Sąd uchyla zaskarżony akt w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Kierując się powyższymi zasadami i kryteriami oceny legalności zaskarżonego aktu Sąd uznał zasadność skargi, choć zasadniczo z argumentacją skargi nie można się zgodzić. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach dawnej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.
Oznacza to, że Sąd z urzędu bierze pod uwagę dostrzeżone uchybienia
w prowadzonym postępowaniu administracyjnym bądź w wydanym w danej sprawie rozstrzygnięciu.
Granice każdej sprawy, rozpatrywanej w postępowaniu administracyjnym
na wniosek strony określa m.in. jej przedmiot, wskazany we wniosku.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest zagadnienie procesowe, związane
z uregulowaną w art. 145-152 Kodeksu postępowania administracyjnego instytucją wznowienia postępowania. Instytucja ta, stanowiąc odstępstwo od określonej w art. 16 kpa zasady trwałości decyzji ostatecznej stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, załatwionej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, była dotknięte kwalifikowana wadliwością, wskazaną w art. 145 § 1 kpa. Zawarty w tym przepisie wykaz przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego jest wyczerpujący.
Każda z wskazanych w tym przepisie wad postępowania może stanowić odrębną przesłankę uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego. jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Jednakże wyjątkowy i nadzwyczajny charakter instytucji wznowienia postępowania administracyjnego zobowiązuje organ, rozpatrujący wniosek o wznowienie postępowania, do szczególnie wnikliwego zbadania wszystkich okoliczności i przesłanek, na które powołuje się wnioskodawca, oraz rozpatrzenia ich w aspekcie regulacji wynikających z art. 146 – 149 kpa.
Z zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 kpa) wynika też, iż w oparciu
o tę samą przesłankę faktyczną i prawną można domagać się wznowienia tylko jeden raz.
W granicach niniejszej sprawy Sąd ocenia zatem jedynie legalność (zgodność
z obowiązującym prawem) zaskarżonej decyzji, w której właściwy organ odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Starosty z dnia [...] r. o wydaniu na rzecz Państwa C. pozwolenia na użytkowanie wybudowanego bez pozwolenia na budowę na nieruchomości, którą władali, budynku garażowo - gospodarczego. W postępowaniu tym Sąd bada, czy prowadząc postępowanie w związku ze złożeniem wniosku wznowienie postępowania organ ustalił i właściwie ocenił okoliczności wskazane jako podstawa wznowienia postępowania i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie w tym zakresie.
Rozpatrując zatem niniejszą skargę i będąc związany granicami sprawy, Sąd nie może wypowiadać się w kwestiach merytorycznych, związanych z wydaniem decyzji legalizacyjnej z dnia [...] r. ani innych postępowań wszczynanych przez skarżącą. Jak wynika bowiem z akt sprawy w sprawie z wniosku skarżącej toczyły się już prawomocnie i ostatecznie zakończone postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji legalizacyjnej z dnia [...] r. jak i postępowanie wznowieniowe oparte na przesłankach z art. 145 § 1 i 4 kpa.
W dniu [...] r. skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania w tej samej sprawie, powołując się na przesłankę z art. 145 § 2 pkt 2 kpa, tj. podnosząc zarzut, że przedmiotowa decyzja z [...] r. została wydana w wyniku przestępstwa, polegającego na wydrapaniu granic nieruchomości na mapce geodezyjnej, która stanowiła jeden z dokumentów przyjętych przez organ do wydania przedmiotowej decyzji legalizacyjne z dnia [...] r.
Jako podstawę niniejszego rozstrzygnięcia, polegającego na wydaniu decyzji
o odmowie wznowienia postępowania, organy obu instancji wskazują art. 148 § 1 kpa, stanowiący, iż podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzją w I instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, przyjmując, że skarżąca złożyła podanie, o którym mowa, w dniu [...] r.
Jednocześnie organ II instancji w swej decyzji przyznał już w dniu [...]r. do tego organu wpłynął wniosek strony w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego legalizacji budynku gospodarczego (garażu) położonego w [...] nr [...], którego podstawą było nieprawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] w sprawie rozgraniczenia działek [...] oraz [...] i [...], nie zaś wydane później postanowienie Prokuratora Rejonowego w [...] z dnia [...] r., na które powołuje się strona w niniejszym postępowaniu, jako orzeczenie potwierdzające popełnienie przestępstwa, a zatem stanowiące podstawę
do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 2 kpa.
W aktach administracyjnych brak jest pisma skarżącej z dnia [...] r., do którego odwołuje się ona w swej skardze. Jak wynika jednak z treści powołanego wyżej pisma INB z dnia [...] r. zawierało ono wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. w oparciu o zarzut popełnienia przestępstwa sfałszowania mapy określającej granice między działkami [...] i [...], a zatem mógł być oparty na przesłance z art. 145 § 1 pkt 2 kpa co skarżąca podnosi obecnie w swej skardze. Ta sama podstawa wskazana została również we wniosku z dnia [...] r. Bezsporne jest, iż ów wniosek skarżącej z dnia [...] r. nie został dotychczas rozpatrzony. Odrębnie toczyło się postępowanie z wniosku skarżącej o wznowienie postępowania na podstawie przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 oraz pkt 4 kpa. Kwestie związane z tym postępowaniem stanowią odrębną sprawę i - jak trafnie stwierdza organ odwoławczy – nie mogły być przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Rozstrzygając obecnie w przedmiocie wniosku skarżącej dnia [...] r. organ administracji nie miał zaś podstaw do orzekania w przedmiocie wniosku
z [...] r. i stwierdzenia – wbrew twierdzeniu skarżącej - iż nie dotyczył
on przesłanki wskazanej w art. 145 § 1 pkt 2 kpa.
W tej sytuacji uznać należy, iż wydanie skarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia, dotyczącego wniosku skarżącej o wznowienie postępowania
zakończonego ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 kpa i oparcie go na treści art. 148 § 1 kpa, przez przyjęcie, że wniosek w tej sprawie skarżąca złożyła w dniu [...] r. bez uprzedniego zbadania i dokonania prawnej oceny jej wniosku z dnia [...] r. uznać należy za przedwczesne.
Stanowi to rażące naruszenie zasad postępowania administracyjnego, wskazanych w art. 7,8 a także art. 9 i art. 149 kpa, mogące mieć w tym wypadku istotny wpływ na wynik sprawy.
Wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 148 § 1 kpa może nastąpić jedynie w sytuacji, kiedy naruszenie przez stronę żądającą wznowienia postępowania terminu, wskazanego w tym przepisie, jest oczywiste i nie budzące wątpliwości w świetle okoliczności sprawy.
W przeciwnym przypadku organ zobowiązany jest w oparciu o art. 149 § 2 kpa przeprowadzić postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Podnoszone przez skarżącą i przytoczone wyżej okoliczności wskazują
na konieczność przeprowadzenia postępowania w tym zakresie, a w szczególności zbadania, czy kolejny wniosek skarżącej o wznowienie postępowania z dnia [...] r. oparty jest na tej samej podstawie faktycznej i prawnej co wniosek z dnia [...] r.
Od tej kwestii zależy bowiem możliwość odwołania się w sprawie do treści
art. 148 § 1 kpa.
Przeprowadzenie takiego postępowania wymaga również przyjęcie oceny, czy rzeczywiście w sprawie istnieje przesłanka określana w art. 145 § 1 pkt 2 kpa, na która powołuje się skarżąca.
Zgodnie z zasadą praworządności, wynikającą z art. 7 kpa oraz z mocy art. 147 kpa organ również z urzędu zobowiązany jest do rozważenia, czy nie zachodziły podstawy do wznowienia postępowania.
Wobec powyższych uchybień, mogących mieć wpływ na wynik postępowania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło