II SA/Sz 793/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie: Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk - Gawęcka/spr./ Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi W.O. na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania o d d a l a skargę Po przeprowadzeniu, na wniosek Pana W.O., postępowania administracyjnego, Prezydent Miasta [...] w dniu [...] r., na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekł o odmowie uchylenia czynności materialno - technicznej, polegającej na zameldowaniu w dniu [...] r. O.B. oraz jej małoletniego syna - M.B. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dacie dokonania tej czynności wymienione osoby zamieszkiwały w tym lokalu, w związku z czym istniały podstawy do dokonania spornej czynności. Od wskazanej powyżej decyzji organu pierwszej instancji odwołał się W.O. podnosząc, że O.B. została zameldowana w ww. mieszkaniu bez żadnej podstawy prawnej albowiem nie posiadała ona tytułu prawnego do tego lokalu, a pełnomocnictwo notarialne udzielone jej przez odwołującego się w dniu [...] r. pozwalało, w jego ocenie, jedynie na dokonanie zameldowania czasowego. Mając powyższe na uwadze, odwołujący się podkreślił też, że fakt zamieszkiwania O,B. w ww. mieszkaniu, wbrew twierdzeniu organu pierwszej instancji, nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 10 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po rozpatrzeniu ww. odwołania, Wojewoda orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy, prowadzący ewidencję ludności, ma obowiązek, na podstawie zgłoszenia, dokonać zameldowania lub wymeldowania poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i jej miejsca pobytu. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, to o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2). W myśl przepisów ww. ustawy, osoba, która pragnie zameldować się na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące, powinna przebywać (zamieszkiwać) w lokalu, w którym ma zostać zameldowana (art. 10 ust. 1 tejże ustawy). Kontrolując zatem zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że stanowisko organu pierwszej instancji jest prawidłowe albowiem O. i M.B. w dacie zameldowania, spełnili przesłankę zamieszkiwania w mieszkaniu odwołującego się przy ul. [...] uzasadniającą dokonanie tej czynności. Zdaniem Wojewody, wniosek taki należy wyprowadzić ze znajdujących się w aktach sprawy zeznań O.B. z dnia [...] r., I.O.z dnia [...]r., H.T. z [...]r. i A.P. z dnia [...] r. Ponadto, fakt zamieszkiwania O.B. oraz małoletniego M.B w dacie zameldowania w ww. lokalu potwierdził także W.O.. Z zatem, w ocenie organu odwoławczego, wobec braku podstaw do anulowania zameldowania O.B. i jej syna, decyzję Prezydenta Miasta [...] uznać należało za prawidłową, co skutkowało utrzymaniem jej w mocy. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, W.O. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego, podnosząc argumenty przytoczone uprzednio w odwołaniu. Ponadto, skarżący podkreślił, że M.B. nigdy nie zamieszkiwał ww. mieszkaniu przy ul. [...] albowiem mieszkał u swojej babci, przy ul. [...] gdzie był na stałe zameldowany. Skarżący podkreślił też, że fakt zamieszkiwania zarówno O.B. jak i jej syna w ww. lokalu nie został potwierdzony przez dysponenta posiadającego tytuł prawny do tej nieruchomości, czyli skarżącego, a O.B. wykorzystała pobyt ww. w zakładzie karnym do dokonania "samowolnego i bezumownego" zajęcia tego lokalu i przebywania w nim. Aktualnie ww. nie zamieszkuje w tym mieszkaniu, co uzasadnia, zdaniem W.O, jej wymeldowanie. Skarżący złożył też wniosek o przesłuchanie I.O. , H.T. na okoliczność zamieszkiwania ww. w jego mieszkaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska, zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), wykazała że skarga nie jest zasadna. Sprawy związane z wykonaniem obowiązku meldunkowego (zameldowania i wymeldowania) reguluje ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.). W świetle przepisów tej ustawy zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego lub czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby (art. 1 ust. 2), a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Obowiązek meldunkowy wynika wprost z przepisów ustawy (art. 5, art. 6, art. 10, art. 15) i nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji. Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu wymaganych danych (art. 9 ust. 1, art. 10, art. 15) właściwemu organowi, który dokonuje rejestracji, która stanowi czynność materialno-techniczną, rodzącą skutki prawne. Czynności ewidencyjne podejmowane są zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, dopuszczające wydanie decyzji, określone zostały w ustawie (art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 47 ust. 2). Przepis art. 47 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że właściwy organ gminy rozstrzyga o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania, jeżeli zgłoszone dane zawarte w zgłoszeniu osoby, wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, brak było podstaw prawnych do tego, by odmówić zameldowania O. i M.B. w mieszkaniu przy ul. [...] w trybie czynności materialno-technicznej, gdyż zgłoszenie meldunkowe odpowiadało stanowi rzeczywistemu. Wbrew zarzutom skargi, do dokonania czynności zameldowania na pobyt stały, w stanie prawnym obowiązującym w dniu dokonania tej czynności, tj.: [...]r., nie było wymagane przedstawienie organowi, dokonującemu tej czynności, potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Trybunał Konstytucyjny bowiem, wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. - sygn. akt K 20/01 (opubl. Dz. U. z 2002 r., Nr 78, poz. 716), orzekł o niezgodności przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, stanowiącego, że: "przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie" z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Przepis ten utracił moc od 19 czerwca 2002 r. W uzasadnieniu do tego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dotyczy danych, które nie są objęte ewidencją ludności, a zameldowanie jest formą realizacji obowiązku meldunkowego przez zgłoszenie wymaganych danych właściwemu organowi. Oznacza to, że organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu osób występujących o zameldowanie, lecz gromadzi informacje o miejscu pobytu, a więc bada, czy osoba, występująca z wnioskiem, faktycznie zamieszkuje w danym lokalu. Jest rzeczą oczywistą, że uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Nie można bowiem czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a samowoli nie może sankcjonować instytucja zameldowania. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji, O.B. i jej syn zamieszkiwali w lokalu za zgodą jego najemcy, tj. skarżącego, który [...] r. udzielił nawet O.B., aktem notarialnym - repertorium [...] sporządzonym przez notariuszem E.K.- Kancelaria Notarialna [...], pełnomocnictwa do reprezentowania go w sprawach związanych z zajmowanym przez niego mieszkaniem przy ul. [...], a dotyczących zarządu, likwidacji zadłużenia tego lokalu oraz uiszczaniem opłat eksploatacyjnych. W ww. akcie notarialnym, w § 2, W.O. zawarł także zgodę na zameldowanie O.B. w tym mieszkaniu na czas oznaczony, tj. na okres do [...] Ponadto, fakt zamieszkiwania wymienionej wraz z synem w tym mieszkaniu potwierdzili: I.O., H.T. zamieszkali przy ul. [...] którzy zostali przesłuchani na tę okoliczność w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić zatem należy, że w czasie dokonywania czynności zameldowania O.B. i jej syna faktycznie zamieszkiwali w wymienionym mieszkaniu, w związku z czym, zgodnie ze wskazanymi na wstępie przepisami prawa, istniała podstawa do zameldowania ww. na czas nieokreślony. Dla dokonanie tej czynności materialno - technicznej nie miał znaczenia zapis zamieszczony w § 2 wskazanego powyżej aktu notarialnego, albowiem, jak już wskazano powyżej, wbrew twierdzeniom skargi, kluczowe znaczenie dla dokonania tej czynności miał fakt faktycznego zamieszkiwania, a nie tytuł prawny do lokalu czy posiadanie zgody na zameldowanie podmiotu posiadającego ten tytuł. Jeżeli chodzi o wniosek skarżącego o ponowne przesłuchanie przez Sąd, orzekający w niniejszej sprawie, wskazanych w skardze świadków, na okoliczność stałego miejsca pobytu O i M.B., nie mógł on zostać uwzględniony. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest bowiem całokształt materiału dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organem administracyjnym, a postępowanie dowodowe ograniczone jest jedynie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu, o ile jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa materialnego, jak również do stwierdzenia, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, co najmniej, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).