II SA/Sz 795/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 7 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. i Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w związku z nieodpowiednim stanem technicznym budynku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Na druku urzędowego formularza PPF M. i Z. K. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Motywując swój wniosek wskazali, że Ich miesięczne wydatki wynoszą łącznie [...]zł na co składają się następujące opłaty : energia elektryczna [...]zł, gaz [...] zł, woda [...]zł, wywóz śmieci [...] zł, podatek od nieruchomości [...]zł, remonty i ekspertyzy budowlane [...]zł, telefon [...]zł, TV kablowa [...]zł, spłata kuchni gazowej [...]zł, utrzymanie samochodu [...]zł, lekarstwa [...] zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy, podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadany majątek stanowi ½ budynku dwurodzinnego w tym samodzielne mieszkanie o pow. [...], nadto garaż samochodowy, samochód osobowy marki [...], rok prod. [...]. Miesięczny dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł na co składa się emerytura M. K. w kwocie [...] zł oraz emerytura Z. K. w wysokości [...] zł. Dodatkowo skarżący podnieśli, że Z. K. jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji. M. K. choruje na niedoczynność tarczycy oraz kamicę pęcherzyka żółciowego i chorobę wrzodową dwunastnicy. Wezwaniem referendarza sądowego z dnia [...] r. M. i Z. K. zostali wezwani do złożenia w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy: - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie mieszkania za okres ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z posiadanych kont bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na zakup lekarstw za okres ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość spłacanych rat z tytułu pożyczki na zakup kuchni gazowej. W odpowiedzi skarżący nadesłali dowody opłat ponoszone w związku z utrzymaniem mieszkania, z których wynika, że miesięcznie kształtują się na poziomie ok. [...] zł, tj. [...]zł gaz, [...]zł prąd, [...]zł woda, [...]zł śmieci, [....]zł rata, ponadto paragony fiskalne z apteki, paragony doładowania telefonu komórkowego, odcinki spłaty podatku od nieruchomości. Odnośnie wyciągu z posiadanego konta bankowego, oświadczyli, że należy uiścić za niego opłatę w wysokości [...]zł, w związku z czym zrezygnowali z jego pobrania i oświadczyli, że stan posiadanego konta na dzień [...] r. wynosi [...] zł. Kwota ta jest przeznaczona na ocieplenie budynku i wykonanie elewacji. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: W przedmiotowej sprawie M. i Z. K. objęli swoim wnioskiem zwolnienie od kosztów sądowych, żądając tym samym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: P.p.s.a. Odpłatność postępowania sądowego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – art. 199 P.p.s.a. Nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a. może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Osobie fizycznej, która wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych, prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym swoim i swojej rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Istotą prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W przypadku ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu jest to w istocie rzeczy dofinansowanie strony postępowania sądowego ze środków publicznych. W konsekwencji powinno się sprowadzać wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na pokrycie kosztów udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe ( postanowienie NSA z 6.10.2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Wniosek strony podlega ocenie w dwóch aspektach – z jednej strony uwzględnia się wysokość obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś pod uwagę brane są jej możliwości finansowe ( postanowienie NSA z 30.11.2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy mając na względzie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżących a także treść przywołanych wyżej przepisów należało odmówić przyznania prawa pomocy. Wysokość uzyskiwanego przez skarżących dochodu, wysokość niezbędnych wydatków oraz posiadane oszczędności nie pozwalają stwierdzić, że zaistniały okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie sposób bowiem przyjąć, że rodzina dysponująca miesięcznym dochodem ok. 2800zł poniosłaby uszczerbek w swoim utrzymaniu, ponosząc koszty postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł. Również fakt posiadania oszczędności w wysokości [...] tys. zł przeczy tezie o konieczności ponoszenia ze środków publicznych wydatków na koszty sądowe dla skarżących. Argumentacja wnioskodawców, że [...] zł z posiadanych oszczędności przeznaczone jest na remont domu nie może zostać uwzględniona, bowiem należy mieć na uwadze, że w razie udzielenia prawa pomocy, koszty postępowania ponosi Skarb Państwa, czyli w konsekwencji podatnicy, dlatego też nie można brać pod uwagę wydatków, które powstaną w przyszłości a uzasadnieniem byłoby jedynie uchronienie skarżących przed zmniejszeniem oszczędności. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.