II SA/Sz 800/17

WyrokWSA w Szczecinie2017-10-12

Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Stefan Kłosowski, Katarzyna Sokołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy reklama umieszczona na ścianie budynku, przylegająca do pasa drogowego i wystająca poza jego granicę (w tym nad daszkiem budynku), stanowi zajęcie pasa drogowego w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, uzasadniające wymierzenie kary pieniężnej?
Ratio decidendi
Reklama umieszczona na ścianie budynku, nawet jeśli znajduje się na wysokości nad powierzchnią pasa drogowego i nie utrudnia ruchu, stanowi zajęcie pasa drogowego, jeśli konstrukcja nośna lub sama reklama wykracza poza granice pasa drogowego. Kluczowe dla ustalenia granic pasa drogowego są linie rozgraniczające, a nie elementy elewacji budynku, takie jak daszki. W przypadku stwierdzenia zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, zarządca drogi jest zobowiązany do wymierzenia kary pieniężnej.
Stan faktyczny
Spółka A została ukarana karą pieniężną za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej poprzez umieszczenie reklamy o powierzchni 64 m2. Spółka kwestionowała, czy reklama, umieszczona na ścianie budynku nad chodnikiem i daszkiem, faktycznie znajdowała się w pasie drogowym. Organy administracji obu instancji uznały, że reklama zajmowała pas drogowy, opierając się na operacie geodezyjnym i dokumentacji fotograficznej. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenie granic pasa drogowego.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę Spółki A.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 19 ust. 5, art. 21 ust. 1 i 1a, art. 40 ust. 1, 2 pkt 3, art. 40 ust. 6, art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1440 – j.t. ze zm.), zwanej dalej: "u.d.p.", art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – j.t. ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", Prezydent Miasta S. wymierzył Spółce A, karę pieniężną w kwocie [...] zł, za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej ul. [...] w S. (działka dr, nr [...], obr.[...]), pod reklamę o powierzchni 64 m2 (8 m x 8 m), w okresie od dnia 12 maja 2016 r. do 8 czerwca 2016 r., tj. od dnia ujawnienia zajęcia do dnia oględzin. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, że kontrola pasa drogowego ul. [...] w S. przeprowadzona w dniu [...] r. wykazała funkcjonowanie reklamy przymocowanej równolegle do ściany budynku o treści "www.primefitness.pl...". Operat pomiarowy, sporządzony na zlecenie organu, przez Przedsiębiorstwo [...], potwierdził, że przedmiotowa reklama o powierzchni 64 m2, znajduje się w granicach pasa drogowego. Organ podkreślił, że dokumentacja ta (zawierająca część pisemną oraz mapy zasadnicze w skali 1:500), sporządzona przez osobę uprawnioną, posiadającą specjalistyczną wiedzę w zakresie objętym przedmiotem dowodzenia, przedstawia w sposób czytelny granice pasa drogowego, jak też miejsce usytuowania tejże reklamy. W ocenie organu, załączona do akt postępowania mapa zajętego pasa drogowego nie pozostawia wątpliwości co do tego, że reklama o treści "[...]" znajduje się w pasie drogowym ul. [...] w S. Organ podał, że zawiadomieniem z dnia 19 maja 2016 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego ww. ulicy pod reklamę. Jednocześnie poinformowano stronę o przeprowadzeniu dowodu z oględzin w dniu [...] r., które potwierdziły fakt dalszego funkcjonowania reklamy. Na miejscu inspektor ZDTIM w S. sporządził protokół oraz wykonał dokumentację zdjęciową. Organ wskazał, że strona mimo prawidłowego zawiadomienia nie brała udziału w oględzinach. W dniu 9 czerwca 2016 r. ww. Spółka zwróciła się z prośbą o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji wymierzył Spółce A karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego. W toku kontroli instancyjnej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. uchyliło przedmiotową decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy uznał, że Prezydent Miasta S. nie ocenił w sposób prawidłowy, czy przedmiotowa reklama znajduje się w pasie drogowym oraz nie wykazał, aby kolidowała lub potencjalnie kolidowała z jakimikolwiek urządzeniami drogowymi lub wpływała na bezpieczeństwo lub ruch drogowy. Kolegium uznało za słuszny zarzut strony o braku wykazania przez organ ustalenia wysokości umieszczenia przedmiotowej reklamy nad chodnikiem. Wskazało na potrzebę ustalenia, czy w pasie drogowym znajdują się urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu drogowego a jeśli tak, to w jakiej odległości od reklamy i czy zajęcie pasa drogowego, o którym mowa ma wpływ na obsługę ruchu. Organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w opisanej wyżej decyzji z dnia [...] r., powołał się na § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz. U. Nr 140, poz. 1481), art. 4 pkt 1, art. 20 pkt 8, art. 40 ust. 1 i 2 pkt 3 u.d.p., rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r., poz. 124 ze zm.). Podsumowując organ stwierdził, że w świetle ww. przepisów przestrzeń pasa drogowego sięga do głębokości oraz na wysokość możliwości zlokalizowania w nim obiektów związanych z gospodarką drogową, ale również obiektów, urządzeń oraz reklam opisanych w art. 39 i art. 40 u.d.p. Organ przyjął, że reklama umieszczona w polu widzenia użytkowników drogi znajduje się w pasie drogowym, natomiast "wysokość" jej umieszczenia zależy od możliwości technicznych i sposobu jej zamocowania. Podniósł, że stwierdzenie zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi zobowiązuje organ do naliczenia, według zasad określonych w ustawie, kary nakładanej w drodze decyzji administracyjnej. Organ podał, że na mocy obowiązujących przepisów, wysokość stawek opłat ustalono uchwałą nr XXVIII/567/04 Rady Miasta Szczecin i przedstawił w formie tabeli sposób ustalenia opłaty, uwzględniając stawkę 1 zł za dzień zajęcia metra kwadratowego pasa drogowego (§ 5 ust. 1 pkt 3 ww. uchwały), ilość 28 dni oraz 64 m2 powierzchni zajęcia pasa drogowego. Uzyskany wynik [...] zł organ powiększył dziesięciokrotnie, co dało [...] zł kary nałożonej na ww. Spółkę. Odwołanie od powyższej decyzji organu z dnia [...] r. wniosła Spółka A. Kwestionowanej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie: - art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w sposób należyty, niezebranie w sposób pełny i wyczerpujący materiału dowodowego, a także dokonanie jego niewłaściwej oceny, nie zawarcie przekonującej analizy stanu faktycznego sprawy i nienależyte jej wyjaśnienie, w szczególności zaniechanie oceny czy przedmiotowa reklama znajduje się w pasie drogowym oraz niewykazanie, aby przedmiotowa reklama kolidowała lub potencjalnie kolidowała z jakimikolwiek urządzeniami drogowymi lub wpływała na bezpieczeństwo lub ruch drogowy, - art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, poprzez nieodniesienie się przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji, do wskazań organu odwoławczego, jakie powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, co uniemożliwia stronie weryfikację poczynionych przez organ pierwszej instancji ustaleń w tym zakresie, - art. 4 pkt 1 u.d.p., poprzez przyjęcie, że reklama umieszczona na budynku przy ul. [...] w S. wchodzi w przestrzeń powietrzną nad pasem drogowym, co tym samym stanowi zgodnie z definicją ustawową pasa drogowego obiekt zajmujący pas drogowy, - art. 40 ust. 1 i 2 u.d.p., poprzez przyjęcie, że reklama znajdująca się na budynku ul. [...] w S. zajmowała pas drogowy. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 40 ust. 2 pkt 3 i ust. 12 pkt 1 u.d.p., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Organ odwoławczy wskazał, iż na gruncie rozpatrywanej sprawy okolicznością sporną jest czy reklama, przymocowana równolegle do ściany budynku przy ul. [...] w S. (działka dr, nr [...], obręb [...]), usytuowana została w granicach pasa drogowego, a zatem czy doszło do nielegalnego zajęcia pasa drogowego, przy uwzględnieniu nadto faktu, że strona nie legitymowała się zezwoleniem zarządcy drogi. Po analizie definicji pasa drogowego z art. 4 pkt 1 u.d.p., organ uznał, że pasem drogowym jest przede wszystkim wydzielony liniami granicznymi grunt, a dla oceny zajęcia pasa drogowego konieczna jest analiza spełnienia kryteriów definicji w ramach całego wydzielonego gruntu, którego graficzne zobrazowanie następuje w formie dokumentu geodezyjnego (mapy) określającego wydzieloną działkę gruntu, oznaczoną konkretnym numerem w ewidencji gruntów. Kolegium stwierdziło, że na potrzeby postępowania w sprawie zajęcia pasa drogowego pod reklamę, ustalając granice pasa drogowego, w pierwszej kolejności należy uwzględnić kryteria charakteryzujące reklamę, zdefiniowanie w art. 4 pkt 23 u.d.p. Następnie wskazało, że to uregulowanie w powiązaniu z wynikającą z art. 4 pkt 1 u.d.p. definicją pasa drogowego, pozwala na uznanie racji organu pierwszej instancji, co do przyjęcia, iż w niniejszej sprawie doszło do zajęcia pasa drogowego. Kolegium wywiodło, że dla ustalenia powyższego wystarczające pozostawało udowodnienie granic pasa drogowego, usytuowanie reklamy w tych granicach, jak też jej pozostawanie w polu widzenia użytkowników drogi, dokumentem geodezyjnym Według Kolegium, organ pierwszej instancji zgromadził w sprawie wiarygodne dowody potwierdzające okoliczność zajęcia pasa drogowego drogi powiatowej ul. [...] w S. przez przedmiotową reklamę, w okresie od 12 maja 2016 r. do 8 czerwca 2016 r. Zdaniem organu drugiej instancji, załączony dowód w postaci operatu pomiarowego z dnia 18 maja 2016 r., sporządzony przez uprawnionego geodetę, w sposób wiarygodny dowodzi granic pasa drogowego, jak też umiejscowienia w tych granicach spornej reklamy. Dodał, że powyższe zobrazowane zostało w formie graficznej na mapie zasadniczej w skali 1:500, jak też na załączonym do operatu dokumencie "Pomiar powierzchni zajętej w działce nr [...]", uwidaczniając w sposób precyzyjny z opatrzeniem stosowną legendą, granice pasa drogowego i usytuowanie tam reklamy. Jak podał organ, z części wstępnej operatu wynika, że ustalenia tego dokumentu oparte zostały na analizie dokumentacji geodezyjnej oraz pomiarach terenowych reklamy i budynku. Organ uznał, iż uprawnione jest domniemanie, że autor opracowania uwzględnił i nakreślił właściwie granice działki drogowej. Na podstawie wskazanej dokumentacji, organ wywiódł wniosek, iż granica działki drogowej biegnie na styku ze ścianą budynku na wysokości gruntu, bez uwzględnienia elementów budynku wystających poza tę granicę. Kolegium uznało, że nie zachodzi potrzeba ponownego przeprowadzenia dowodu na okoliczność geodezyjnych granic działki drogowej, gdyż omówiony wyżej dowód w sposób czytelny, precyzyjny te granice przedstawia. Zauważyło, że strona nie wykazała się jakimkolwiek dowodem, że uzasadnione mogą być wątpliwości co do wiarygodności operatu, poprzestając wyłącznie na zanegowaniu ustaleń wynikających z tego dokumentu. Zdaniem Kolegium, wbrew twierdzeniu strony organ pierwszej instancji zagwarantował jej czynny udział w postępowaniu, zawiadamiając Spółkę w dniu 18 maja 2016 r. o wszczęciu postępowania w sprawie, jak też w dniu 8 czerwca 2016 r. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, dając możliwość podjęcia obrony w postępowaniu, w tym wnioskowania o przeprowadzenie niezbędnych dowodów w sprawie, ewentualnie przedłożenia własnych dokumentów potwierdzających stanowisko strony postępowania. Organ wskazał, że w oświadczeniu z dnia 12 lipca 2016 r. Spółka zapewniła, że nie zgłasza uwag. Dodał, że w odwołaniu strona zanegowała wiarygodność przeprowadzonych w sprawie dowodów, nie przedkładając jakichkolwiek przeciwdowodów wskazujących na podstawy do odmiennych ustaleń. Jak podniosło Kolegium, zawiadomieniem z dnia 19 maja 2016 r., odebranym przez stronę, organ pierwszej instancji poinformował ją o zakresie postępowania, jak też o sankcjach wynikających z umieszczenia w pasie drogowym reklamy bez zezwolenia zarządcy drogi. Zdaniem organu, strona miała świadomość powyższego, decydując się dopiero w dniu 9 czerwca 2016 r. na zdjęcie reklamy. Niezależnie od powyższego Kolegium stwierdziło, iż obojętna dla przyjęcia odpowiedzialności za nielegalne zajęcie pasa drogowego pozostaje wina podmiotu, która nie ma ani wpływu na poniesienie odpowiedzialności, ani na wysokość nakładanej sankcji administracyjnej. Zdaniem Kolegium, także okres zajęcia pasa drogowego, jak też umieszczenie w polu widzenia użytkownika drogi spornej reklamy zostały prawidłowo ustalone w postępowaniu administracyjnym, na podstawie danych wynikających ze znajdujących się w aktach dowodów, tj. protokołów kontroli pasa drogowego przeprowadzonych w dniach 12 maja 2016 r., 19 maja 2016 r., 20 maja 2016 r., 24 maja 2016 r., 30 maja 2016 r., 3 czerwca 2016 r.; protokołu z oględzin z dnia [...] r. oraz fotografii dokumentujących stan kontrolowanego pasa drogowego w poszczególnych dniach, a strona nie zakwestionowała ustaleń organu w tym zakresie. Spółka A wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., wnosząc o jej o uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Zaskarżonej decyzji, ww. Spółka zarzuciła naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie kwestionowanej decyzji w mocy mimo wadliwości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, które przesądza o konieczności jego uchylenia, - art. 107 § 3 w zw. z art. 15 w zw. z art. 8 k.p.a., polegające na nieodniesieniu się przez organ drugiej instancji do zarzutów odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, mimo obowiązku organu odwoławczego do ustosunkowania się w uzasadnieniu swej decyzji do wszystkich zgłoszonych w toku postępowania, zarzutów, żądań i wniosku strony w szczególności tych zawartych w odwołaniu, - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w sposób należyty, niezebraniu w sposób pełny i wyczerpujący materiału dowodowego, a także dokonanie jego niewłaściwej oceny, nie zawarcie przekonującej analizy stanu faktycznego sprawy i nienależyte jej wyjaśnienie, w szczególności nieprawidłowe ustalenie granic geodezyjnych działki bez uwzględnienia daszka usytuowanego na budynku, dokonanie nieprawidłowej oceny czy przedmiotowa reklama kolidowała lub potencjalnie kolidowała z jakimikolwiek urządzeniami drogowymi lub wpływała na bezpieczeństwo lub ruch drogowy, - art. 79 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a., polegające na zaniechaniu przez organ odwoławczy ponownego przeprowadzenia dowodów, które organ pierwszej instancji przeprowadził z pominięciem uprzedniego zawiadomienia strony o terminie i miejscu czynności, mimo iż działanie takie jest sprzeczne z zasadą czynnego udziału strony w toku postępowania i ogranicza możliwości jej obrony. Skarżąca Spółka podniosła także w sprawie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 4 pkt 1 u.d.p., poprzez przyjęcie, że reklama umieszczona na budynku ul. [...] w S. wchodzi w przestrzeń powietrzną nad pasem drogowym, co tym samym stanowi zgodnie z definicją ustawową pasa drogowego obiekt zajmujący pas drogowy, - art. 40 ust. 2 i ust. 12 u.d.p., poprzez przyjęcie, że reklama znajdująca się na budynku ul. [...] w S. zajmowała pas drogowy. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że organ odwoławczy nie odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji do wszystkich zarzutów przedstawionych przez stronę, w tym dotyczących niezastosowania się przez organ pierwszej instancji do wskazań organu odwoławczego, który uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Stwierdziła, że organy nie ustaliły żadnej z okoliczności wskazanych przez organ odwoławczy w decyzji kasacyjnej, nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego w tym zakresie. Z powyższego, zdaniem Spółki również wynika, że organ dopuścił się naruszenia art. 8 k.p.a. Precyzując zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., skarżąca Spółka podniosła, że wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z operatu pomiarowego budynku oraz książki drogi powiatowej, wskazując jednocześnie argumenty uzasadniające konieczność ich przeprowadzenia. Ponadto Skarżąca wywodziła, że organ zlecił dokonanie odpowiednich pomiarów geodecie w dniu [...] r., jednakże nie poinformował o tym strony, która nie brała udziału w dokonywanych przez geodetę pomiarach, w związku z tym nie mogła wypowiedzieć się co do ich prawidłowości, zadawać pytań dotyczących zwłaszcza nieujęcia w wyrysach geodezyjnych – daszka znajdującego się na budynku. Za nieuzasadnione i niczym niepoparte uznała Skarżąca twierdzenie, że reklama umieszczona na budynku może wpływać na kierowców. W związku z zarzutem naruszenia w sprawie art. 79 w zw. z art. 10 k.p.a., skarżąca Spółka argumentowała, że w postępowaniu organ odwoławczy zaniechał ponownego przeprowadzenia dowodów, które organ pierwszej instancji przeprowadził z pominięciem obowiązku uprzedniego zawiadomienia stron o terminie i miejscu czynności, mimo iż działanie takie jest sprzeczne z zasadą czynnego udziału strony w toku postępowania i ogranicza możliwości jej obrony. Według Spółki, błędne działania organu odwoławczego doprowadziły do usankcjonowania wadliwej aktywności organu pierwszej instancji, polegającej na przeprowadzeniu w dniu [...] r. dowodu z oględzin geodety i sporządzonego przez niego operatu bez uprzedniego zawiadomienia o nim Spółki, tj. o miejscu i terminie planowanych czynności. Mając na uwadze wskazane nieprawidłowości, skarżąca wywiodła, że organ odwoławczy nie mógł zastosować przy wydawaniu decyzji w niniejszym postępowaniu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zarzut naruszenia art. 4 pkt 1 oraz art. 40 ust. 1 i 12 u.d.p., skarżąca Spółka uzasadniła błędnym ustaleniem organu granic pasa drogowego, poprzez pominięcie w operacie pomiarowym i wyrysach geodezyjnych – daszka znajdującego się przy budynku, który winien zostać w nich uwzględniony. Za istotne w sprawie skarżąca uznała wskazanie, że reklama została zawieszona na budynku na wysokości powyżej 4 m, w ten sposób, że do niego przylegała, bezpośrednio nad daszkiem budynku, który został wybudowany w latach czterdziestych XIX wieku. Wyjaśniła, że daszek ten jest umieszczony na budynku od kilkudziesięciu lat i winien być uwzględniony przy obrysach geodezyjnych budynku, a co za tym idzie dopiero od jego granicy można mówić o pasie drogowym. Ponadto skarżąca podniosła, iż zgodnie z § 54 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne, wysokość skrajni nad chodnikiem lub ścieżką rowerową powinna być nie mniejsza niż 2,50 m. Według strony, reklama przylegająca do budynku, znajdująca się na wysokości ponad 4 m nad daszkiem wystającym z budynku, w żaden sposób nie utrudnia pieszym poruszania się po chodniku, pojazdom po drodze, ani nie ma wpływu na obsługę ruchu i remonty drogi. Końcowo strona skarżąca stwierdziła, iż można jednoznacznie stwierdzić, że organy obu instancji dokonały nieprawidłowej oceny pasa drogowego, niezgodnej z przepisami prawa materialnego. Uważa, że w odmiennej sytuacji, organy obu instancji doszłyby do wniosku, że sporna reklama nie zajmowała w żaden sposób pasa drogowego przy ul. [...] w S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 12 października 2017 r., pełnomocnik skarżącej Spółki będący radcą prawnym, poparł skargę oraz wnioski i wywody w niej zawarte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 – j.t. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według wskazanego wyżej kryterium legalności, nie potwierdziła zasadności wniesionej skargi. Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy decyzji wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1440 ze zm.) zwanej dalej: "u.d.p.", nakładającej na skarżącą Spółkę A kary pieniężnej w wysokości [...] zł, za zajęcie pasa drogi publicznej bez wymaganego zezwolenia. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.d.p., zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c. Zezwolenie, o którym wyżej mowa dotyczy m.in. umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam (art. 40 ust. 2 pkt 3 u.d.p.). Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego (art. 40 ust. 6 u.d.p.). Zgodnie z brzmieniem art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p., za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c, zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kwestionuje przede wszystkim prawidłowe ustalenie granic pasa drogowego, a jej wywody zmierzają do wykazania, że miejsce w którym została umieszczona reklama nie stanowi pasa drogowego z uwagi na fakt, iż znajduje się na takiej wysokości, że nie może przeszkadzać użytkownikom drogi, a ponadto w miejscu, gdzie ją umieszczono nie ma żadnych urządzeń technicznych związanych z zabezpieczeniem i obsługą ruchu, oraz że organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie nie dokonały należytych ustaleń w zakresie przebiegu pasa drogowego. Zdaniem Sądu, podnoszone przez Skarżącą zarzuty, nie mogły skutecznie podważyć prawidłowości działań organu przy zebraniu i ocenie materiału dowodowego w niniejszej sprawie. Poza sporem pozostaje okoliczność, iż w okresie od dnia [...] r. (dzień przeprowadzenia oględzin), do dnia 8 czerwca 2016 r. na ścianie budynku przy ul. [...] w S. umieszczono banner reklamowy. W świetle art. 4 pkt 23 u.d.p. nie ulega bowiem wątpliwości, iż nośnik informacji wizualnej, identyfikujący nazwę i działalność skarżącej Spółki, wraz z jej elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, niebędący znakiem drogowym, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, stanowi reklamę w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Kwestią sporną pozostaje, czy nośnik reklamy został umieszczony w pasie drogowym, a w konsekwencji – czy istniały przesłanki do nałożenia na skarżącą Spółkę kary pieniężnej, o której mowa w art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. Wyjaśnić zatem należy, że definicję pasa drogowego zawarto w art. 4 pkt 1 u.d.p. Pod pojęciem tym należy rozumieć wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Podstawą ustaleń w niniejszej sprawie były: protokół oględzin wykonany w dniu [...] r., operat sporządzony przez geodetę oraz dokumentacja fotograficzna, których analiza doprowadziła organy obu instancji do prawidłowego wniosku, że w niniejszej sprawie doszło do zajęcia pasa drogowego. W ocenie Sądu porównanie tych dokumentów wskazuje jednoznacznie, iż sporny banner reklamowy został umieszczony nie bezpośrednio na ścianie budynku, ale na konstrukcji znajdującej się w odległości 15 cm od tej ściany, co zostało zobrazowane na rysunku załączonym do operatu pomiarowego i jest widoczne na załączonej do akt dokumentacji fotograficznej. Z kolei mapy stanowiące integralną część operatu pomiarowego, sporządzonego przez uprawnionego geodetę wskazują na przebieg pasa drogowego. Analiza tych map w powiązaniu z fotografiami wykonanymi w toku postępowania prowadzi do wniosku, że granica działki drogowej przebiega po obrysie budynku, a skoro tak, to każdy element wystający poza elewację znajduje się w pasie drogowym. Argument, iż na ścianie budynku, na której umieszczono reklamę znajduje się daszek, który według Skarżącej powinien zostać uznany za granicę pasa drogowego nie mógł zatem zostać uwzględniony, bowiem przeczą temu inne dowody zgromadzone w sprawie, których wiarygodność nie została skutecznie podważona. Nadmienić poza tym należy, że o przebiegu pasa drogowego nie przesądzają wystające elementy elewacji budynku, ale linie rozgraniczające pas drogowy, zatem w praktyce spotykane są sytuacje, gdy – jak w niniejszej sprawie, budynek posadowiony jest na granicy działki, a poszczególne elementy jego elewacji znajdują się poza tą granicą. W taki sposób został usytuowany budynek sąsiedni z budynkiem, na którym umieszczono reklamę. Analiza załączników graficznych operatu pomiarowego oraz fotografii wykonanych przez organ jednoznacznie, zdaniem Sądu, wskazuje na to, iż ściana budynku nr [...], na której umieszczono reklamę, znajduje się na granicy działki drogowej, zatem umieszczona w odległości 15 cm od tej ściany reklama niewątpliwie znajduje się poza granicą działki nr [...], w pasie działki drogowej oznaczonej nr [...]. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że w sytuacji, gdy daszek budynku przy ul. [...] został wybudowany przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, stosownie do art. 38 ust. 1 tej ustawy może pozostawać w dotychczasowym stanie bez konieczności wydawania w tym zakresie decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko organów, iż wysokość, na której umieszczono reklamę nie miała znaczenia w niniejszej sprawie. Jak bowiem trafnie zauważyło Kolegium, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż umieszczenie reklamy na ścianie budynku, w ten sposób, że znajduje się ona nad powierzchnią pasa drogowego jest jego zajęciem w rozumieniu art. 40 ust. 2 pkt 3 ustawy o drogach publicznych, który to pogląd Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela. Analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że reklama umieszczona na budynku z racji swoich gabarytów była widoczna dla wszystkich użytkowników drogi publicznej, a jej celem było zwrócenie ich uwagi. Nie ulega zatem wątpliwości, że w tych okolicznościach konieczne było uzyskanie zgody zarządcy drogi na jej umieszczenie w pasie drogowym. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., bowiem jak już wyżej wyjaśniono organy zgromadziły w niniejszej sprawie wyczerpujący materiał dowodowy i dokonały jego wnikliwej oceny, która doprowadziła do prawidłowych wniosków. W ocenie Sądu nie było konieczności powtarzania czynności wykonanych przez organ w dniu [...] r. bez udziału Skarżącej, była to bowiem kontrola pasa drogowego, w wyniku której dopiero ujawniono fakt umieszczenia reklamy na budynku, a następnie podjęto działania zmierzające do ustalenia, czy zajmuje ona przestrzeń w pasie drogowym. W toku dalszego postępowania umożliwiono stronie czynny udział w postępowaniu, z którego to uprawnienia strona skorzystała zapoznając się z aktami, jak również przedstawiając swoje pisemne stanowisko w sprawie. Podkreślenia wymaga przy tym, że Skarżąca miała możliwość zapoznania się z kwestionowanym operatem pomiarowym i uczestnictwa w oględzinach pasa drogowego w dniu [...] r., a także przedłożenia własnych dowodów na potwierdzenie tezy, iż nie doszło w niniejszej sprawie do zajęcia pasa drogowego. Tym samym nie naruszono art. 79 i art. 10 k.p.a. Zaskarżona decyzja zawiera szczegółowe i wyczerpujące uzasadnienie, w którym organ – wbrew wywodom Skarżącej ustosunkował się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów. Przy czym wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., ponownie orzekając w sprawie, nie było związane poglądem wyrażonym przez ten organ w poprzednio wydanej decyzji z dnia [...] r., czemu dało wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, szczegółowo wyjaśniając swoje stanowisko w tym zakresie. Jednocześnie organ dokonał wnikliwej analizy i oceny materiału dowodowego i wyczerpująco wyjaśnił stronie z jakich względów nie uwzględnił jej odwołania. Ocenę tę Sąd w pełni podziela uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i nie narusza przepisów wskazywanych w skardze, jak również innych przepisów, nie zachodzą również przesłanki do stwierdzenia jej nieważności. Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło