II SA/Sz 821/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzja z dnia [...] r. nr[...] , na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 16 i art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", po rozpatrzeniu odwołania E. H. od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie uchylenia przez ten organ od dnia [...] r. własnej decyzji z dnia [...] r. dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dziecka A. M., za okres od dnia [...] r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy, z którego wynikało, że Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r. przyznał E.H. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu opieki nad dzieckiem A. M., w wysokości [...] zł miesięcznie, w okresie od [...] r. Pismem z dnia [...] r. Marszałek Województwa poinformował organ I instancji, że w przypadku rodziny E. i D. H. od dnia [...] r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, albowiem strona oświadczyła w dniu [...] r., że mąż będzie starał się o zasiłki na dzieci za granicą. W związku z tą informacją organ I instancji z dniem [...] r. uchylił decyzję przyznającą E.H. zasiłek pielęgnacyjny. W odwołaniu E.H. wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji wskazując, że z tytułu zatrudnienia męża w H.i nie otrzymuje jakichkolwiek świadczeń, albowiem nie jest on tam zatrudniony w oparciu o umowę o pracę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. przytoczyło w decyzji treść przepisu art. 23a ustawy a następnie stwierdziło, że organ I instancji wystąpił do Marszałka Województwa o ustalenie, czy zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego po złożeniu przez stronę oświadczenia w dniu [...] r. o pobieraniu zasiłków rodzinnych na dzieci za granicą. Według ustaleń Marszałka w przypadku E. H. zachodzi koordynacja systemów od dnia [...] r. Słusznie zatem organ I instancji na podstawie art. 23 ust. 5 ustawy uchylił decyzję o przyznaniu stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A. M.. Kolegium dodało również, że to właśnie Marszałek rozpatrzy wniosek strony o przyznanie świadczenia rodzinnego z uwzględnieniem przepisów państwa, w którym mąż strony uzyskał prawo do takich świadczeń. E.H. nie zgadzając się z powyższą decyzją wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. W skardze podniosła, że zasiłek został przyznany w związku z wadami serca i nerek stwierdzonych u jej dziecka. Mąż skarżącej D. H. nie przysposobił A. M. i z tego powodu nie posiada tytułu do pobierania świadczeń na jej dziecko za granicą. Nie bez wpływu jest i to, że dziecko nie jest zameldowanej na terenie H.. A. M. posiada alimenty od biologicznego ojca i stad tez nie można zmusić D. H. do łożenia na córkę skarżącej. E.H. podniosła również, że posiada z mężem rozdzielność majątkową i żądanie od skarżącej dochodów męża jest niemożliwe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ), sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym - jak wynika z treści art. 145 § 1 - Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesiona skarga okazała się zasadna. Z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy wynikało, że skarżąca w związku z niepełnosprawnością córki uzyskała prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec uczestnictwa Polski w ramach Unii Europejskiej ustawodawca musiał także zmodyfikować w części zasady przyznawania również i tego zasiłku w przypadku, gdy zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Jednoznacznie wskazuje na to treść art. 23a ust. 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym, w przypadku wyjazdu członka rodziny do obcego państwa, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, organ właściwy występuje do Marszałka Województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie wspomniane wcześniej przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jeżeli Marszałek Województwa ustali, że w konkretnej sprawie istotnie zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to organ właściwy jest zobowiązany w myśl art. 23a ust. 5 tejże ustawy uchylić decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym dana osoba zaczęła podlegać obcemu ustawodawstwu, ale zarazem tylko w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem poruszonych wyżej przepisów o koordynacji systemów. Jednocześnie, w takim wypadku Marszałek Województwa ma obowiązek w oparciu o art. 23a ust. 6 tej ustawy wydać decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych od dnia, w którym dana osoba zaczęła podlegać obcemu ustawodawstwu, ponownie jedynie w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem powoływanych przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia. Odnosząc te uwagi do specyfiki omawianej sprawy, trudno jest w ocenie Sądu zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Z treści art. 23a ust. 5 i 6 cytowanej ustawy o świadczenia rodzinnych wynika bowiem wyraźnie, że organ właściwy powinien ograniczyć uchylenie decyzji przyznającej świadczenie rodzinne jedynie do tych okresów, kiedy - wedle ustaleń Marszałka Województwa - miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W tym zakresie orzekanie należy do Marszałka Województwa, który zgodnie z art. 21 i art. 23a ust. 4, 5 i 9 jest organem wyłącznie kompetentnym w sprawach, w których zastosowane znalazły przepisy o koordynacji systemów. Oznacza to, że w żadnym wypadku organ właściwy nie może wyprzedzająco uchylić w całości decyzji, na mocy której przyznał on świadczenie rodzinne, jeżeli nie otrzymał on wcześniej stosownego powiadomienia Marszałka Województwa o okresach koordynacji tych systemów, przy czym przyjąć należy , iż swoje stanowisko w tej kwestii Marszałek wyraża w ramach decyzji wydanej w trybie art. 23a ust. 3 ustawy. W tym miejscu trzeba nadto zaznaczyć, że Marszałek Województwa jest obowiązany na mocy art. 23a ust. 7 cytowanej ustawy poinformować organ właściwy, jeżeli w danej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia nie mają zastosowania. W przeciwnym wypadku organ właściwy mógłby dowolnie uchylić decyzję o przyznaniu świadczenia w całości, a dopiero następnie uzyskać informację, iż koordynacja w tym przypadku nie zachodziła. Taki rezultat wykładni pozostaje jednak w sprzeczności z założeniem o racjonalności ustawodawcy. Działania Marszałka Województwa jak i organu, który uprzednio przyznał świadczenie muszą być zbieżne, by nie pozbawić przedwcześnie strony prawa do świadczenia, które słusznie jej się należy. Warto w tym miejscu również zauważyć, że ustawodawca wprowadza przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie w celu wymierzenia sankcji za podjęcie pracy zagranicą, lecz tylko w celu zharmonizowania wypłacania świadczeń w krajach członkowskich Unii Europejskiej. W konsekwencji uregulowanie to posiada charakter kompensacyjny, czemu odpowiada uchylanie decyzji przyznającej świadczenie tylko w tych okresach, gdy rzeczywiście zachodziła koordynacja wspomnianych systemów. W tym stanie rzeczy skoro decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie była przedwczesna, albowiem zapadła przed ustaleniem dalszego prawa skarżącej do świadczenia, zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. W kwestii wykonalności decyzji sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy.