II SA/Sz 8/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA Danuta Strzelecka - Kuligowska po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na postanowieni Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę H. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. Pismem z dnia [...] r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie [...] w osobie K. K. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że ma [...] lata i z uwagi na stan zdrowia wymaga stałego leczenia. Osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie to żona i [...]-letni syn. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m². Dochód miesięczny brutto z tytułu renty wynosi [...] euro. Skarżący ponosi miesięcznie wydatki w kwocie [...] zł, w tym rata pożyczki na naprawę dachu – [...] zł, lekarstwa – [...] zł, woda, prąd, gaz, czynsz – [...] zł, nauka syna – [...] zł, ubranie – [...] zł. Zarządzeniem z dnia [...] r. wezwano skarżącego do przedłożenia w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy: - dokumentów, z których wynikałaby wysokość otrzymywanych przez skarżącego w ostatnim okresie (za [...] r.) świadczeń rentowych, - wykazu posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych (w tym lokat) oraz wyciągów z tych rachunków za okres ostatnich dwóch miesięcy, - wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie siebie i rodziny wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, - dokumentów potwierdzających posiadanie/nieposiadanie statusu osoby bezrobotnej przez żonę D. K. oraz kopię decyzji o wysokości przyznanego zasiłku z tego tytułu, jeżeli takie prawo jej przysługuje, - dokumentów potwierdzających zadłużenie skarżącego wobec banku z tytułu pożyczki na budowę dachu. W dniu [...] r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego, z którego wynika, że rodzina skarżącego, tj. żona i syn nie mieszkają w Polsce, żona pracuje w Niemczech i jest na swoim utrzymaniu, natomiast na syna skarżący będzie płacił alimenty. Do ww. pisma załączono [...] za okres od [...] do [....], z którego wynika, ze skarżący osiągnął w tym okresie dochód w kwocie [...] zł z tytułu działalności wykonywanej osobiście; wyciągi z rachunku bankowego za okres od [...] do [...] z saldem końcowym na kwotę [...] zł, [...] zł i kwotę [...] zł; decyzję w sprawie podatku od nieruchomości za [...] r. na kwotę [...] zł (budynek mieszkalny [...] m² i pozostałe grunty [...] m²); dokumenty w języku niemieckim – wyciągi bankowe i inne. Zarządzeniem z dnia [...] r. wezwano skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni ww. dokumentów - sporządzonych w języku niemieckim – w tłumaczeniu na język polski. W dniu [...] r. skarżący nadesłał następujące dokumenty sporządzone w języku z niemieckim z komentarzem skarżącego w języku polskim: - dwa roczne przeglądy spłaty kredytu z informacją o zadłużeniu na dzień [...] r. na kwotę [...] euro i [...] euro, - cztery wyciągi z konta bankowego C. ze stanem konta na dzień [...] r. na kwotę [...] euro po spłacie rat kredytowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Należy zauważyć, że instytucja przyznania prawa pomocy jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą pomoc państwa dla osób, które żyją w ubóstwie lub znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na stan zdrowia, sytuację osobistą, rodzinną, wiek, zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o pomoc państwa. Przytoczone powyżej przepisy jednoznacznie wskazują, że przy całkowitym zwolnieniu, osoba fizyczna winna wykazać brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a przy częściowym - brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przy tym podkreślić, że przepisy te stanowią odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanych wyżej przepisach. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, w szczególności, gdy osoba ta ma stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie skarżący wykazał ostatecznie, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i osiąga stały miesięczny dochód w wysokości [...] euro netto, a wydatki osobiste, wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i remontem dachu wynoszą około [...] zł miesięcznie. Skarżący nie przedłożył jednak – na żądanie Sądu - wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie siebie i rodziny wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, stąd jego oświadczenia w tym zakresie, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy uznać za niewiarygodne. Mając na uwadze wysokość wpisu od skargi kasacyjnej ([...] zł) w rozpatrywanej sprawie oraz informacje o stanie majątkowym i rodzinnym skarżącego, w szczególności dotyczące dochodu skarżącego oraz uzasadnionych wydatków, Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tych względów, Sąd postanowił, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, o czym orzeczono w sentencji.