II SA/Sz 792/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2005 sprawy ze skargi B.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie odtworzenia treści aktu małżeństwa sporządzonego za granicą I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wnioskiem z dnia [...] r. B.K. zwróciła się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] o ustalenie, odtworzenie treści aktu małżeństwa sporządzonego w [...] w roku [...] załączając kserokopie zezwolenia na zawarcie małżeństwa, świadectwo zawarcia małżeństwa wraz z tłumaczeniami oraz akty urodzeń małżonków. Wniosek został opłacony znakami opłaty skarbowej, a jego przyjęcie od wnioskodawczym potwierdził z-ca Kierownika Urzędu stwierdzając : " okazano paszport [...] wydany przez Konsul w [...] na nazwisko i imię B.K. ur. [...]r. w [...] W oparciu o powyższy wniosek organ I instancji w dniu [...] r., na podstawie art.35 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( Dz.U. Nr 36, poz.180 z późn.zm. ), wydał decyzję numer [...] odtwarzając treść aktu małżeństwa sporządzonego w [...] w [...] r. pomiędzy B.C. i J.K. i wpisując treść decyzji do księgi małżeństw w roku [...] w USC [...] w części obejmującej treść aktu. Decyzja ta została odebrana przez stronę w dniu [...]r. ( potwierdzenie na decyzji - karta [...] akt organu I instancji). W dniu [...] r. B.K. złożyła w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...] odwołanie od decyzji nadmieniając, że odbiór decyzji na usilny wniosek urzędnika podpisała z wcześniejszą datą -[...] r. podczas gdy w tym czasie ( od [...]) przebywała poza Polską. Skarżąca zarzuciła, iż po ślubie przyjęła nazwisko męża, które jednak w[...] nie podlega odmianie, stąd w odtworzonym akcie jej nazwisko powinno brzmieć "K". Na takie nazwisko ma wydany paszport o numerze [...] ( ważny do [...] ) nadany numer PESEL oraz NIP, wnosi więc o zmianę wydanej decyzji. Po wniesieniu odwołania pracownik organu I instancji w wyjaśnieniu z dnia [...] r. ( karta [...] ) oświadczył, iż nieprawdą jest jakoby odwołująca się została zmuszona do podpisania decyzji z datą wsteczną. Gdy pracownik zorientował się było za późno na interwencję. Decyzją z dnia [...]Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż art.35 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego reguluje możliwość odtworzenia - na wniosek osoby zainteresowanej, organu państwowego lub z urzędu - treści aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą. Zastosowanie przepisu art.35 wymaga spełnienia następujących przesłanek: - nastąpienia zdarzenia za granicą - zarejestrowania zdarzenia w zagranicznych księgach stanu cywilnego, - niemożności uzyskania odpisu aktu lub poważnych trudności związanych z jego uzyskaniem. W toku postępowania dowodowego w sprawie o odtworzenie zagranicznego aktu stanu cywilnego należy ustalić dane właściwe dla określonego rodzaju aktu, w niniejszej sprawie są nimi dane, które podlegają wpisaniu do polskiego aktu małżeństwa, zgodnie z art.62 ust.1 i 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Przy wpisywaniu nazwisk należy przestrzegać zasad określonych w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy, a mianowicie w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego, sposobu prowadzenia ksiąg stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i zabezpieczenia oraz wzorów aktów stanu cywilnego, ich odpisów, zaświadczeń i protokołów ( Dz.U. Nr 136, poz.884 z późn.zm.). Zgodnie z § 4 ust.2 tegoż rozporządzenia nazwiska zakończone na -ski, -cki, -dzki wpisuje się do aktu stanu cywilnego z zachowaniem rodzaju żeńskiego lub męskiego w zależności od tego, czy nazwisko dotyczy kobiety czy mężczyzny. Zasada ta odnosi się wyłącznie do obywateli polskich. Ponadto, zgodnie z art.4 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim ( Dz.U. Nr 90, poz.999 z późn. zm. ) język polski jest językiem urzędowym organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji publicznej. Także stosownie do treści art.2 § 1 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe ( Dz.U. Nr 46, poz.290 z późn.zm.) - jeżeli ustawa przewiduje właściwość prawa ojczystego, obywatel polski podlega prawu polskiemu. Skoro zatem B.K. jest obywatelką polską podlega prawu polskiemu. Powyższa decyzja została zaskarżona przez B.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca podtrzymuje argumenty podnoszone wcześniej w odwołaniu i wnosi o zmianę zaskarżonej decyzji oraz decyzji Kierownika USC w [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosi ojej oddalenie, uznając, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ). W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania- jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bowiem bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w terminie przewidzianym przepisami. Z akt organu l wynika, że decyzja z dnia [...]r. została odebrana przez stronę [...] r., odwołanie zaś zostało wniesione dopiero [...]r. Można jedynie domniemywać z treści odwołania oraz oświadczenia pracownika, iż faktycznie decyzja została doręczona stronie, a więc weszła do obiegu prawnego, w terminie późniejszym. Terminu tego jednakże nie ustalono w żaden sposób, stąd organ odwoławczy rozpatrzył odwołanie bez dokonania badania terminowości jego wniesienia, co stanowi naruszenie art.134 Kpa. Wniosek B.K. nie wskazuje, czy chodzi w nim o ustalenie czy o odtworzenie treści aktu sporządzonego poza granicami kraju, choć co do zasady w kolejnych pismach skarżąca nie kwestionuje "odtworzenia" aktu. W treści zaskarżonej decyzji organ stwierdził, iż zastosowanie art.35 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( Dz.U. Nr 36, poz.180 z późn.zm. ) wymaga spełnienia trzech wymienionych przesłanek, jednakże nie zbadał czy przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione. Z akt sprawy wynika jedynie, że w dniu [...] r. zostało zawarte przez skarżącą małżeństwo, które zostało zarejestrowane w aktach kościelnych, brak jest jakiegokolwiek odniesienia czy należy uznać to za sporządzenie aktu stanu cywilnego poza granicami kraju. Dodać należy, że w trybie art.35 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego nie można odtworzyć aktu stanu cywilnego, jeżeli za granicą nastąpiło zdarzenie, ale akt nie został sporządzony (takim przypadku ma zastosowanie art.70 ustawy ). W aktach brak jest także oświadczenia skarżącej choćby uprawdopodobniającego niemożność uzyskania odpisu aktu lub poważnych trudności związanych z jego uzyskaniem w [...]. Nie przeprowadzono także żadnego dowodu na okoliczność czy skarżąca składała w zagranicznym urzędzie stanu cywilnego oświadczenie w sprawie swojego nazwiska. Nadmienić także należy, że zgodnie z art.73 § 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, akt stanu cywilnego sporządzony za granicą może być wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu. W niniejszej sprawie brak wniosku strony, organ i instancji dokonał więc wpisu odtworzonego aktu z urzędu. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 08.08.2003 r. Sygn.akt V CK 6/02 - OSNC 2004/7-8/131 ) przy wpisywaniu do polskich ksiąg stanu cywilnego aktu małżeństwa sporządzonego w [...] niedopuszczalna jest zmiana brzmienia ( pisowni ) nazwiska małżonków przyjęta w akcie. Niniejszy skład orzekający stanowisko to podziela, a nadto zauważa, że pogląd ten dotyczy wszystkich aktów sporządzonych poza granicami kraju. Zgodnie z art.7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie organ administracji wydając zaskarżoną decyzję naruszył powyższe zasady postępowania, bowiem materiał dowodowy w oparciu o który została wydana jest niepełny i ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy winien podjąć działania zmierzającego do jego uzupełnienia, a następnie wszechstronnego rozpatrzenia. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ), orzekł jak w sentencji.