II SA/Sz 821/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2009r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...]r., numer [...] w przedmiocie ustalenia należności pieniężnych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej oddala skargę Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] , na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze. zm.), art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 95 pkt 2, i 3 w związku z art. 97, art. 83 ust 2 i 5,art.87 ust.4, art.68 ust. 1, art. 104, ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, póz. 892 ze. zm.) przyznał ppłk A. W. zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w dniu 30 kwietnia 2009 r. następujące należności pieniężne: 1) odprawę uzupełniającą, naliczoną według zasad art.94 ust 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowej, tj. w kwocie [...] zł. 2) ekwiwalent pieniężny za [...] dni urlopu wypoczynkowego, w wysokości 1/22 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej za każdy dzień niewykorzystanego urlopu, tj. w kwocie łącznej [...] zł. 3) dodatkowe uposażenie roczne w wysokości proporcjonalnej do liczby miesięcy kalendarzowych, za które przysługiwało uposażenie miesięczne w pełnej wysokości, tj. 4/12 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, co daje kwotę [...] zł. 4) gratyfikację urlopową za 2009 rok w kwocie [...] zł. 5) przejazd raz w roku do wybranej miejscowości w kraju i z powrotem w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] r., ppłk A. W. z dniem [...] r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej pełnionej ostatnio na stanowisku szefa szkolenia w Jednostce Wojskowej [...] w M. i przeniesiony do rezerwy, wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Ppłk A. W. pełnił czynną służbę wojskową od dnia [...] r., tj. przez okres 30 lat, 1 miesiąca i 26 dni. Organ wskazał, że stosownie do treści art. 94 ust, 1 pkt 3 i ust.2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ww. żołnierzowi zawodowemu przysługuje odprawa w wysokości 600% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, jednak w związku z tym, że ppłk A. W. został w roku [...] zwolniony ze służby i pobrał należną odprawę, a następnie został do służby przywrócony i nie dokonał zwrotu pobranego świadczenia, przysługuje mu wypłata dodatkowej kwoty wyliczonej według zasady z art. 94 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uzupełniającej wysokość już pobranego świadczenia do wymiaru należnego za okres służby zakończonej ponownym zwolnieniem żołnierza tj. w kwocie [...] zł. Ppłk A. W. w odwołaniu od tej decyzji podniósł, iż jego odprawa została nienależnie zmniejszona o kwotę [...] zł., gdyż art. 94 ust.2 oraz art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie daje podstaw prawnych do zwrotu pobranego świadczenia bądź zmniejszenia odprawy. Wskazał, że w dniu [...] r. radca prawny JW [...] wezwał go do zwrotu świadczeń związanych z ustaniem stosunku służbowego. Od powyższego wezwania zainteresowany złożył dnia [...] r. odwołanie, na które nie otrzymał odpowiedzi. Wezwanie z dnia [...] r. spowodowało, że w dalszym ciągu był żołnierzem zawodowym ( od dnia[...] .),a art.75 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jasno i precyzyjnie określa czasookres roszczeń finansowych. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz.1071 ze. zm.), art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 oraz art. 95 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy na wstępie uzasadnienia swojej decyzji podkreślił, iż odprawa, zgodnie ze znaczeniem według Słownika Języka Polskiego Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2003 r., to jednorazowe wynagrodzenie udzielane pracownikowi przy opuszczeniu posady lub w innych okolicznościach. Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy " żołnierzowi zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje (...) odprawa w wysokości: 1) po roku służby-100% 2) po pięciu latach służby - 200 % 3) po dziesięciu latach służby- 300 % - kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby." W ocenie organu II instancji, z uwagi na rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] r. w sprawie uchylenia pkt 8 rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP Nr [...] oraz dalsze pełnienie zawodowej służby wojskowej przyjąć należy, iż należności pieniężne wypłacone ppłk A. W.i stały się świadczeniem nienależnym, podlegającym zwrotowi. Zgodnie z art. 410 § 2 k.c. "świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia". Mając na względzie wskazaną regulację, jeżeli odpadła podstawa do przyznania świadczenia, to świadczenie jest świadczeniem nienależnym, a bezpodstawnie wzbogacony obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby nie było to możliwe, do zwrotu jej wartości. Zgodnie z art. 77 ustawy "uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73, pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej". Jak wynika z literalnego brzmienia wskazanego zapisu ustawowego, zwrotowi nie podlegają należności pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty. Odprawa przewidziana w art. 94 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przysługuje żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, tak więc z uwagi na fakt, iż ppłk A. W., w związku z uchyleniem rozkazu o zwolnieniu, w dalszym ciągu pełnił zawodową służbę wojskową do dnia [...] ., wypłacona wcześniej odprawa, jak i inne należności pieniężne, związane immanentnie z procesem zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, podlegały zwrotowi. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowa odprawa jest świadczeniem obwarowanym zastrzeżeniem jednorazowości, tak więc nie ma możliwości wypłaty dwóch odpraw bądź ekwiwalentów za niewykorzystany urlop z tytułu jednego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Dlatego też nawet, jeżeli skarżącemu wypłacono już należności w postaci odprawy oraz ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, mimo iż w stosunku do decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, stanowiących podstawę ich wypłacenia, została stwierdzona ich nieważność, nie nabywa on uprawnienia do kolejnych świadczeń, posiadając tylko i wyłącznie prawo do odpowiedniego uzupełnienia otrzymanej odprawy oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Ppłk A. W. na powyższą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wnosząc o ich uchylenie. W uzasadnieniu skargi A. W. wskazał, iż na mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Nr [...] z dnia [...] r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Za [..] lat i [...] miesięcy służby wypłacono mu należną odprawę. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego anulowano rozkaz o zwolnieniu i skarżący wrócił do służby. Po tym fakcie otrzymał wezwanie do zwrotu słusznie pobranych świadczeń a odwołanie od tego wezwania do dnia dzisiejszego nie zostało rozpatrzone przez organ. Skarżący podał, iż na własny wniosek został zwolniony ze służby z dniem [...] r. jednakże decyzja Dowódcy JW [...] z dnia [...] r. pozbawiła go należnej części odprawy w kwocie [...] zł. W ocenie skarżącego art. 77 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych nie daje podstaw prawnych do zwrotu pobranego świadczenia, bądź zmniejszenia odprawy. Art. 75 tej ustawy jasno i precyzyjnie określa czasokres roszczeń finansowych, a z art. 103 ust 3 wynika w jakim przypadku odprawa podlega egzekucji. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ocenie Sądu, dokonana kontrola w powyższym zakresie nie dostarczyła podstaw do uznania skargi za uzasadnioną, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Z akt sprawy wynika, iż ppłk .A.W. został zwolniony ze służby rozkazem Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] r. po czym pobrał należną odprawę w wysokości [...] zł, obejmującą należności z tytułu: odprawy, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, dodatkowego uposażenia rocznego oraz ekwiwalentu za przejazd. Następnie rozkazem Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] r. uchylono rozkaz o zwolnieniu i ppłk A. W. został do służby przywrócony. Pismem z dnia [...] r. wezwano skarżącego do zwrotu nienależnie pobranej odprawy. Skarżący nie zwrócił pobranych należności. Zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło z dniem [...] r. na mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] r. [...] r. organ I instancji przyznał skarżącemu odprawę uzupełniającą wyliczoną na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Decyzją ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Na wstępie należy wskazać, że spór pomiędzy stronami w niniejszej sprawie dotyczy prawa, a w szczególności istnienia podstawy prawnej do dokonania zaliczenia na poczet odprawy określonej w decyzji z dnia [...] r., wcześniej już wypłaconej odprawy, przyznanej w związku z rozkazem personalnym w sprawie zwolnienia ze służby z dnia [...] r. Decyzja o zwolnieniu ze służby została następnie uchylona rozkazem Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] r. Tak więc decyzja o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej została wyeliminowana z obrotu prawnego, a stosunek służbowy został reaktywowany. Skutecznie prawne zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej miało więc miejsce tyko raz tj. w [...] r. według stanu prawnego wynikającego z ustawy z dnia z [...] r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia. W związku z tym, na podstawie art. 94 ust.1 pkt 3 i ust 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skarżącemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługiwała z tego tytułu tylko jedna odprawa. Dlatego też, prawidłowo organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły wysokość odprawy i prawidłowo zaliczyły na jej poczet wcześniej wypłaconą w [..] r. odprawę w związku ze zwolnieniem, które okazało się bezskuteczne. Nietrafny jest zatem zarzut skarżącego, iż organy bez podstawy prawnej dokonały zaliczenia na poczet potrącenia wcześniejszej odprawy, powołując się jedynie na definicję odprawy ze słownika języka polskiego. Definicja ta została powołana jedynie pomocniczo dla wyjaśnienia pełnego znaczenia, formy i celu wypłaty odprawy. Podzielając stanowisko organów orzekających w sprawie, należy również wskazać na poglądy prawne wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1714/04; z dnia 18 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 902/07; z dnia 30 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 818/08, wyrok sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 1993 r., sygn. akt I PR 5/93, uchwała z dnia 2 marca 1994 r. sygn. akt. I PZP 4/94) gdzie podkreśla się jednorazowy charakter odprawy z tytułu zwolnienia pracownika w związku z przejściem na emeryturę lub rentę. Należy zaznaczyć, że w przypadku zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby nie mamy do czynienia z innym charakterem odprawy niż w przypadku odprawy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę, gdyż jest to sytuacja analogiczna, a wypłacona raz odprawa z tytułu zwolnienia żołnierza zawodowego następnie przywróconego do służby powoduje, że nie ma on już prawa do drugiej odprawy a jedynie uprawnienie do zaliczenia na poczet tak naliczonej odprawy, tej wypłaconej wcześniej z tego samego tytułu. Nie jest także trafny zarzut naruszenia art.77, art.75 i art.103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji w decyzji ustaliły prawo do jednej odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, jako że poprzednie zwolnienie z [...] r. nie miało mocy prawnej, a następnie zaliczyły w tej decyzji wypłaconą już wcześniej kwotę odprawy na poczet aktualnie ustalonej, odprawy z tytułu zwolnienia z skarżącego z zawodowej służby wojskowej, które zostało dokonane decyzją z dnia [...] r. To zaliczenie zostało dokonane w decyzji administracyjnej, a zatem nie miała tu zastosowania, instytucja potrącenia o jakiej mowa w art.103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Na mocy tego przepisu potrącenia można dokonać na podstawie prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary pieniężnej, wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym. Nie może też być mowy o naruszeniu art.77 ustawy, ponieważ skarżący w świetle powyższych okoliczności żadnej kwoty odprawy nie zwracał. Zgodnie z art.75 ust.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych roszczenia z tytułu praw do uposażenia i innych należności, o których mowa w art.73 ulegają przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jak wskazano wyżej skutecznie prawne zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej miało więc miejsce tyko raz tj. w [...] r. Decyzję o naliczeniu odprawy uzupełniającej wydano dnia [...] r., dlatego też zarzut naruszenia przez organ art. 75 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest niezasadny. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.