II SA/Sz 821/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorza Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Arkadiusz Windak /spr./, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2007 r. sprawy ze skargi U. K. Spółki Akcyjnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu prac geologicznych na wykonanie otworu wiertniczego dla ujęcia wód podziemnych do celów gospodarczych oddala skargę Wnioskiem z dnia 6 listopada 2006 r. Spółka z o.o. "J." z siedzibą w S. przy ul. (...( zwróciła się do Starosty (...( o zatwierdzenie "Projektu prac geologicznych na wykonanie otworu poszukiwawczo – rozpoznawczego ujęcia wody podziemnej dla ośrodka wczasowo – rehabilitacyjnego w K. przy ul. (...(, działka ew. nr (...(". W toku rozpoznawania wniosku Starosta (...( zwrócił się do Prezydenta Miasta K. o wydanie opinii w sprawie złożonego wniosku w trybie art. 106 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Z prośbą o zajęcie stanowiska Starosta zwrócił się również do Ministerstwa Środowiska. Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 5 lutego 2007 r. negatywnie zaopiniował przedłożony mu projekt prac geologicznych uznając, że nie może być on rozpatrywany w trybie art. 33 ust. 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, bowiem dotyczy on wyłącznie projektów prac, których wykonywanie nie wymaga koncesji. Tymczasem projektowany otwór poszukiwawczo – rozpoznawczy ujęcia wody podziemnej zlokalizowany został na terenie górniczym "K." i obszarze górniczym "K. II" utworzonym w celu ochrony i racjonalnej gospodarki podziemnym złożem leczniczym wód mineralnych "K.", które zaliczone zostało do kopalin podstawowych i wód leczniczych. W związku z tym eksploatacja tych wód prowadzona jest wyłącznie na podstawie koncesji. Ministerstwo Środowiska w swoim stanowisku z dnia 8 marca 2007 r. wskazało, że ustalenie organu właściwego do udzielenia zezwolenia na realizację prac geologicznych w obrębie złoża wód leczniczych winno wynikać z postawionego zadania geologicznego, tzn., należy rozstrzygnąć, czy prace geologiczne mają na celu wykonanie ujęcia zwykłych wód podziemnych, czy zostaną rozpoznane wody lecznicze. W przedłożonym projekcie prac geologicznych nie została omówiona sprawa charakterystyki fizykochemicznej wód, co uniemożliwia jednoznaczne zajęcie stanowiska w sprawie. Starosta (...(, po rozpatrzeniu wniosku Spółki z o.o. "J." w sprawie zatwierdzenia "Projektu prac geologicznych na wykonanie otworu poszukiwawczo – rozpoznawczego ujęcia wody podziemnej dla ośrodka wczasowo – rehabilitacyjnego w K. przy ul. (...(, działka ew. nr (...(", decyzją z dnia (...(, na podstawie art. 33 ust. 1, 2, 3, art. 34, art. 35, art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie projektu prac geologicznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1777), orzekł o zatwierdzeniu w/w projektu prac geologicznych na czas oznaczony, tj. od 1 kwietnia do 31 grudnia 2007 r. Jednocześnie organ zobowiązał wykonawcę prac geologicznych do zachowania określonych zasad przy przystępowaniu do prac, w trakcie realizacji prac oraz po ich zakończeniu. Odwołanie od tej decyzji złożyło U. K. Spółka Akcyjna w K. podnosząc, iż decyzja wydana została niezgodnie z prawem. Uzasadniając swoje stanowisko Spółka wskazała, że na głębokości 18-23 m w miejscu przewidywanej lokalizacji odwiertu jest wysoce prawdopodobne występowanie wody leczniczej. Wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia wody leczniczej (prawie pewność) wynika z dokumentacji hydrogeologicznej opracowanej przez prof. J. D. oraz z "Zestawienia zbiorczego wyników wiercenia", tzw. Karty otworu B – 2, który jako jedyny w rejonie planowanego wiercenia dokumentuje poziom wodonośny przewidywany do eksploatacji. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie złóż wód podziemnych zaliczonych do solanek, wód leczniczych i termalnych oraz złóż innych kopalin leczniczych, a także zaliczenia kopalin pospolitych z określonych złóż lub jednostek geologicznych do kopalin podstawowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 32, poz. 220) zalicza wodę leczniczą znajdującą się na terenie K. do kopalin podstawowych. W takim przypadku na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża oraz na wydobywanie wody leczniczej konieczne jest posiadanie koncesji wydawanej przez Ministra Środowiska. Na terenie miasta K. jedynym posiadaczem takiej koncesji jest U. K. S.A. U. K. S.A. zwróciło uwagę, że projekt prac geologicznych oraz dokumentowanie złoża w przypadku wód leczniczych muszą być wykonywane przez geologa posiadającego kwalifikacji kategorii IV, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie kategorii prac geologicznych, kwalifikacji do wykonywania, dozorowania i kierowania takimi pracami oraz sposobu postępowania w sprawach stwierdzenia kwalifikacji. Odnosząc się do wyrażonej w sprawie opinii Ministerstwa Środowiska, strona zauważyła, że wedle tej opinii, projekt prac geologicznych powinien rozstrzygnąć kwestię spodziewanych parametrów ujętej wody. Niedopuszczalne jest doprowadzenie do sytuacji ujęcia wody leczniczej bez posiadanej koncesji i na podstawie dokumentacji nie spełniającej warunków obowiązujących przy poszukiwaniu i dokumentowaniu wód leczniczych i solanek, a taką ewentualność dopuszcza wydana decyzja w punkcie "d" – likwidacja otworu mierniczego w przypadku nawiercenia i ujęcia wód leczniczych lub solanek "K.". Zdaniem odwołującej się Spółki, w sprawie została pominięta kwestia wyłącznego prawa U. K. S.A. do użytkowania górniczego (art. 9 Prawa geologicznego i górniczego). W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na mocy art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, decyzją z dnia (...(, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przywołało treść art. 5 ust. 4, art. 6, art. 15, art. 32 ust. 1, art. 33 ust. 1 oraz art. 103 ust. 1 i art. 103a ust. 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Mając na uwadze powyższe przepisy oraz zebrany w aktach materiał dowodowy, w tym złożony przez Spółkę z o.o. "J." projekt prac geologicznych (sporządzony przez uprawnionego geodetę) wraz z wnioskiem o jego zatwierdzenie, Kolegium doszło do następujących wniosków. Z treści pkt 1 przedmiotowego projektu wynika, iż dotyczy on zaprojektowania prac i badań geologicznych związanych z wykonaniem ujęcia wody podziemnej i wykorzystywaniem jej wyłącznie do napełniania oraz wymiany w projektowanym basenie kąpielowym, czyli dla potrzeb gospodarczych. Zatem celem planowanych robót objętych sporządzonym projektem jest poszukiwanie i rozpoznanie wód podziemnych a nie wód leczniczych, jak to sugeruje strona odwołująca się. Fakt wykonywania otworu wiertniczego na terenie górniczym do rozpoznania ewentualnie znajdujących się tam wód podziemnych, nie oznacza jeszcze, że zamiarem wykonawcy tego otworu jest chęć eksploatacji występujących wód leczniczych. W odwołaniu U. K. S.A. wskazało, iż jest tylko wielce prawdopodobne, że wody lecznicze mogą się w tym miejscu znajdować, co zdaniem Kolegium, uzasadnia postawienie tezy, że wielce prawdopodobne również jest występowanie w tym miejscu wód podziemnych, które nie stanowią kopalin w rozumieniu ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, w szczególności dotyczących obowiązku posiadania stosownej koncesji wydawanej przez Ministra Środowiska na wykonywanie przedmiotowych prac, Kolegium zarzutów tych nie podzieliło. W ocenie organu, koncesja taka byłaby wymagana, gdyby projektowane do wykonania roboty dotyczyły poszukiwania i rozpoznawania wód leczniczych. Przedmiotowy projekt dotyczy zaś poszukiwania i rozpoznawania wód podziemnych. Za niezasadny Kolegium uznało również zarzut pominięcia kwestii wyłącznego prawa U. K. S.A. do użytkowania górniczego wód leczniczych. Interes U. K. S.A. został zabezpieczony w zaskarżonej decyzji poprzez nałożenie na wykonawcę obowiązku wykonania badania balneologicznego pobranych próbek wody, przedłożenia ich wyników Staroście (...( jako organowi administracji geologicznej wraz ze sporządzoną dokumentacją geologiczną ustalającą zasoby wód podziemnych oraz poprzez nałożenie obowiązku likwidacji otworu w przypadku nawiercenia i ujęcia wód leczniczych lub solanek. U. K. S.A. zaskarżyło powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. zarzucając jej rażące naruszenie prawa geologicznego i górniczego, w szczególności przepisu art. 5 ust. 4, art. 9, art. 15 i art. 33 ustawy oraz § 1 i 2 rozporządzenia z dnia 14 lutego 2006 r. w sprawie złóż wód podziemnych zaliczonych do solanek, wód leczniczych i termalnych oraz złóż innych kopalin leczniczych, a także zaliczenia kopalin pospolitych z określonych złóż lub jednostek geologicznych do kopalin podstawowych (Dz. U. Nr 32, poz. 220) poprzez bezpodstawne uznanie, wbrew opinii Prezydenta Miasta K. jak i opinii Ministerstwa Środowiska, iż wody podziemne do których zaliczane są wody lecznicze, a takie w 99% występują na terenie K., nie wymagają do ich wydobywania koncesji, którą posiada na terenie miasta K. wyłącznie U. K. S.A., co w konsekwencji narusza uzasadniony interes prawny strony skarżącej. Skarżąca ponowiła argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji, tj. że decyzja: - nie uwzględnia uwarunkowań prawnych jak i warunków geologicznych, na co wskazuje opinia hydrogeologiczna prof. J .D., w której stwierdzono, że na głębokości 18-23 m w miejscu przewidywanej lokalizacji odwiertu jest wysoce prawdopodobne występowanie wody leczniczej, - pomija przepisy w/w rozporządzenia, które to przepisy zaliczają wody podziemne do wód leczniczych na wydobywanie których wymagane jest posiadanie koncesji, a którą to koncesję na terenie miasta K., objętego obszarem górniczym, posiada wyłącznie U. K. S.A. i bez którego zgody inne osoby nie mogą rozpoznawać ani wydobywać oznaczonej kopaliny (art. 9 cyt. ustawy). Strona powołała się na opinię Ministerstwa Środowiska, wedle której, projekt prac geologicznych powinien rozstrzygnąć kwestię spodziewanych parametrów ujętej wody. W ocenie Spółki, niedopuszczalne jest doprowadzenie do sytuacji ujęcia wody na obszarze występowania wód leczniczych bez posiadania koncesji i na podstawie dokumentacji nie spełniającej warunków obowiązujących przy poszukiwaniu i dokumentowaniu wód leczniczych i solanek, a taką ewentualność dopuszcza zaskarżona decyzja starosty w pkt. "d" w przypadku nawiercenia i ujęcia leczniczych i solanek "K.". Skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu decyzji mylone są pojęcia wód zwykłych, wód leczniczych i kopalin. Wody lecznicze - co wynika z definicji zawartej w powołanym wyżej rozporządzeniu - są również wodami podziemnymi i zaliczane są do kopalin podstawowych. Dlatego też rozstrzygnięcie jaka woda będzie ujęta jest warunkiem koniecznym, przed wykonaniem robót geologicznych, ponieważ w przypadku nawiercenia i ujęcia wód leczniczych lub solanek, już w tym momencie doszłoby do naruszenia prawa geologicznego i górniczego, gdyż na poszukiwanie i rozpoznawanie oraz ujęcie takich wód konieczna jest koncesja. Ponadto projekt prac geologicznych, nadzór geologiczny oraz projekt "likwidacji otworu" nie były wykonane przez uprawnionego geologa posiadającego kwalifikacje kategorii IV. Niewłaściwe wykonanie odwiertu może spowodować nieodwracalne zakłócenia w złożu wód leczniczych i wpłynąć niekorzystnie na całe zasoby wód leczniczych na terenie U. K. Nie bez znaczenia jest również to, że sam inwestor nie wyklucza, iż w miejscu planowanego odwiertu mogą występować wody lecznicze, co wynika ze specyficznej budowy geologicznej rejonu miasta K. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.), wody podziemne nie są kopalinami. Wyjątek stanowią w tym zakresie solanki, wody lecznicze i termalne (art. 5 ust. 4). Złoża wód podziemnych zaliczonych do solanek, wód leczniczych i termalnych określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 lutego 2006 r. w sprawie złóż wód podziemnych zaliczonych do solanek, wód leczniczych i termalnych oraz złóż innych kopalin leczniczych, a także zaliczenia kopalin pospolitych z określonych złóż lub jednostek geologicznych do kopalin podstawowych (Dz. U. Nr 32, poz. 220 ze zm.). Stosownie do §2 ust. 1 w/w rozporządzenia, do wód leczniczych zalicza się wody podziemne niezanieczyszczone pod względem chemicznym i mikrobiologicznym, o naturalnej zmienności cech fizycznych i chemicznych, spełniające co najmniej jeden z wyszczególnionych enumeratywnie warunków. W §2 ust. 2 cyt. rozporządzenia, wymieniono miejscowości w których złoża wód podziemnych zastały zaliczone do wód leczniczych, w tym m.in. wody podziemne w mieście K. Należy jednak podkreślić, że Rada Ministrów przyznając określonym złożom wód podziemnych status wód leczniczych zawarła dodatkowe zastrzeżenie, że wodami leczniczymi są tylko te złoża wód podziemnych, które jednocześnie spełniają warunki o których mowa w ust. 1. Oznacza to, że uznanie w rozporządzeniu, że na konkretnym obszarze znajdują się wody podziemne, które są zarazem kopalinami – wodami leczniczymi – nie przesądza o tym, że wszystkie wody podziemne w danym rejonie występujące tymi wodami leczniczymi muszą być. Do tego niezbędne jest bowiem posiadanie przez nie określonych parametrów chemicznych i mikrobiologicznych. Brak zatem argumentów prawnych do przyjęcia, że wszystkie wody podziemne które znajdują się pod miastem K. należy zaliczyć do wód leczniczych, nawet, jeżeli udokumentowany badaniami stopień ich występowania jest w tym rejonie przeważający. Zdaniem Sądu, niezasadny okazał się w tym zakresie zarzut naruszenia prawa przez decyzję Starosty (...( oraz utrzymujące ją w mocy orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., zatwierdzające projekt prac geologicznych złożony przez Spółkę z o.o. "J.". Należy zauważyć, że o ile sam projekt nie jest w pełni precyzyjny co do określenia parametrów poszukiwanych wód podziemnych, na co słusznie zwrócono uwagę w skardze w ślad za stanowiskiem Ministerstwa Środowiska wyrażonym w piśmie z dnia 8 marca 2007 r., to decyzja Starosty (...( zatwierdzająca projekt prac geologicznych w sposób jednoznaczny ograniczyła wnioskodawcę w tym zakresie, poprzez nałożenie nakazu wykonywania badań balneologicznego próbek wody i zobowiązanie do likwidacji otworu mierniczego (winno być "wiertniczego") w przypadku nawiercenia i ujęcia wód leczniczych lub solanek "K." (pkt 3 lit. b i d sentencji decyzji z 14 marca 2007 r.). Tym samym Starosta zezwolił na wykonywanie prac zawężając ich zakres wyłącznie do wód podziemnych nie będących wodami leczniczymi lub solankami. W takim stanie rzeczy, zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, nie wymagała uzyskania koncesji realizacja zaprojektowanych na zlecenie Spółki z o.o. "J." prac geologicznych na wykonywanie otworu poszukiwawczo – rozpoznawczego ujęcia wody podziemnej dla ośrodka wczasowo – rehabilitacyjnego w K. przy ul. (...(. Z tych względów Sąd za chybione uznał zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przez organy art. 5, 9 i 33 ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz nie posiadania kwalifikacji jakimi winien legitymować się geolog sporządzający sporny projekt prac geologicznych. W ocenie Sądu, skoro istnieje możliwość współwystępowania w określonym obszarze, w obrębie obszaru górniczego, wód leczniczych z wodami podziemnymi, tzw. zwykłymi (niebędącymi wodami leczniczymi lub solankami), to brak było podstaw do zakazania przeprowadzenia jakichkolwiek prac mających na celu poszukiwanie i rozpoznania wód podziemnych. Sąd pragnie jednakże zauważyć, że w sytuacji, gdyby okazało się w wyniku przeprowadzonych badań na etapie poszukiwania i rozpoznawania złoża (lub późniejszej kontroli ewentualnie eksploatowanych wód), że charakterystyka wód podziemnych odpowiada wodom leczniczym lub solankom, to Spółka z o.o. "J." nie mogłaby wód tych wydobywać i wykorzystywać. W przeciwnym wypadku naruszyłaby prawo, tak jak każdy, kto prowadzi działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania kopalin bez wymaganej koncesji (art. 118 i 119 ustawy Prawo geologiczne i górnicze). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uznał, że skarga jako niezasadna musiała ulec oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).