II SA/Sz 794/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. A. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na opisaną w sentencji decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. orzekającą o wymeldowaniu skarżącej z lokalu położonego w S. przy ul.[...] . W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od złożonej skargi, skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie oraz ustanowienie adwokata. Mając na uwadze ustawowy obowiązek złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, wezwaniem z dnia [...] r. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni, braków formalnych wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF załączonym do wezwania. W przewidzianym terminie skarżąca wykonała zobowiązanie Sądu. We wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF A. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podała, że dochody jej rodziny wynoszące miesięcznie [...] zł netto nie pozwalają na opłacenie sprawy. Koszt wynajmu mieszkania generuje miesięcznie kwotę [...] zł, opłaty za prąd [...] zł, bilety komunikacji miejskiej [...] zł, abonament telewizyjny i telefoniczny. Pozostała część dochodu przeznaczana jest na utrzymanie gospodarstwa domowego. Wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...] i [..] – letnią córką, nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności pieniężnych, czy też przedmiotów o wartości powyżej [...] euro. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację rodzinną i materialną skarżącej, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla niej nadmierne obciążenie, ponieważ wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem A. P. znajduje się w trudnej sytuacji. Wnioskodawczyni z uwagi na przemoc fizyczną i psychiczną ze strony ojca zmuszona była wyprowadzić się wraz z rodziną z rodzinnego mieszkania i wynająć inne. Miesięczny dochód jej trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł netto. Koszt wynajmu mieszkania to kwota [...] zł, do tego należy doliczyć opłaty za media oraz wydatki związane z bieżącym utrzymaniem (opłaty za prąd, TV, telefon, bilety komunikacji miejskiej). Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jej możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania A.P. prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.