II SA/Sz 802/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej oraz opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. D. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] uchylającej własną decyzję z dnia [...] r. o skierowaniu R. D. do Domu Pomocy Społecznej w N. Ł. prowadzonego przez P. Stowarzyszenie oraz decyzję z dnia [...] r. ustalającą opłatę za pobyt w tym Domu - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że P. Stowarzyszenie w dniu [...] r. wypowiedziało umowę nr [...] z dnia [...] r., dotyczącą świadczenia usług w zakresie pobytu R. D. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. , ze skutkiem na dzień [...] r. W związku z wypowiedzeniem umowy, Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. uchylił – na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.) – własne decyzje z dnia [...] r. i z dnia [...] r. o skierowaniu R. D. do Domu Pomocy Społecznej w N. Ł. oraz o ustaleniu opłaty za pobyt. R. D. w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniósł, że zarówno decyzja kierująca go do Domu Pomocy Społecznej w N. Ł. z dnia [...] r,. jak i decyzja z dnia [...] r. ustalająca odpłatność za pobyt oparte są na prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] 2010 r. sygn. akt III RNs [...]. Podniósł również, że decyzja z dnia [...] r. i wypowiedzenie umowy przez P. Stowarzyszenie oparte są na nieprawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt III RNs [...]. Odwołujący się jednocześnie kategorycznie odmówił powrotu do DPS w N. Ł. i zażądał umieszczenia go w domu pomocy społecznej gwarantującym godne warunki bytu, koniecznie w mieście, co gwarantuje mu postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] 2010 r. zezwalające na umieszczenie R. D. w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Kolegium w decyzji z dnia [...] r. stwierdziło, że decyzje uchylające skierowanie R. D. do Domu Pomocy Społecznej w N. Ł. oraz ustalające odpłatność za ten pobyt zostały wydane po wypowiedzeniu przez podmiot prowadzący dom umowy w sprawie świadczenia usług bytowych i opiekuńczych na rzecz R. D.. W wyniku rozwiązania umowy obowiązek zapewnienia opieki i usług na rzecz odwołującego się przejmie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K., który podjął starania w kierunku znalezienia miejsca w innym domu pomocy społecznej. R. D. wniósł skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, udziału w sprawie prokuratora oraz zasądzenia kosztów procesu, jeżeli takie powstaną. W uzasadnieniu skargi R. D. podniósł, że jego status prawny wciąż wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwana dalej w skrócie "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotem swej skargi R. D. uczynił decyzję administracyjną wydaną w przedmiocie uchylenia decyzji o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej oraz ustaleniu opłat za pobyt. Z akt administracyjnych sprawy załączonych do skargi wynika, że R. D. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w N. Ł., prowadzonego przez P. Stowarzyszenie , w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt III R Ns [...] w przedmiocie zezwolenia na umieszczenie skarżącego bez jego zgody w domu pomocy społecznej w oparciu o przepis art. 39 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. W dniu [...] r. została zawarta umowa pomiędzy Stowarzyszeniem prowadzącym Dom Pomocy Społecznej w N. Ł. (DPS) a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w K. ustalająca warunki przyjęcia R. D. do DPS na czas nieokreślony oraz ustalająca odpłatność za ten pobyt. Stowarzyszenie zastrzegło w umowie możliwość jej wypowiedzenia z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia. W dniu [...] r. Stowarzyszenie wypowiedziało umowę ze skutkiem na dzień [...] r. Konsekwencją rozwiązania umowy z dniem [...] r. było uchylenie przez Prezydenta Miasta K. decyzją z dnia [...] r. własnych decyzji z dnia [...] r. o skierowaniu R. D. do DPS w N. Ł. i decyzji z dnia [...] r. ustalającej opłatę za pobyt. Przypomnieć w tym miejscu należy, że kwestia przyznania świadczenia niepieniężnego w postaci pobytu w domu pomocy społecznej uregulowana jest przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1508). Zgodnie z art. 36 pkt 2 lit. o ustawy, jednym z rodzajów niepieniężnych świadczeń z pomocy społecznej jest pobyt i usługi w domu pomocy społecznej. Zasady jej przyznawania określa art. 54 ustawy, zasadniczymi przesłankami przyznania tej formy pomocy jest łączne spełnienie następujących warunków: 1. potrzeba całodobowej opieki ze względu na wiek, niepełnosprawność, chorobę, 2. niemożność samodzielnego funkcjonowania, 3. niemożność zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, 4. zgoda osoby kierowanej do domu pomocy społecznej. Z kolei zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2017 r. poz. 882 ze zm.) osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej. Z przepisu art. 39 ust. 1 ustawy wynika natomiast, że jeżeli osoba, o której mowa w art. 38, lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody. Zapewnienie realizacji postanowienia sądowego o przyjęciu do domu pomocy społecznej osoby, o której mowa w art. 38, zgodnie z art. 40 ustawy, należy do starosty powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby. Orzeczenie sądu opiekuńczego wydane w trybie art. 39 w zw. z art. 38 ustawy z 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego w przedmiocie umieszczenia danej osoby bez jej zgody w domu pomocy społecznej zastępuje zgodę zainteresowanej osoby na pobyt w domu pomocy społecznej. Ma ono przy tym charakter bezterminowy. Zatem dopóki orzeczenie nie zostanie zmienione w trybie przewidzianym w art. 41 tej ustawy, postanowienie sądu opiekuńczego należy traktować jako zgodę na przyjęcie danej osoby do domu pomocy społecznej na stałe. W rozpoznawanej sprawie – ze względu na wypowiedzenie umowy przez podmiot prowadzący Dom Pomocy Społecznej w N. Ł. – uzasadnione było uchylenie przez organ I instancji własnej decyzji o skierowaniu skarżącego do tego właśnie DPS oraz o ustaleniu opłaty za pobyt. Zwrócić jednakże należy uwagę, zważywszy na postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r., że prawo skarżącego do zapewnienia mu usług opiekuńczych w domu pomocy społecznej nie wygasło lecz będzie podlegało realizacji w innej jednostce zapewniającej tego rodzaju usługi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło w swojej decyzji uwagę na konieczność kontynuacji wobec skarżącego usług opiekuńczych w formie instytucjonalnej i zdaniem Sądu powinność ta, wynikająca wprost z przepisu art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, podlega niezwłocznej realizacji. Rozwiązanie umowy z podmiotem prowadzącym DPS nie powinno oznaczać dla osoby uprawnionej bezdomności lub przedłużonego ponad uzasadnioną miarę pobytu w szpitalu psychiatrycznym. Jeżeli skarżący ze względów zdrowotnych może przebywać w domu pomocy społecznej, to starosta winien mu taki pobyt zapewnić niezwłocznie po rozwiązaniu umowy z DPS w N. Ł., w miarę możliwości z zachowaniem wymogów, o których mowa w art. 54 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Sąd zwraca uwagę, że jakkolwiek uzasadnione było uchylenie decyzji o skierowaniu skarżącego do DPS w N. Ł. oraz ustaleniu opłaty za pobyt w tym Domu, to jednak podstawa prawna przytoczona przez organy orzekające w sprawie jest dla Sądu niezrozumiała, w szczególności zaś w zestawieniu z przepisem art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Skoro organ przytoczył w podstawie prawnej decyzji ten przepis, to w uzasadnieniu decyzji winien wyjaśnić powód, dla którego to uczynił. Tym niemniej uchybienie to pozostało bez wpływu na wynik sprawy. Odnosząc się do zawartego w skardze żądania udziału w sprawie prokuratora wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 92 § 1 p.p.s.a. postępowanie przed sądem toczy się z udziałem prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka, jeżeli wnieśli skargę albo gdy zgłosili swój udział w postępowaniu przed sądem. Wstąpienie prokuratora do postępowania powinno nastąpić przez złożenie sądowi oświadczenia (na piśmie lub ustnie do protokołu) o wstąpieniu. W niniejszej sprawie prokurator oświadczenia o wstąpieniu nie złożył. Podsumowując Sąd stwierdził, że organy prawidłowo uznały za zasadne uchylenie skierowania skarżącego do Domu Pomocy Społecznej w N. Ł. ze względu na rozwiązanie umowy z P. Stowarzyszeniem , co jednak w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej i o ochronie zdrowia psychicznego nie pozbawia R. D. prawa do kontynuowania w stosunku do jego osoby pomocy instytucjonalnej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.