II SA/Sz 823/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant Aneta Kukla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej I. u c h y l a zaskarżoną decyzję, II. z a s ą d z a od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. nakazuje ściągnąć od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego. U Z A S A D N I E N I E: Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 105 kpa, umorzył postępowanie w sprawie budynków garażowych i gospodarczych wybudowanych przez nieznanego inwestora na działce nr [...] przy ul. [...] w [...]. Postępowanie było wszczęte na skutek wniosku R. R., właściciela nieruchomości sąsiedniej nr [...] w [...], który wniósł o wydanie nakazu rozbiórki tych obiektów wskazując, że przylegają do ogrodzenia jego nieruchomości i uniemożliwiają mu naprawę tego ogrodzenia. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że postanowił umorzyć postępowanie administracyjne w sprawie jako bezprzedmiotowe, bowiem w sprawie objętej wnioskiem nie ma możliwości zastosowania obowiązującej ustawy Prawo budowlane, nie można zastosować także poprzednio obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1974 r., gdyż obiekty te powstały na przestrzeni lat [...], zatem pod rządami Prawa budowlanego z dnia 31 stycznia 1961 r. Odwołanie od tej decyzji wniósł R. R. wskazując, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] utrzymał mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając orzeczenie wskazał, że organ I instancji przeprowadził w dniu [...] oględziny budynków garażowo-gospodarczych zlokalizowanych na działce nr [...] w [...], w wyniku których ustalił, że należący do A. K. garaż znajdujący się na działce został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę. Natomiast budynek gospodarczy, użytkowany przez lokatorów mieszkań nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...], został wybudowany przez nieznane osoby w latach [...]. Zakład Gospodarki Mieszkaniowej przejął w tym okresie obiekt wraz z budynkiem mieszkalnym, bez dokumentów. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się kopia mapy z [...] z archiwum Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego , którą dołączono w [...] tj. przed nowelizacją ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., na której naniesione są przedmiotowe budynki garażowe i gospodarcze. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że ponieważ budynki garażowe i gospodarcze zostały wybudowane w latach [...], postępowanie w tej sprawie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. R. wskazał, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarte jest nieprawdziwe stwierdzenie, iż garaż należący do A. K. został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (akta sprawy nie zawierają takiego dokumentu), a jedynie na podstawie pozwolenia na użytkowanie wydanego przez ZGM w [...] roku. Brak pozwolenia potwierdza załączone do skargi pismo Prezydenta Miasta z dnia [...]. Skarżący wniósł o wydanie nakazu usunięcia samowoli budowlanych przylegających do muru jego posesji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że brak decyzji o pozwoleniu na budowę garażu w aktach Urzędu Miasta nie ma znaczenia dla sprawy, gdyż obiekt ten jest naniesiony jako istniejący na mapie, stanowiącej dowód w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badanie pod tym kątem zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, że skarga jest zasadna. Stosownie do art. 104 § 2 kpa decyzje rozstrzygają sprawę co do istoty w całości lub w części lub w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Decyzja administracyjna wydawana jest w celu konkretyzacji norm prawnych w odniesieniu do określonego stanu faktycznego i indywidualnie wskazanych osób, co powoduje ustalenie lub przyznanie im uprawnienia albo określenie rodzaju i zakresu obowiązku ciążącego na nich. W myśl. art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygniecie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości, mając na uwadze art. 105 § 1 kpa, który upoważnia organ do umorzenia postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Będzie to miało miejsce w szczególności gdy strona cofnie wniosek (odwołanie), czy też gdy organ ustali, że wnoszący podanie nie jest stroną w sprawie. Natomiast ustalenie organu administracji, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wydanie decyzji zgodnie z żądaniem strony, nie daje podstaw do umorzenia postępowania, w takiej sytuacji organ administracji obowiązany jest wydać decyzję odmowną. Bezzasadność żądania strony oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku. W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, nie może prowadzić do umorzenia postępowania. Jest to bowiem niezgodne z prawem uchylenie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W rozpoznawanej sprawie, organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że na działce nr [...] przy ul. [...] w [...], stanowiącej własność Miasta , nieznany inwestor w latach [...] wybudował budynki garażowe i gospodarcze, a więc pod rządami ustawy Prawo budowlane z dnia 31 stycznia 1961 r. Z tego względu w sprawie nie można zastosować przepisów obecnie obowiązującego Prawa budowlanego, ani też ustawy Prawo budowlane z 1974 r., dlatego postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Organ nie uzasadnił swojego stanowiska, dlaczego postępowanie to jest bezprzedmiotowe, nie wskazał na wystąpienie przedmiotowej bądź podmiotowej przyczyny umorzenia postępowania administracyjnego. Wskazał jedynie, że z uwagi na czas wybudowania budynków objętych wnioskiem strony, brak jest możliwości zastosowania aktualnie i poprzednio obowiązującej ustawy prawo budowlane. Stosownie do art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, który podzielił stanowisko Inspektora Nadzoru Budowlanego . Istota postępowania odwoławczego polega na ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy co do istoty, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego (art. 138 w zw. z art. 140 kpa). Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działa zatem jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie. Skoro więc organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektów objętych wnioskiem skarżącego, powinien odmówić wydania nakazu rozbiórki tych obiektów. Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, stanowi naruszenie art. 105 kpa oraz narusza interes strony skarżącego. W rozpoznawanej sprawie ani decyzja organu pierwszej instancji, ani też decyzja zaskarżona, wydana przez organ odwoławczy, nie zawierają uzasadnienia prawnego, z którego można byłoby uzyskać informację dlaczego organy te uznały, że skoro budynki garażowe i gospodarcze zostały wybudowane w latach [...], to postępowanie jest bezprzedmiotowe. Brak uzasadnienia prawnego decyzji uniemożliwia Sądowi kontrolę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270; zm. Dz. U z 2004 r. Nr 162 poz. 1692), Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania wydano na podstawie art. 200, natomiast orzeczenie zawarte pkt III wyroku, na podstawie art. 223 § 2 tej ustawy.