II SA/Sz 8/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) dalej: "K.p.a." oraz art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 978) dalej: "u.k.p.", po rozpatrzeniu odwołania P. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie skierowania P. S. na egzamin sprawdzający kwalifikacje W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż Prezydent Miasta K. podjął wskazaną decyzję po otrzymaniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] r. Nr [...], stwierdzającego że w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. P. S. dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego uzyskując z tego tytułu wpis 27 punktów do ewidencji prowadzonej przez Policję. W odwołaniu się od decyzji organu I instancji P. S. podniósł zarzut naruszenia przez ten organ art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 128), wskazując, że przed wydaniem i doręczeniem mu ww. decyzji odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w S., co skutkuje zmniejszeniem liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisanych do ewidencji. Na powyższą okoliczność przedłożył zaświadczenie Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w S. z dnia 27 czerwca 2017 r. o odbyciu przedmiotowego szkolenia w dniu 26 czerwca 2017 r. Z ww. względów domaga się uchylenia skarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania w sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania oraz dokonaniu analizy sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło brak podstaw do uwzględnienia odwołania, wskazując, że zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy – Prawo ruchu drogowym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Policja a określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów od 1 do 10 i wpisuje do tej ewidencji. W myśl ust. 2 powyższego przepisu, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie jednego roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyła 24 punkty. Dobrowolne odbycie przez kierowcę szkolenia, które mogłoby spowodować zmniejszenie liczby posiadanych punktów musi zatem nastąpić przed przekroczeniem dopuszczalnej ilości punktów. W stanie faktycznym niniejszej sprawy niesporny jest fakt, że P. S. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r., a więc w okresie nie przekraczającym jednego roku dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego (w dniach: [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r.) uzyskując z tego tytułu wpis 27 punktów do ewidencji kierowców prowadzonej przez Policję. Powyższe ustalenia wskazują, że odwołujący nie może skorzystać z postanowienia art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo ruchu drogowym, ponieważ przedmiotowemu szkoleniu poddał się w dniu 26 czerwca 2017 r., a ostatnie wykroczenie, skutkujące przekroczeniem dopuszczalnej ilości punktów, popełnił w dniu 25 maja 2017 r. Ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Policja a nie organ administracji publicznej. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. w powiązaniu z ust. 2 pkt 2 Prezydent Miasta K. zobowiązany był do wydania decyzji o skierowaniu odwołującego na egzamin sprawdzający, po otrzymaniu wniosku organu kontroli ruchu drogowego. Wniosek taki wpłynął w dniu 12 czerwca 2017 r. i wymagał od organu stosownego działania w postaci wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej. Uwzględniając powyższe unormowania Kolegium stwierdziło, że zarzuty odwołującego dotyczące naruszenia przepisu art. 130 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym są nieuzasadnione. Orzecznictwo sądowo-administracyjne wielokrotnie podkreślało, że kierowca obowiązany jest do samodzielnego sprawdzania liczby punktów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Organ administracji publicznej nie tylko nie ma obowiązku, lecz wręcz uprawnień do usuwania czy zmniejszania liczby punktów wpisanych do ewidencji, którą prowadzi Policja. Tylko ten organ ma więc określone uprawnienia w tym zakresie, jako organ odpowiadający za prawidłowo prowadzoną ewidencję. Wpis do ewidencji prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialno-prawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a) a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Powyższą decyzję P. S. dalej: "Skarżący" zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której podniósł zrzuty: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym dalej: "u.p.r.d.", poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu decyzji o zaskarżonej treści mimo odbycia, przed wydaniem i doręczeniem, decyzji (a nawet przed doręczeniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego), stosownego szkolenia redukującego liczbę punktów karnych; 2) naruszenie art. 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę, przy wydawaniu decyzji, okoliczności, iż strona skarżąca odbyła przed wydaniem i doręczeniem zaskarżonej decyzji administracyjnych stosowne szkolenie redukujące liczbę punktów karnych. Podnosząc powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie decyzji SKO, jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K., gdyż w świetle przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych przedmiotowe decyzje, w ogóle nie powinny zostać wydane, zaś wszczęte postępowanie winno ulec umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Wniósł również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu, podkreślając, że prezentowane przez niego stanowisko znajduje poparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W szczególności skarżący wskazuje na wyrok WSA w Gliwicach, sygn. II SA/GI 26/12 gdzie WSA, w analogicznej sprawie, powołując się również na stosowne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekł o uchyleniu decyzji. WSA stwierdził, iż: "(...) czym innym jest niekwestionowany w orzecznictwie sądowo-administracyjnym pogląd o braku podstaw do badania prawidłowości nałożonych przez funkcjonariuszy Policji mandatów karnych za wykroczenia przeciwko zasadom ruchu drogowego czy też prawomocnych orzeczeń sądowych stwierdzających fakt popełnienia przez kierowcę tego rodzaju wykroczeń, a czym innym jest kwestia oceny zgodności z prawem stanowiska kwestionującego możliwość odliczenia punktów za tego rodzaju naruszenia w wyniku odbycia szkolenia, o jakim jest mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d. W tej ostatniej kwestii skład orzekający podziela stanowisko zajęte m.in. przez NSA w wyroku z dnia 15 lipca 2010 r., I OSK 885/09 [w:] Lex Nr 706215, oraz w wyrokach WSA w Gdańsku z dnia 19 marca 2009 r., III SA/Gd 475/08, [w:] Lex Nr 544006 i WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 7 października 2010 r., II SA/OI 786/10 [w:] Lex Nr 754068. W wyrokach tych wskazano, że skoro przepis art. 130 ust. 3 u.p.r.d. określa kategorycznie jako zasadę, że odbycie określonego szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego i wskazuje na jeden wyjątek – dotyczący kierowcy o stażu liczonym od daty uzyskania prawa jazdy krótszym niż 1 rok, to uznać należy, że wprowadzenie jakiegokolwiek innego wyjątku od powyższej zasady wymagałoby istnienia przepisu szczególnego rangi ustawowej, ewentualnie przepisu rozporządzenia wydanego na podstawie należytej delegacji ustawowej. Norma wynikająca z przepisu podustawowego, jakim jest § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA, poszerza zakres wyłączenia określony powołanym wyżej unormowaniem rangi ustawowej. W ocenie Sądu, przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 130 ust. 4 pkt 5 u.p.r.d. Powołany przepis ustawy zezwala bowiem jedynie na określenie w rozporządzeniu wykonawczym liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia, a nie określania okoliczności, w jakich odbycie takiego szkolenia nie może skutkować zmniejszeniem liczby uzyskanych punktów. Art. 178 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z tego unormowania zawartego w ustawie zasadniczej wyprowadzić należy prawo sędziów do kontrolowania zgodności z ustawami aktów niższego rzędu i odstąpienie od ich stosowania w razie stwierdzenia ich sprzeczności z ustawą. Powyższe stanowisko znajduje swoje oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., OPS 4/05, opubl. ONSA i WSA z 2006 r. nr 2, poz. 39)". Zdaniem Skarżącego, w cytowanym wyżej fragmencie wyroku WSA podał właściwie wszystkie argumenty za tym, dlaczego zaskarżone decyzje nie powinny zostać wydane w takim kształcie, w jakim zostały wydane. Należy również zwrócić uwagę na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 23 września 2011 r. (RPO 683469-V-ll/ST), w którym to wystąpieniu RPO kwestionuje w ogóle zgodność z Konstytucją RP przepisu rozporządzenia MSWiA, o którym mowa wyżej. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada zatem, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia obowiązujących w dacie wydania skarżonego aktu przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe zasady, Sąd uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest zasadna, wobec czego podlega oddaleniu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978), zwanej dalej: "u.k.p." zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy (lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem) na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego kwalifikacji. Przesłanką skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, jest złożenie przez komendanta wojewódzkiego Policji wniosku wskazującego na przekroczenie przez kierowcę limitu 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Podstawą złożenia takiego wniosku jest zaś § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego(Dz. U. z 2013 r. poz. 488 dalej także: "rozporządzenie") będącego aktem wykonawczym do pozostającego w mocy art. 130 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 128, ze zm.) dalej: "u.p.r.d.". Na podstawie tego przepisu Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego (ust. 1). Wpisane do tej ewidencji punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana danemu kierowcy liczba punktów przekroczyłaby 24 (ust. 2). Z powyższych przepisów wynika zatem, iż decyzja o skierowaniu danego kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, wydana na podstawie art. art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p., ma charakter związany, co oznacza, że właściwy organ (starosta) nie ma wyboru co do możliwości skierowania lub odstąpienia od niego w przypadku złożenia wniosku przez właściwego komendanta Policji. Wydanie decyzji o skierowaniu jest obligatoryjne w każdym wypadku, kiedy tylko kierowca przekroczy liczbę 24 punktów w prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców. Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, które stały się podstawą do wydania zaskarżonej decyzji są bezsporne. Wynika z nich, iż skarżący w okresie od [...] r. do [...] r. otrzymał 27 punktów, o których wyżej mowa. W dniu 25 czerwca 2017 r. skarżący poddał się szkoleniu w ośrodku ruchu drogowego. Kwestią sporną w sprawie jest, czy szkolenie to, w okolicznościach niniejszej sprawy, tj. jako odbyte po przekroczeniu w opisanym wyżej trybie punktów a przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 99 ust. 1 u.k.p. skutkuje obowiązkiem zmniejszenia o 6 liczby posiadanych punktów, zgodnie z § 8 ust. 4 ww. rozporządzenia jak twierdzi skarżący, wskazując na przekroczenie przez organ wydający ww. rozporządzenie upoważnienia ustawowego w zakresie regulacji zawartej w ust. 6, stanowiącym, że odbycie szkolenia nie powoduje odjęcia liczby punktów (...) wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi ostatecznemu przekroczyła 24. W ocenie Sądu, za trafne należy uznać stanowisko organów, że w przedmiotowej sprawie zaistniała podstawa do wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na egzamin kontrolny, skoro dane wskazane we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia 5 czerwca 2017 r. potwierdzały okoliczność, że przekroczył on 24 punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego, co wskazuje na wielokrotne naruszenie przepisów dotyczących ruchu drogowego, a zatem powoduje spełnienie przesłanki "uzasadnionych zastrzeżeń" co do kwalifikacji kierowcy, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. Oczywiście "uzasadnione zastrzeżenia" mogą być wywołane również innymi okolicznościami wskazującym na brak umiejętności lub zdolności prowadzenia pojazdu czy znajomości prawa o ruchu drogowym, ale przekroczenie liczby 24 punktów bezdyskusyjnie owe zastrzeżenie wywołuje. Należy też podkreślić, iż liczba punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, obliczona przez komendanta wojewódzkiego Policji jako organ prowadzący ewidencję w myśl art. 130 ust. 1 u.p.r.d., jest wiążąca dla starosty oraz dla samorządowego kolegium odwoławczego w ramach prowadzonego postępowania. Wymienione organy administracji publicznej nie dysponują kompetencją do samodzielnego ustalania liczby tych punktów lub ich weryfikacji (por. wyroki NSA z dnia 09.08.2013 r., sygn. akt I OSK 855/12; z dnia 12.02.2014 r., sygn. akt I OSK 1757/12 publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Unormowanie zawarte w art. 130 ust. 2 u.p.r.d. uniemożliwia zatem usunięcie punktów z ewidencji w sytuacji przekroczenia w okresie roku ustalonego ich limitu i prowadzi do jednoznacznego wniosku, że poddając się takiemu szkoleniu kierowca nie może doprowadzić do odliczenia punktów, jeśli ich liczba w ciągu roku od daty popełnienia pierwszego naruszenia przekroczyła dopuszczalną górną granicę. Szkolenie nie może zniweczyć stanu faktycznego i prawnego zaistniałego na skutek przekroczenia określonego ustawowo limitu punktów. Powyższe oznacza, że odbycie szkolenia, na które powołuje się skarżący, aby mogło spowodować zmniejszenie liczby posiadanych punktów musi się odbyć przed przekroczeniem dopuszczalnej ilości punktów. Potwierdza to w szczególności aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 9.06.2017 r., sygn. akt I OSK 2358/15; z dnia 29.08.2017 r., sygn. akt I OSK 2964/15; z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2507/15, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przytoczone wyżej wyroki NSA wskazują nie nieaktualność linii orzeczniczej sądów administracyjnych z lat 2009-2010, na którą powołuje się skarżący. Zauważyć też należy, iż wydane one zostały w innym stanie prawnym. W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania § 8 ust. 6 rozporządzenia z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, w którym prawodawca stwierdził, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła 24, za sprzeczny z ustawą. Organy dokonały zatem trafnej wykładni mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów. Przepisy rozporządzenia o postępowaniu z kierowcami (...), które skarżący kwestionuje jako wydane z przekroczeniem ustawy, w ocenie Sądu – w zakresie mającym zastosowanie w niniejszej sprawie – przekroczenia takiego nie zawierają i są zgodne ze stosowaną przez sądy wykładnią art. 130 ust. 2 u.p.r.d. Z przedstawionych wyżej względów należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa zatem skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, wobec czego podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.