II SA/Sz 821/04

Dnia 3 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant Asesor WSA Kazimierz Maczewski /spr./ st. sekr. sąd. Agnieszka Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] Nr [...], stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Z materiału dowodowego sprawy wynika, że [...] zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu [...]r. i uzyskała status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. do [...] r. W dniu rejestracji skarżąca podpisała oświadczenie, że zobowiązuje się do bezzwłocznego powiadamiania organu zatrudnienia o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej; została również pouczona o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skarżąca otrzymała "Informację dla osób rejestrujących się w PUP", w której szczegółowo wskazano prawa i obowiązki osób bezrobotnych, jak również określono, w jakiej sytuacji następuje zwrot nienależnie pobranego świadczenia. W dniu [...] r. do Powiatowego Urzędu Pracy wpłynęła decyzja ZUS z dnia [...] r. Nr [...] o przyznaniu [...] renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z dniem [...] r., a więc okres za który wypłacono rentę objął także okres za który [...] pobrała uprzednio zasiłek dla bezrobotnych. W związku z tym, że organ rentowy wypłacając skapitalizowaną należność przysługującą uprawnionej z tytułu renty za okres od [...] r. do dnia [...] r., nie zmniejszył tego świadczenia o kwotę pobranego przez [...] zasiłku dla bezrobotnych, Prezydent Miasta po wznowieniu postępowania w sprawie, w dniu [...] r. uchylił własne decyzje o uznaniu [...] za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] r. do [...] r. i orzekł o odmowie przyznania statusu osoby bezrobotnej. Na tej podstawie Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. orzekł o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie brutto [...] zł. Od decyzji Prezydenta Miasta w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia odwołała się [...] ., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzje organów obu instancji w przedmiocie zwrotu zasiłku zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia [...] który uznał, że pozbawione było podstaw prawnych uchylanie przez organ - po wznowieniu postępowania - decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku wobec osoby, która już po tym, gdy decyzja stała się ostateczna i została wykonana, uzyskała wyrok o przyznaniu prawa do renty; tym samym również decyzje w przedmiocie zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia dla bezrobotnych, jako oparte na decyzjach o wznowieniu postępowania, wydane zostały z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał również, iż samodzielną podstawę prawną do wydania przez właściwy organ decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych stanowi art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), Prezydent Miasta nałożył na obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w kwocie [...] zł. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. Nr [...] orzekł o utracie przez [...] statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r., tj. z dniem wydania decyzji przez ZUS o przyznaniu renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] r., i dlatego zasiłek dla bezrobotnych wypłacony za okres od [...] r. do [...] r. stał się nienależnie pobranym świadczeniem, które podlega zwrotowi. We wniesionym w dniu [...] r. odwołaniu od tej decyzji [...] podniosła, iż zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia [...] r. żądanie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku zostało oddalone, a ponadto nie była pouczona o obowiązku zwrotu pobranego zasiłku. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne (ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu ust. 1 uważa się zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium, świadczenie przedemerytalne lub inne świadczenie finansowane z Funduszu Pracy, wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinnej, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 29 (ust. 2 pkt 3). Zgodnie z art. 146 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy sprawy, w których przed dniem wejścia w życie ustawy wszczęto postępowanie odwoławcze lub postępowanie przed sądem administracyjnym, podlegają rozpatrzeniu wg przepisów dotychczasowych. Organ odwoławczy wskazał dalej, że [...] otrzymała prawo do renty od dnia [...]r., w związku z czym zasiłek dla bezrobotnych pobierany przez nią w okresie od [...] r. jest świadczeniem pobranym nienależnie. Ponadto, skarżąca była prawidłowo pouczona jakie świadczenie uznaje się za nienależne i w jakiej sytuacji winien nastąpić jego zwrot. Odnosząc się do zarzutu odwołania, organ II instancji wyjaśnił, że uprzednia jego decyzja w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku przez skarżącą została wprawdzie uchylona wyrokiem WSA z dnia [...] , jednak bez przesądzenia zasadności zwrotu. Skarżąc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzję organu odwoławczego, [...] wniosła o jej uchylenie i orzeczenie, że skarżąca nie ma obowiązku zwrotu pobranego zasiłku. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia [...]r. orzeczono, że nie powinna zwracać kwoty pobranego zasiłku, a ponadto nie była pouczona o obowiązku zwrotu pobranego zasiłku. Wręcz przeciwnie, kiedy skarżąca przybyła do urzędu pracy i powiadomiła urzędnika o przyznanym prawie do renty, wówczas otrzymała informację, że nie będzie zobowiązana do zwrotu zasiłku dla bezrobotnych. Będąc poinformowana, że nie ma obowiązku zwrotu pieniędzy, skarżąca zużytkowała je na bieżące potrzeby domowe i nie jest wzbogacona. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z na i, co następuje: Sąd administracyjny, w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo 0 ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżony akt administracyjny nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że nie odpowiada ona prawu, a skarga jest zasadna, chociaż z innych powodów, niż podniesiono w skardze. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu 1 przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) "osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne". W ustępie 2 tego artykułu określono przypadki, w których świadczenie pieniężne uważa się za "pobrane nienależnie", w tym m. in. (pkt 3): "zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium, świadczenie przedemerytalne lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy, wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 29". Ponadto, zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy "roszczenia z tytułu zasiłków, dodatków szkoleniowych, stypendiów, świadczeń przedemerytalnych i innych Sygn. aktll SA/Sz 821/04 5 świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, natomiast roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty". W myśl art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), która z dniem 1 czerwca 2004 r. uchyliła ustawę z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, "sprawy, w których przed dniem wejścia w życie ustawy wszczęto postępowanie odwoławcze lub postępowanie przed sądem administracyjnym, podlegają rozpatrzeniu wg przepisów dotychczasowych". Odnosząc stan faktyczny niniejszej sprawy do przytoczonego stanu prawnego stwierdzić należy, że sprawa powinna być rozstrzygnięta na podstawie przepisów wymienionej ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, bowiem odwołanie od decyzji organu I instancji wniesione zostało przed dniem [...]r. - tak też słusznie uznał organ odwoławczy, przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia art. 28 tej ustawy. Zasadnie również organy obu instancji uznały, że wypłacony skarżącej zasiłek dla bezrobotnych za okres od [...] r. stał się "nienależnie pobranym świadczeniem", w związku z późniejszym wypłaceniem przez organ rentowy świadczenia z tytułu renty, obejmującego także okres, za który wypłacono zasiłek, i niedokonaniem pomniejszenia tego świadczenia o kwotę wypłaconego przez urząd pracy zasiłku dla bezrobotnych. Przyjąć także należy, że skarżąca była prawidłowo poinformowana o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku w razie zaistnienia wymienionych w ustawie przesłanek - podpisując odpowiednie oświadczenie w karcie rejestracyjnej osoby bezrobotnej, oraz otrzymując "Informację dla osób rejestrujących się w PUP". Faktów tych skarżąca nie kwestionuje, podnosząc jedynie, że informacji takiej nie otrzymała od pracownika PUP, gdy powiadomiła go o otrzymaniu zaległego świadczenia rentowego. Stwierdzić więc należy, że w sprawie niniejszej zostały spełnione formalne przesłanki do uznania, iż pobrany przez skarżącą zasiłek dla bezrobotnych stał się "świadczeniem nienależnym", z chwilą otrzymania przez skarżącą świadczenia rentowego za ten sam okres. Przy wydawaniu decyzji w przedmiocie zwrotu tego zasiłku organy obu instancji powinny jednak zbadać, czy nie doszło do przedawnienia roszczenia o zwrot zasiłku, zwłaszcza przy wydawaniu decyzji o zwrocie zasiłku wypłaconego kilka lat wcześniej. Skarżąca pobierała zasiłek dla bezrobotnych za okres od [...] , a więc w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji o zwrocie zasiłku [...] niewątpliwie upłynął już przewidziany w art. 28 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu trzyletni okres przedawnienia (liczony od dnia wypłaty świadczenia). Organy obu instancji orzekając o obowiązku zwrotu przez skarżącą pobranego zasiłku, pomimo upływu przedawnienia, w sposób rażący naruszyły przepis art. 28 ust. 3 omawianej ustawy i dlatego należało stwierdzić nieważność wydanych decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Zauważyć przy tym należy, że ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie zawiera przepisu o przerwaniu biegu przedawnienia. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.