II SA/Sz 79/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. A. M. kwotę [...] złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu. E.K. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 11 lipca 2014 r.nr [...] w sprawie uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na R.A. (pkt. 1), odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz A.R. w okresie od 1.09.2013 r. do 1.01.2014 r. i od 1.06.2014 r. (pkt.2) oraz przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na A.R. na okres od 2.01.2014 r. do 30.04.2014 r. w wysokości [...]zł., od 1.05.2014 r. do 31.05.2014 r. w wysokości [...] zł., od 1.07.2014 r. do 31.12.2014 r. w wysokości [...] zł. oraz od 1.01.2015 do 30.09.2015 r. w wysokości [...] zł. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia był ustalony przez organy następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z dnia 18 października 2013 r., Nr [...] Prezydent Miasta [...], po rozpoznaniu wniosku E.K. z dnia 26 września 2013 r., przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad A.R., na okres od 1 września 2013 r. do 30 września 2015 r. Wraz z wnioskiem E.K. złożyła podpis pod oświadczeniem, że nie jest zatrudniona ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej. W dniach 10 czerwca 2014 r. i 17 czerwca 2014 r. wpłynęły do organu I instancji dokumenty, z których wynika, że E.K. podjęła zatrudnienie na umowę zlecenie w okresie od 1 września 2013 r. do 1 stycznia 2014 r. oraz od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r w F. Spółka [...]. Fakt podjęcia zatrudnienia, o którym organ dowiedział się już po wydaniu decyzji stanowił podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt.5 K.p.a. Decyzją z dnia 11 lipca 2014 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt.2 w zw. z art. 145 § 1 pkt.5 K.p.a., art. 1 ust.2 i 3, art. 3 pkt. 22, art. 17 ust 1, art. 20 ust. 3, ustawy z dnia 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) oraz art 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (tj, Dz.U. z 2014 r. poz. 559), art. 4 pkt 2 lit. w, art. 6 ust. 2a i 2b, art. 18 ust. 5a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.), art. 66 ust. 1 pkt 28, art. 73 pkt 10, art. 75 ust. 11, art. 79 ust. 2, art. 81 ust. 8 pkt 9, art. 86 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), § 8 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 roku, poz. 3), § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959) oraz Zarządzenia Nr 292/2008 Prezydenta Miasta Stargard Szczeciński z dnia 6 sierpnia 2008r. w sprawie upoważnienia pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Stargardzie Szczecińskim do realizacji świadczeń rodzinnych, zmienionego Zarządzeniem Nr 93/2010 z dnia 4 marca 2010 r. Prezydent Miasta S. orzekł o: - uchyleniu decyzji znak [...] z dnia 18.10.2013 r. przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na A.R. ur.[...] - odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na A.R. na okres od 1.09.2013 r. do 1.01.2014 r. i od 1.06.2014 r. do 30.06.2014r. - przyznał świadczenie pielęgnacyjne na A.R. od 2.01.2014 do 30.04.2014 w wysokości [...] zł miesięcznie od 1.05.2014 do 31.05.2014 w wysokości [...] zł. miesięcznie od 1.07.2014 do 31.12.2014 w wysokości [...] zł. miesięcznie od 1.01.2015 do 30.09.2015 w wysokości [...] zł. miesięcznie W ocenie organu I instancji fakt nie zrezygnowania z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności stanowi przesłankę negatywną do przyznania takiego świadczenia w okresie zatrudnienia. Jednocześnie organ uznał, że strona spełnia warunki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 2.01.2014 r. do 31.05.2014 r. i od 1.07.2014 do 30.09.2015 r. E.K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji. Podniosła, że organ niesłusznie uchylił decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne. Uważa, że powinna mieć uchyloną decyzję tylko w stosunku do pojedynczych dni, które były wskazane w zaświadczeniu wystawionym przez Firmę F., dla której świadczyła usługi, w pojedyncze dni, w jednym miesiącu. Nigdy nie była zatrudniona w pełnym wymiarze godzin. Wyjaśniła, że wskutek pojawienia się nowej choroby u córki musiała podjąć dodatkową pracę zarobkową (w niepełnym wymiarze godzin), a środki zarobione przeznaczyła w całości na prywatne leczenie córki. Środki, które otrzymuje od pomocy społecznej, są tak znikome, że nie pozwalają na normalne egzystowanie, a musi wykupywać leki na córkę oraz dla siebie. Podniosła, iż nie miała informacji z ośrodka pomocy społecznej, że może zawiesić na ten czas pobieranie świadczeń na córkę. Zwrot kosztów jest niezrozumiały, niesprawiedliwy i krzywdzący stronę i członków jej rodziny, gdyż środki jakie posiada nie są w pełni wystarczające na pokrycie podstawowych potrzeb dzieci. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 27 listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Odnosząc się do powyższych argumentów organ odwoławczy wyjaśnił, że osoba, która świadczy usługi na umowę zlecenie, nie jest uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego bez względu na ilość godzin pracy w miesiącu, bowiem podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego lub uchylenia prawa do tych świadczeń jest fakt otrzymywania wynagrodzenia wymienionego w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do którego zaliczone jest wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia. Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż organ I instancji nie pouczył strony, że może zawiesić pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego, Kolegium zauważyło, że w dniu składania wniosku, jak również w trakcie pobierania zasiłku strona nie poinformowała o swoim zatrudnieniu podpisując oświadczenie, iż nie jest zatrudniona oraz nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Tak więc organ, nie mając wiedzy w tym względzie, nie miał obowiązku informowania o przesłankach zawieszenia przedmiotowego świadczenia. W skardze na ww. decyzję organu odwoławczego E.K. podtrzymała stanowisko, że nie była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy. Zwróciła uwagę, że podejmowała współpracę, a nie pracę zleconą, i tylko w dogodnych dla niej godzinach, godząc ją z opieką nad chorym dzieckiem. Przedłożyła informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2013 r., podnosząc kwestię wysokości kwot, jakie Firma F. przedstawiła organowi I instancji. Oświadczyła, że dowiedzie swej niewinności przed sądem i pozwie wspomnianą Firmę. Podniosła także swoją trudną sytuację bytową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r., pełnomocnik skarżącej będący adwokatem, wyznaczony z urzędu na zasadzie prawa pomocy - poparł skargę. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, a nadto złożył wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one uiszczone ani w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy, sprawowana jest jedynie w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym wyeliminowaniu z obrotu prawnego przez sąd administracyjny podlegał będzie tylko taki akt, który narusza przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepis postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też, poprzez naruszenie prawa, daje podstawę do wznowienia postępowania, jak również gdy obarczony jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana wg wskazanego wyżej kryterium sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wskazuje na niezasadność skargi. Podstawową kwestią jaką należało wyjaśnić jest to, czy były podstawy do wznowienia postępowania w sprawie i wydanie nowej decyzji z uwzględnieniem okresów braku rezygnacji z zatrudnienia. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak wynika z ustaleń organów, skarżąca zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na córkę A.R. składając wniosek 26.09.2013 r. (prezentata potwierdzająca wpływ). Jednocześnie złożyła podpis pod oświadczeniem, że nie jest zatrudniona ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Decyzją z 18 października 2013 r. Prezydent Miasta S. przyznał świadczenie pielęgnacyjne na A.R. na okres od 1 września 2013 r. do 30 września 2015 r. Z materiału dowodowego (umów zlecenia), jaki został przesłany do organu I instancji 10 czerwca 2014 r. i 17 czerwca 2014 r. wynika, że Spółka "F" reprezentowana przez G.S. zawarła umowę zlecenie z E.K. w okresie od 1 września 2013 r. do 1 stycznia 2014 r. oraz od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. o czym organ przyznający świadczenie pielęgnacyjne nie wiedział. Zatem w ocenie Sądu zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie. Zgodnie z art. 151 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w : 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Z ustaleń organu wynika, że skarżąca jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę w okresie kiedy zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Prawidłowo organy uznały, że jest to okres od 2 stycznia 2014 r. do 31 maja 2014 r. oraz od 1 lipca 2014 r. do 30 września 2015 r. Przysługujące świadczenie pielęgnacyjne w zależności od okresu kształtowało się w wysokości: - [...]zł. od 2 stycznia 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r., - [...] zł od 1 maja 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., - [...] zł od 1 stycznia 2015 r. di 31 grudnia 2015 r. Wysokość zasiłku regulowana jest rozporządzeniem Rady Ministrów z 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokość świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959). W ocenie Sądu organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wyprowadził prawidłowe wnioski co do ustalonego stanu faktycznego. Znajdujący się w aktach sprawy formularz wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, sformułowany był - zdaniem Sądu - w sposób czytelny i zawierał stosowne pouczenia. Wypełniony i własnoręcznie podpisany przez skarżącą formularz wniosku zawierał pouczenie o zmianach mających wpływ na prawo do tego świadczenia, w tym, że należy poinformować organ o fakcie podjęcia zatrudnienia. Składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca swoim własnoręcznym podpisem potwierdziła fakt zapoznania się z warunkami uprawniającymi ją do uzyskania świadczenia oraz z treścią pouczenia zamieszczonego na druku wniosku, a przede wszystkim oświadczyła, że dane, które podała są prawdziwe. Informację o konieczności poinformowania organu o okolicznościach mających wpływ na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w tym o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz treść stosownych przepisów prawnych, znajduje się także w pouczeniu decyzji z dnia 18 października 2013 r. W świetle powyższego Sąd uznał, że skarżąca została prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących brak prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Złożenie przez nią podpisu pod pouczeniem załączonym do wniosku z dnia 26 września 2013 r. oraz oświadczeniem (vide akta administracyjne), stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości treści tego pouczenia. Jak przyjmuje się w orzecznictwie żaden przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie nakłada na organ obowiązku ustalania, czy strona wnosząca o przyznanie świadczenia rodzinnego zrozumiała treść pouczenia, które podpisała. Takiej powinności organu nie da się także wyprowadzić z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1325/11). Z zestawienia dat wynika bezspornie, że podpisując oświadczenie zawarte we wniosku z dnia 26 września 2013 r. skarżąca musiała zdawać sobie sprawę, że już w tym momencie jej obowiązkiem było poinformowanie organu o fakcie wykonywania tej pracy. Nie ma przy tym znaczenia dla wyniku sprawy, że skarżąca nie pracowała w pełnym wymiarze czasu w miesiącach wskazanych przez organ, jak i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy wysokość osiągniętego w tym czasie przez nią dochodu z tytułu umowy zlecenia. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wymaga rezygnacji z aktywności zawodowej przynoszącej dochód, bowiem świadczenie pielęgnacyjne ma choćby częściowo zrekompensować jego utratę. Świadczenie pielęgnacyjne wypłacane jest w określonym kwotowo wymiarze za dany miesiąc. W art. 17 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych określone zostały zasady ustalania wysokości świadczeń za niepełne miesiące kalendarzowe, ale przepis ten nie może mieć zastosowania w tej sprawie. Okoliczności mające wpływ na prawo do ich pobrania miały miejsce w tym właśnie okresie. Strona pobierając świadczenie pielęgnacyjne deklaruje rezygnację z zatrudnienia, a rezygnacja ta musi mieć charakter stały (art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Świadczenie to należy się bowiem wyłącznie osobom, których zakres czynności związanych ze sprawowaną opieką, z uwagi m.in. na stan zdrowia osoby niepełnosprawnej, wyklucza jakiekolwiek zatrudnienie. Stąd niemożliwe jest różnicowanie wypłacanego świadczenia w zależności od faktycznie sprawowanej opieki w danym okresie, gdyż - co do zasady - opieka taka powinna być sprawowana w sposób ciągły, a wykonywanie jednocześnie pracy zawodowej jest wówczas wykluczone. Reasumując, Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy będący podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia został ustalony przez organ w sposób prawidłowy. Organ dokonał także prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i jego znaczenia według normy materialnoprawnej. Tym samym Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, mających zastosowanie w sprawie. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę – skarga okazała się niezasadna. Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. W przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez pełnomocnika skarżącej Sąd orzekł - jak w pkt II sentencji wyroku - na podstawie art. 250 ww. ustawy.