II SA/Sz 816/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. W. S. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie [...] zł, od złożonej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie warunków zabudowy, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając złożony wniosek podał, że jego sytuacja materialna nie pozwala mu na uiszczenie wpisu sądowego w kwocie [...] zł. Skarżący jest jedynym żywicielem [...] rodziny. Zarówno on jak i żona pozostają pod stałą opieką lekarską. Syn ukończył szkołę średnią i od [...] ma studiować. W. S. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i [...] – letnim synem. Posiadany majątek stanowi [...] domu o powierzchni [...] m2 i [...] mieszkania o pow. [...] m2 oraz [...] ha ziemi rolnej. Miesięczny dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł brutto. Na kwotę tę składa się wynagrodzenie z tytułu pracy wykonywanej na umowę zlecenie w wysokości [...] zł brutto oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł brutto. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie z zakładu pracy, podające, że miesięczne wynagrodzenie wynosi [...] zł brutto. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz przesłania określonych dokumentów w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy. W wykonaniu zobowiązania skarżący przesłał wyciąg z konta bankowego za okres od [...] r. , na którym w tym czasie nie odnotowano żadnych operacji, z saldem końcowym [...] zł, kserokopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. przyznająca płatność na rok [...] w wysokości [...] zł, kserokopie decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za [...] rok w łącznej wysokości [...] zł rozłożoną na [...] raty, pisma KRUS w sprawie wysokości miesięcznej składki z tytułu ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego na kwotę [...] zł w miesiącach: [...] oraz emerytalno-rentowej za ww. miesiące w kwocie [...] zł, kserokopie faktur: za wodę na kwotę [...] zł za okres trzech miesięcy, za wywóz śmieci i utylizację na kwotę [...] zł, za Internet na kwotę [...] zł miesięcznie, za telefon na kwotę [...] zł, za prąd na kwotę [...] zł za dwa miesiące. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. [...] rodzina skarżącego dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości ok. [...] zł brutto, miesięcznie ponoszone niezbędne koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł ( KRUS – [...] zł, woda – [...] zł, śmieci – [...] zł, internet – [...] zł, telefon – [...] zł. Skarżący i jego żona przewlekle chorują i pozostają pod stałą opieką lekarzy, syn od [...] zaczyna studia, co będzie wiązało się z dodatkowymi kosztami. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.