II SA/Sz 788/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz /spr./, Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. sprawy ze skargi T. L. na postanowienie Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej na rzecz skarżącego T. L. kwotę [...] złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] decyzją z dnia [...] odmówił przyznania szeregowemu T.L. zasiłku alimentacyjnego dla dziecka żołnierza, który zawarł ugodę zobowiązującą łożenie na utrzymanie małoletniej córki J..S. tytułem alimentów. W powyższym rozstrzygnięciu zawarto pouczenie o możliwości złożenia odwołania do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...], za pośrednictwem Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...], w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Wskazana decyzja opatrzona została własnoręcznym podpisem T.L. wraz z adnotacją o jej odbiorze w dniu [...] r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył T.L., w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie na rzecz jego córki zasiłku z tytułu alimentów. Postanowieniem z dnia [...]r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...], wydanym na podstawie art. 57 § 1 i 5 pkt 4, art. 129 § 1 i 2 oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania T.L.- stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu w dniu [...] r., jak wynika z własnoręcznego podpisu skarżącego potwierdzającego odbiór decyzji. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji upłynął w dniu [...] r. natomiast, zdaniem organu, odwołanie od przedmiotowej decyzji zostało wniesione przez T.L. w dniu [...] r. (data złożenia odwołania w kancelarii Jednostki Wojskowej Nr [...]). W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że odwołanie zostało złożone w siedzibie organu, który wydał decyzję, w dniu [...] r., co potwierdza data wpływu widniejąca na stemplu oraz w Dzienniku korespondencji wchodzącej Jednostki Wojskowej Nr [...]. W tej sytuacji organ II instancji stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z pięciodniowym uchybieniem terminu. Na powyższe postanowienie, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł T.L.. Skarżący podniósł, że za bezsporny uważa fakt odbioru decyzji w dniu [...]r. oraz upływ czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania w dniu [...] r. jednocześnie zarzucił zaskarżonemu postanowieniu pominięcie kolejności wpływu odwołania do jednostki. Skarżący w dalszej części skargi podkreślił, że jest żołnierzem i przez okres służby wpajano mu, że w wojsku istnieje podległość służbowa, dlatego też odwołanie złożył na ręce bezpośredniego przełożonego kapitana M.C. w dniu [...] r., a więc w ustawowym terminie do jego złożenia. Na dowód powyższego twierdzenia skarżący dołączył do skargi kserokopię odwołania złożonego od decyzji z dnia [...] r. opatrzoną podpisem kapitana M.C. wraz z adnotacją o otrzymaniu powyższego pisma w dniu [...]r. Ponadto T.L. podniósł, że nie miał żadnego wpływu na to kiedy kapitan przekaże pismo właściwemu organowi, w związku z tym nie może ponosić konsekwencji złożenia odwołania dopiero w środę w dniu [...] r. W związku z treścią skargi Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] o wyjaśnienie kwestii daty w której szeregowy T.L. złożył przedmiotowe odwołanie, a także powodu zwłoki z przekazaniem odwołania do kancelarii jednostki. Wykonując wskazane wezwanie dowódca Jednostki Wojskowej Nr[...] w piśmie z dnia [...] r. wyjaśnił, że jak wynika z treści notatki służbowej z dnia [...] r. sporządzonej przez kapitana M.C (dowódcę kompanii, przełożonego szeregowego T.L.) - T.L. złożył na ręce kapitana rzeczone odwołanie w dniu [...] r. Odwołanie zostało odebrane przez kapitana po godzinie [...], w piątek, czyli dzień, w którym godziny pracy zostały ustalone od godziny 7:00 do 13:00 (zgodnie z rozkazem dowódcy JW [...] r.). W związku z tym, że szeregowy nie zdążył złożyć odwołania w godzinach pracy kancelarii jawnej JW [...], wykorzystał on drogę służbową i przekazał odwołanie na ręce swojego przełożonego kapitana C., a ten zgodnie z drogą służbową przekazał je dowódcy batalionu, który dostarczył je w dniu [...] r. do kancelarii jawnej jednostki. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a organ podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt złożenia przez skarżącego - odwołania od decyzji - swojemu przełożonemu kapitanowi M.C. w dniu [...] r., które to odwołanie wpłynęło do kancelarii Jednostki Wojskowej Nr [...] w dniu [...] r. W dalszej części odpowiedzi na skargę organ podniósł, że wniesienie odwołania przez skarżącego za pośrednictwem przełożonego nie ma wpływu na zachowanie terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji o zachowaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej decyduje data wpływu pisma do dowództwa jednostki wojskowej, zatem termin uznaje się za zachowany w dacie jego wpłynięcia do obsługującej dowództwo kancelarii jednostki, nie zaś w dacie złożenia odwołania u przełożonego. Na rozprawie w dniu [...]r. skarżący oświadczył, że wniosek w sprawie przyznania świadczenia finansowego złożył swojemu bezpośredniemu przełożonemu kapitanowi M.C. i był przekonany, że wszystkie pisma w tej sprawie należy do niego kierować. Jako żołnierzowi z poboru zawsze mu wpajano, że wszystkie sprawy należy załatwiać z bezpośrednim przełożonych. Ponadto skarżący wskazał, że bezpośredni przełożony zawsze przyjmował pisma skarżącego o każdej porze. O pierwszej decyzji kapitan C. poinformował T.L., że ma się zgłosić do kancelarii, do godziny 15. Dodatkowo skarżący wniósł o zwrot kosztów podróży i okazał dwa bilety na przejazd [...] na kwotę [...] złotych oraz [...] na kwotę [...] złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanego postanowienia /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jego wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności, Sąd po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i okoliczności prawnych, stwierdził konieczność uwzględnienia skargi. Tryb i termin wnoszenia odwołania reguluje przepis art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej w dalszej części "kpa". Z jego treści wynika, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§1 ) w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie , a gdy decyzja został ogłoszona ustnie - do dnia jej ogłoszenia stronie (§2). Sposób obliczania terminu wynika z dyspozycji przepisu art. 57 kpa, w myśl § 1 jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: wysłane w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za poświadczeniem przedłożenia, do organu administracji publicznej, nadane w polskiej palcówce pocztowej operatora publicznego, złożone w polskim urzędzie konsularnym, złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej, złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku, złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego (art. 57 § 5 pkt 1- 6 kpa). Ponadto zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w doktrynie termin uznaje się za zachowany w przypadku, gdy pismo zostanie złożone bezpośrednio w organie administracji publicznej, przed jego upływem (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, wyd. C.H. Beck 2009 r., s. 269). Ponadto zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie administracyjne jest wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W toku postępowania organ ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków, które są niezbędne do ustalenia podstaw faktycznych rozstrzygnięcia. Jest to warunek konieczny do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z przepisami obowiązującego prawa, a także zgodnego z istniejącym stanem faktycznym. Organy administracji publicznej powinny, podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a następnie do oceny na jego podstawie czy dana okoliczność została udowodniona. W przedmiotowej sprawie kwestią bezsporną jest, że decyzja organu pierwszej instancji została odebrana przez szeregowego T.L. w dniu [...] r., na co wskazuje zarówno organ administracji jak i skarżący, mimo że decyzja opatrzona została podpisem skarżącego wraz z adnotacją o jej odbiorze w dniu [...] r. W tej sytuacji, stosownie do powołanych wyżej przepisów, należało stwierdzić, że ustawowy, czternastodniowy termin do złożenia odwołania upłynął w dniu [...] r., który to dzień nie był sobotą, ani dniem wolnym od pracy. Sposób obliczenia przedmiotowego terminu oraz uznanie za koniec terminu daty [...] r. również stanowi kwestię bezsporną. Przedmiot sporu sprowadza się w niniejszej sprawie do ustalenia konkretnej daty, w której odwołanie zostało skutecznie złożone do organu. W aktach administracyjnych postępowania znajduje się egzemplarz odwołania T.L. od decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...], na którym widnieje prezentata (pieczęć) organu wskazująca datę [...] r., w jakiej odwołanie to wpłynęło do Jednostki Wojskowej Nr [...]. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia istnieje rozbieżność, co do określenia przedmiotowej daty, gdyż na początku uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że odwołanie zostało wniesione w dniu [...] r., wskazując przy tym, że jest to data złożenia odwołania w kancelarii Jednostki Wojskowej Nr [...]. W dalszej części uzasadnienia organ jednak wskazał, że T.L. odwołanie złożył w siedzibie organu, który wydał decyzję, w dniu [...] r., zgodnie z datą wpływu widniejącą na stemplu oraz informacją zawartą w Dzienniku korespondencji wchodzącej JW [...]. Dodatkowe wątpliwości nasuwa treść skargi oraz oświadczenia skarżącego złożone na rozprawie w dniu [...] r. Skarżący podał, że składając odwołanie w ostatnim dniu terminu do jego złożenia tj. [...] r., zachował drogę podległości służbowej, składając odwołanie na ręce bezpośredniego przełożonego, czyli kapitana M.C.. Jak wynika z treści pisma Dowódcy JW [...]r. przekazanie to nastąpiło w sytuacji, gdy kancelaria organu czynna była do godziny 13:00. Szeregowy T.L. podkreślił, że jako żołnierzowi z poboru zawsze mu wpajano, że w wojsku istnieje podległość służbowa, zatem wszelkie sprawy powinien załatwiać z bezpośrednim przełożonym, co do tej pory czynił. Jak wynika z treści protokołu rozprawy, skarżący był przekonany o konieczności złożenia odwołania bezpośredniemu przełożonemu, czyli kapitanowi M.C. gdyż dotychczas wszelkie pisma w niniejszym postępowaniu składał na ręce bezpośredniego przełożonego, który nigdy nie odmówił ich przyjęcia. Dodatkowo skarżący oświadczył, że niniejsze postępowanie zostało zainicjowane przez niego wnioskiem o przyznanie świadczenia finansowego, które również złożył swojemu bezpośredniemu przełożonemu. Jak wynika z oświadczenia T.L. kpt C. poinformował go o wydanej decyzji przez organ II instancji i skierował do kancelarii jednostki celem jej odebrania. Podkreślić należy, na co zwrócił uwagę skarżący, iż opuszczenie jednostki wiązało się z koniecznością uzyskania przepustki. Z oświadczenia skarżącego wynika, że nie wie czy taką przepustkę by uzyskał w dniu [...]r. Nadto kpt C. nie odmówił przyjęcia od skarżącego odwołania i nie zwrócił mu uwagi na to, że odwołanie powinno być złożone bądź w kancelarii jednostki, a ta już jest zamknięta bądź w urzędzie pocztowym, zaś na wyjście, do którego powinien otrzymać stosowną przepustkę. Zatem w ocenie Sądu należy przyjąć, iż bezpośredni przełożony kpt C. miał wiedzę na temat tego jak wygląda obrót dokumentami, które z nich mogą przez niego przekazane bezpośrednio podwładnemu żołnierzowi, a które nie i jaki w związku z tym jest skutek w przedmiocie doręczenia, a contrario jakie dokumenty może przyjąć od podwładnego i jaki to dla żołnierza (tu skarżącego) może wywołać skutek. Przyjęcie przez organ - który w chwili rozstrzygania, nie znał wszystkich okoliczności sprawy, bowiem o szczegółach dowiedział się dopiero z pisma wyjaśniającego organu pierwszej instancji z dnia [...] r. - że odwołanie wpłynęło po terminie, jest w ocenie Sądu przedwczesne i oparte na niedokładnym wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, należało uznać, że organy nie zebrały całego materiału dowodowego koniecznego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a tym samym naruszyły przepisy art. 7, oraz art. 77 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto należy zauważyć, że ta sytuacja pozbawiła organ możliwości rozważenia, czy z punktu widzenia zasady demokratycznego państwa prawa, wyrażonej w art. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483) Konstytucja RP, skarżący może ponosić ujemne skutki braku dostępu do kancelarii, w której zobowiązany był do złożenia odwołania. Przy ponownym rozpatrzeniu organ II instancji wyjaśni powyższe rozbieżności oraz ustali czy skarżący w dniu [...]r. mógł otrzymać przepustkę w celu nadania odwołania w najbliższym urzędzie pocztowym. W tym stanie rzeczy należało orzec, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 powołanej ustawy.