II SA/Sz 796/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, przy udziale Prokuratora B. R. po rozpoznaniu w dniu 19 października 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.K. na Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku p o s t a n a w i a: I. odrzucić skargę, II. zwrócić skarżącej A. K. uiszczony wpis od skargi w kwocie [...] złotych. W dniu [...] A.K. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na niewykonanie wyroku z wnioskiem o wymierzenie grzywny Prezydentowi Miasta [...] J.Ż. w wysokości [...] przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w [...] r. Skarżąca stwierdziła, że wnosi skargę w związku z odmową Prezydenta Miasta [...] wykonania prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...], sygn. akt [...] oddalającego skargę kasacyjną Rady Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z [...], sygn. akt [...], stwierdzającego nieważność uchwały Rady Miasta [...] z 18 października 2001 Nr LVI/350/2001 w sprawie opłat za świadczenia przedszkoli publicznych prowadzonych przez Miasto [...]. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że działając w swoim imieniu, na podstawie art. 154 ustawy z 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wnosi skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...], który nie wykonuje wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z [...] sygn. akt [...] stwierdzającego nieważność uchwały Rady Miasta [...] z 18 października 2001 r. Nr LVI/350/2001 w sprawie opłat za świadczenia przedszkoli publicznych prowadzonych przez Miasto [...]. Rada Miasta [...] wniosła skargę kasacyjną, którą NSA oddalił wyrokiem z [...], sygn. akt [...]. Wskazała, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] powyższym wyrokiem stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta [...] oraz stwierdził, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę kasacyjną Rady Miasta [...]. Wyrok WSA [...] stał się prawomocny. Skarżąca wezwała Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] do zwrotu wpłaconych pieniędzy w kwocie [...] zł. W odpowiedzi otrzymała dokument [...], z dnia [...], w którym, jej zdaniem, Prezydent poświadczył nieprawdę w celu osiągnięcia korzyści majątkowej tj. popełnił przestępstwo w świetle art. 271 § 3 kodeksu karnego. Prezydent, powołując się na art. 2 nowelizacji ustawy o systemie oświaty z dnia 5 sierpnia 2010 r. odmówił zwrotu zapłaconych pieniędzy. Tymczasem w dniu wejścia w życie nowelizacji tj. 1 września 2010r. (Dz. U. Nr 148, poz. 991) Miasto-Gmina [...] nie miało ważnej uchwały, gdyż wyrok WSA stwierdzający nieważność zapadł [...], a zatem powoływanie się na art. 2, iż "dotychczasowe uchwały ... zachowują moc" jest poświadczeniem nieprawdy, gdyż nie było "dotychczasowej " uchwały. Dalej Prezydent napisał "Wyrok NSA, na który Pani się powołuje, nie stanowi podstawy do dokonywania zwrotu opłat za pobyt dziecka w przedszkolu" co oznacza, że nie zamierza wykonywać prawomocnego wyroku. A.K. podkreśliła, iż ze względu na szczególne nasilenie złej woli sprawcy, który niejednokrotnie publicznie oświadczał, że nie będzie respektował prawomocnych wyroków w sprawach czynszów, parkingów czy przedszkoli, wnosi o wymierzenie Prezydentowi Miasta [...] J.Ż. grzywny. Ponadto na podstawie art.155 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wnosi o poinformowanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Prokuratora Okręgowego w [...] o naruszeniu prawa przez Prezydenta Miasta [...]. W piśmie procesowym z dnia [...] A.K. podniosła ponadto, iż dnia [...] Prezydent Miasta, ustami swego rzecznika, opublikował sprostowanie w sprawie opłat za opiekę przedszkolną w [...], które zostało wysłane do prasy, Wojewody [...] i zamieszczone na oficjalnej stronie Urzędu Miasta [...], link: http://www.swinouiscie.pl/3647. W sprostowaniu tym świadomie wprowadził w błąd Wojewodę, mieszkańców [...], poświadczając nieprawdę, iż uchwała LVI/350/2001 Rady Miasta [...] z dnia 18 października 2001 roku w sprawie opłat za świadczenia przedszkoli publicznych obowiązywała do sierpnia 2010r. Rada Miasta [...] uchwaliła 26 sierpnia 2010 r. uchwałę Nr LXXIV/589/2010 wprowadzającą opłatę za opiekę przedszkolną w Świnoujściu. Wojewoda swym rozstrzygnięciem nadzorczym NKA0911/10-88[BB] z dnia 16 września 2011r. stwierdził nieważność kilku paragrafów uchwały. Spowodowało to publikację uchwały w 97 numerze Dziennika Urzędowego Województwa Zachodniopomorskiego dnia 22 września 2010 r. Uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od daty opublikowania, a zatem pierwszym dniem płatnym za opiekę przedszkolną był 7 października 2010 r. Do dnia [...] nie obowiązywała żadna uchwała, Prezydent Miasta [...] nie miał podstawy, aby pobierać opłaty za miesiąc [...]. Prezydent Miasta [...] rozumiejąc powyższe uwarunkowania oddał rodzicom pieniądze za miesiąc wrzesień, zaliczając wpłaty na poczet opłat za miesiąc październik. A zatem Prezydent Miasta [...] doskonałe zdaje sobie sprawę, że brak uchwały to brak możliwości pobierania opłat za przedszkola. Wynika z powyższego, że świadomie bojkotuje wyroki sądów administracyjnych, nie wykonuje ich i poświadcza nieprawdę, że nieważna uchwała LVI/350/2001 jest uchwałą obowiązującą od 2001 roku do sierpnia 2010 roku. Stąd też wniosek o grzywnę tym bardziej stał się konieczny. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o: oddalenie skargi, zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Stwierdził, że wykonalność wyroków sądowych wiąże się z koniecznością podjęcia i zrealizowania czynności nimi określonych. Wiąże się ona z urzeczywistnieniem orzeczeń zasądzających konkretne świadczenia lub kształtującymi nowy stosunek materialno-prawny (np. istnienie określonych uprawnień). Są to orzeczenia, których wykonalność może być urzeczywistniona przez zastosowanie przymusu państwowego. Tak rozumianej wykonalności podlega niewielka grupa wyroków sądów administracyjnych. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego, mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Pogląd taki został wyrażony w wyroku NSA z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie o sygn. akt: II SA 2015/00. Niewykonanie wyroku, dotyczyć może orzeczeń uwzględniających wniosek strony, przyznających, stwierdzających lub uznających uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa oraz uwzględniających skargę na bezczynność organu. Za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego stwierdzającego nieważność aktu należy uznać sytuację, w której organ wydaje nowy akt w treści pozostającej w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w wyroku. W niniejszym postępowaniu nie mamy z taką sytuacją do czynienia. Wyrok stwierdzający nieważność uchwały rady gminy nie jest orzeczeniem, które można wykonać. Jego istotą jest ocena legalności działalności uchwałodawczej organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego. Prawomocny wyrok orzekający nieważność uchwały rodzi ten skutek, że z dniem uprawomocnienia się go uchwała traci swój byt prawny, tj. nie może być stosowana. Nagannym byłoby jej dalsze stosowanie przy kształtowaniu stosunków prawnych, np. w relacji organ-obywatel. W ocenie Prezydenta, z treści skargi nie można jednoznacznie wnioskować, którego wyroku nie wykonuje. Skarżąca wnosi skargę na niewykonywanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...], a w uzasadnieniu wskazuje, że wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] Istotniejszym brakiem skargi, w ocenie organu, jest brak wskazania na czym polega niewykonanie wyroku i jaki obowiązek wynikający z niego jest przez Prezydenta Miasta [...] lekceważony. Fakt, że w treści skargi zawarte są dane dotyczące wystąpień skarżącej o zwrot "niesłusznie", jej zdaniem, wniesionej opłaty za pobyt dziecka w przedszkolu, rodzi domniemanie , że według skarżącej jej żądanie powinno być wykonane z mocy ww. wyroków. Przyjmując, że ten wniosek jest zgodny z poglądem skarżącej, skargę należy oddalić jako zgłaszającą żądanie nie podlegające wykonaniu na podstawie wskazanych wyroków. Jest roszczeniem cywilnoprawnym, nie podlegającym kognicji sądu administracyjnego. Z podanych wyżej przyczyn nie można organowi postawić zarzutu bezczynności, której efektem jest niewykonanie wyroku. Stanowi to przesłankę ujemną do orzekania o grzywnie. Na rozprawie w dniu [...] Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w [...] wniósł o odrzucenie skargi. Również pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi, w pozostałej części podtrzymując stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art.154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego powyżej przepisu wynika, że wymierzenie kary grzywny organowi administracji publicznej może nastąpić w dwóch przypadkach. Po pierwsze, w przypadku niewydania przez organ rozstrzygnięcia w terminie określonym w wyroku sądu stwierdzającym bezczynność tego organu. Po drugie, w przypadku niewydania przez organ rozstrzygnięcia po wyroku sądu uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności. Z art. 154 § 1 ww. ustawy wynika także, iż warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi o ukaranie organu grzywną jest uprzednie pisemne wezwanie przez stronę skarżącą właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Oznacza to, że jeżeli strona nie wezwała organu do wykonania orzeczenia sądu, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji możliwość poddania skargi merytorycznej ocenie sądu, każdorazowo poprzedzana jest formalnoprawną jej kontrolą. Wyłącznie bowiem skarga spełniająca ustawowe wymogi formalne może być uznana za dopuszczalną. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...], stwierdzającym nieważność aktu prawa miejscowego – uchwały Rady Miasta [...] z dnia 18 października 2001 r. Nr LVI/350/2001 w przedmiocie opłat za świadczenia przedszkoli publicznych prowadzonych przez Miasto [...]. Stroną tego postępowania był organ stanowiący Miasta [...] – Rada Miasta [...]. W sytuacji kiedy rada uchwala akt prawa miejscowego, a następnie wyrokiem sądu zostaje stwierdzona nieważność tego aktu, wykonanie wyroku sądu może polegać wyłącznie na podjęciu przez radę kolejnej uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, przy czym tylko w wyjątkowych sytuacjach rada będzie miała obowiązek podjęcia takiej uchwały, oraz obowiązek dokonania tego w zakreślonym terminie. Sytuacje takie muszą bowiem wynikać wprost z ustawy. Skarżąca domaga się wymierzenia grzywny Prezydentowi Miasta [...] za niewykonanie wyroku stwierdzającego nieważność aktu prawa miejscowego. Jak wyżej przedstawiono, organem właściwym do ewentualnego wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...]. sygn. akt [...], jest Rada Miasta [...]. Skoro wezwanie A.K. do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, o którym mowa w art.154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostało skierowane do Prezydenta Miasta [...], a więc do organu niewłaściwego, skarga niniejsza podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z racji niewyczerpania przez skarżącą przed jej wniesieniem do sądu obowiązku, wynikającego z treści art. 154 § 1 ww. ustawy, czyli uprzedniego, pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. O zwrocie skarżącej uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.