II SA/Sz 823/18
WyrokWSA w Szczecinie2018-10-18
Skład orzekający: Marzena Kowalewska, Bolesław Stachura, Elżbieta Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca udostępnienia informacji publicznej w postaci cennika usług laboratoryjnych może zostać utrzymana w mocy, jeśli organ nie wykazał w sposób obiektywny, że informacje te stanowią tajemnicę przedsiębiorcy, a ponadto decyzja została wydana przez osobę nieuprawnioną?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organ nie wykazał w sposób obiektywny, iż żądane informacje (cennik badań) stanowią tajemnicę przedsiębiorcy. Dodatkowo, decyzja organu pierwszej instancji została wydana przez osobę nieuprawnioną (adwokata niebędącego pracownikiem organu), co stanowiło istotną wadę formalną skutkującą koniecznością uchylenia obu decyzji.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do Szpitala o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej obowiązującej umowy z innym podmiotem oraz cennika badań. Organ częściowo udzielił odpowiedzi, odmawiając udostępnienia cennika z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, organ utrzymał w mocy decyzję odmowną. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów o dostępie do informacji publicznej i tajemnicy przedsiębiorcy, a także powołując się na wcześniejsze orzeczenia sądu w podobnych sprawach.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zarządu Szpitala w S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. z dnia 14 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szpitala w S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. z dnia 14 maja 2018 r., nr [...], II. zasądza od Prezesa Zarządu Szpitala w S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sygn. akt II SA/Sz [...]
U Z A S A D N I E N I E
W dniu [...] r. J. K. (dalej: "strona", "skarżący") wystąpił do Prezesa Zarządu Szpitala w S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (dalej: "organ") o udzielenie - w trybie dostępu do informacji publicznej - odpowiedzi:
1. Czy umowa pomiędzy Szpitalem w S. Sp. z o.o. (dalej: "szpital" lub "spółka"), a [...] Sp. z o.o. zawarta w wyniku konkursu ofert ogłoszonego w dniu [...] r., a zakończonego w dniu [...] r. nadal obowiązuje, a jeżeli tak to czy została aneksowana w zakresie okresu jej obowiązywania (wobec wskazania w powyższym konkursie, iż umowa będzie obowiązywała przez okres 48 miesięcy);
2. Jeżeli obecnie pomiędzy szpitalem, a [...] Sp. z o. o. obowiązuje inna umowa niż zawarta w wyniku konkursu ofert ogłoszonego w dniu [...] r., a zakończonego w dniu [...] r. -zwrócił się o przesłanie kopii tej umowy wraz z cennikiem badań.
W treści decyzji z dnia [...] r. nr [...] częściowo udzielono odpowiedzi w zakresie pytania nr [...] wskazując, iż umowa, która jest przedmiotem zapytania nie obowiązuje, wygasła z dniem [...] r. i nigdy nie była aneksowana. Jak wynika z treści decyzji w zakresie pytania nr [...] udostępniono stronie kopię nowej umowy, zaś w zakresie cennika badań odmówiono udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pomimo spełnienia zarówno warunku podmiotowego oraz przedmiotowego stosowania ustawy z dnia [...] r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.) – dalej: "u.d.i.p.", zasadne jest odmówienie jej udostępnienia m.in. z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Zwrócono uwagę na definicję legalną "tajemnicy przedsiębiorstwa" zawartą w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczeniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.) – dalej: "u.z.n.k." Uwzględniając tę regulację uznano, że informacja obejmująca treść cennika badań po jakich realizowane są dla szpitala usługi przez [...] Sp. z o.o. w zakresie diagnostyki laboratoryjnej i serologicznej ma dla szpitala, jak i jego kontrahentów wartość gospodarczą w rozumieniu przepisu art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Wyjaśniono, że co prawda szpital jest spółką samorządową ze 100% udziałem środków samorządowych, to jest również spółką prawa handlowego, funkcjonującą na konkurencyjnym rynku innych jednostek medycznych i finansującą się m.in. ze sprzedaży usług medycznych.
Zwrócono uwagę, także na § 13 umowy łączącej szpital z ww. kontrahentem. Uznano, że na tej podstawie wnioskowane informacje objęte są przepisami art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p., tj. ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie tajemnic ustawowo chronionych, do których zalicza się m.in. tajemnicę przedsiębiorstwa. Wyrażono pogląd, że wnioskowane informacje mają charakter poufny i stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa każdej ze stron umowy. Zważywszy na specyfikę konkurencji na rynku usług zdrowotnych, udostępnienie powyższych informacji jest sprzeczne z interesem stron umowy i stanowi informację poufną, której one nie udostępnią. Ponadto informacje te mają wartość gospodarczą i umożliwiają składania ofert na usługi zdrowotne z zaoferowaniem konkurencyjnych cen.
Następnie pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o udzielenie informacji publicznej.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] W uzasadnieniu decyzji podtrzymał wyrażone wcześniej stanowisko. Ponadto rozwinął argumentację w zakresie interpretowania pojęć "tajemnicy przedsiębiorstwa" oraz "tajemnicy przedsiębiorcy". Wskazał, że stosowny zapis przewidujący poufność danych wynikających z treści umowy zawierał już załącznik w postępowaniu konkursowym w postaci wzorca umowy. Zdaniem organu bezspornym jest, iż przedsiębiorcy w przedmiotowej sprawie poprzez zapis umowny podjęli starania zmierzające do wyeliminowania możliwości dotarcia do zastrzeżonych informacji handlowych przez inne podmioty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący wniósł o:
1) uchylenie - na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej zwanej "p.p.s.a." - zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] r. oraz - na zasadzie art. 135 p.p.s.a.- poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia [...] r., w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej;
2) zobowiązanie organu - na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. - do załatwienia sprawy w drodze czynności udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji publicznej w wyznaczonym przez Sąd terminie;
3) przyznanie w oparciu o art. 200 oraz 201 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania (obejmujących również koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych na wypadek skorzystania z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika) zarówno w przypadku uwzględnienia skargi jak i w razie jej umorzenia w związku z zastosowaniem przez organ instytucji wskazanej w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 2 u.z.n.k.– poprzez przyznanie statusu informacji mogących podlegać ochronie w związku z objęciem ich tajemnicą przedsiębiorstwa informacjom, które takiego statusu posiadać nie mogą oraz poprzez bezzasadne przyjęcie, iż w stosunku do tych informacji zastosowano odpowiednie środki ochrony przed ujawnieniem (i, że uczyniono to we właściwym - to jest umożliwiającym odmowę udostępnienia informacji publicznej, czasie).
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż zaskarżona decyzja (podobnie jak decyzja, którą utrzymuje w mocy), jest oczywiście niesłuszna z przyczyn o charakterze merytorycznym. Jego zdaniem powiela bowiem błędy decyzji, które były objęte już skargami do sądu administracyjnego, w sprawach o sygn. akt II SA/Sz [...], II SA/Sz [...] oraz II SA/Sz [...]. Podkreślił, że prezes zarządu szpitala w związku z powołanymi powyżej rozstrzygnięciami Sądu ostatecznie udostępnił cennik z dniem [...] r. Natomiast w niniejszej sprawie powtarza wcześniej kwestionowane błędy i nadal odmawia udostępnienia informacji w tym zakresie.
W treści uzasadnienia skarżący odwołał się także do orzeczeń WSA w Lublinie z dnia [...]., sygn. akt II SA/Lu [...] oraz z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Lu [...], zgodnie z którymi w przypadku podmiotu, który wykonuje zadania publiczne w zakresie ochrony zdrowia, informacja obejmująca koszty diagnostyki laboratoryjnej (...) ma bezspornie walor informacji publicznej. Skarżący wskazał, także na orzeczenia WSA w Warszawie z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Wa [...], z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Wa [...], WSA w Gdańsku z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Gd [...] oraz poglądy wyrażone przez doktrynę, w tym m.in. przez P. Sitniewskiego (por. Dostęp do informacji publicznej. Pytania i odpowiedzi. Wzory Pism, Wolters Kluwer, W. 2016 r., str. 280).
Zdaniem skarżącego wątpliwości budzi samo odwołanie się do treści
art. 11 ust. 4 u.z.n.k., w kontekście orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym zakresie powołał wyrok z dnia [...] r., sygn. akt I OSK [...]. Skarżący wskazał, iż wynika z niego, że nawet skuteczne zastrzeżenie informacji (co zdaniem skarżącego nie nastąpiło), jako tajemnicy przedsiębiorcy (w rozumieniu u.z.n.k.) nie pozwala na przyjęcie, iż zachodzi przypadek skutecznego zastrzeżenia "tajemnicy przedsiębiorstwa" w rozumieniu przepisów u.d.i.p.
Skarżący argumentował, że w rzeczywistości nie ma mowy o informacjach, które z punktu widzenia materialnego mogą stanowić tajemnicę. Organ powołał się bowiem na okoliczność, iż informacje o cenach jednostkowych "umożliwiają składanie ofert na usługi zdrowotne z zaoferowaniem konkurencyjnych cen", podczas gdy ceny te dotyczą wyłącznie konkretnego postępowania zawartego na ściśle określony czas. Skarżący podkreślił, że nie wyjaśniono - jacy konkurenci i w jaki sposób mogliby uczynić z przedmiotowych danych użytek.
Odwołując się do § 13 ust. 1 umowy z dnia [...] r., skarżący zwrócił uwagę, że przepis ten dotyczy poufności informacji organizacyjnych, finansowych, personalnych, handlowych, statystycznych, pracowniczych, ale wyłącznie dotyczących stron lub podmiotów z nimi współpracujących. Nie dotyczy natomiast cennika stanowiącego integralną część umowy, jako załącznik nr [...] (wspomniany w § 1 ust. 1, 2 i 3 tejże umowy).
Ponadto, zdaniem skarżącego za działanie zmierzające do ochrony nie może być uznane samo podpisanie umowy zawierającej klauzulę poufności. W takim wypadku, samo wprowadzenie klauzuli poufności byłoby wystarczające do uznania, iż nie może być ona bezskuteczna. Niezależnie bowiem od tego, że przedmiotowa informacja nie może stanowić przedmiotu tajemnicy przedsiębiorstwa, a także tego, że klauzula ta nie dotyczy w ogóle treści załącznika do umowy, jest ona bezskuteczna wobec braku dodatkowych działań, zmierzających do ochrony informacji poufnych.
Dodatkowo skarżący wskazał na przepisy ustawy prawo zamówień publicznych (art. 86 ust. 4 prawa zamówień publicznych), podkreślając że mają one w niniejszej sprawie jedynie znaczenie posiłkowe.
Podsumowując skarżący wskazał, że prezes zarządu szpitala nie mógł odmówić udostępnienia informacji publicznej o cenach badań laboratoryjnych powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy, co najmniej z trzech powodów:
- cena świadczeń nabywanych za środki publiczne stanowi informację publiczną,
- informacje o cenach badań nie spełniają przesłanek przedmiotowych do uznania ich za przedmiot tajemnicy (nie mogą mieć wartości gospodarczej, jako dane historyczne i dotyczące konkretnego zakończonego już konkursu ofert),
- nie nastąpiło prawidłowe (w odpowiednim czasie dokonane) zastrzeżenie tychże danych, jako objęte tajemnicą (przywołana klauzula umowna jest nieadekwatna, a nadto z mocy prawa musi być uznana za niezastrzeżoną wobec braku dodatkowych czynności ochronnych).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a., wynika, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe regulacje Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Prawo do informacji publicznej realizowane jest w trybie u.d.i.p. Ustawa ta w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej określając zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz zasady i tryb udostępniania informacji publicznej. Stanowi ona wyraz realizacji prawa zagwarantowanego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, które obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
W niniejszej sprawie nie ma sporu, że żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p.
Spór natomiast dotyczył tego czy prawo do informacji publicznej obejmującej treść cennika badań po jakich realizowane są dla szpitala usługi przez [...]" Sp. z o.o. w zakresie diagnostyki laboratoryjnej i serologicznej, podlega ograniczeniu z uwagi na to że żądana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy – jak uznano w decyzjach obu instancji.
W pierwszym rzędzie Sąd biorąc pod uwagę treść art. 134 § 1 p.p.s.a. zobowiązany jest jednak wskazać, że na skutek odwołania, decyzją II instancji utrzymano w mocy decyzję I instancji zawierającą istotne wady formalne, skutkujące koniecznością jej uchylenia.
Otóż jak wynika z akt sprawy, decyzję I instancji z dnia [...] r. podpisał "adwokat J. R.".
Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 107 § 1 pkt 8 ustawy z dnia [...] r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) – dalej "k.p.a." lub "Kodeks postępowania administracyjnego", decyzja zawiera m.in. podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny.
Po pierwsze zatem w aktach sprawy brak upoważnienia dla adwokata J. R. do wydawania decyzji w imieniu organu. Po drugie nie sposób uznać, że adwokat J. R. podpisując decyzję był pracownikiem organu – czego wymaga art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia [...] r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1184 ze zm. – dalej "Prawo o adwokaturze", w myśl jej art. 4a ust. 1, adwokat wykonuje zawód w kancelarii adwokackiej, w zespole adwokackim oraz w spółce. Nadto w myśl art. 4b ust. 1 pkt 1 adwokat nie może wykonywać zawodu jeżeli pozostaje w stosunku pracy. Tym samym adwokat nie mógł być zarazem pracownikiem organu upoważnionym do wydawania w jego imieniu decyzji i w tym samym czasie wykonywać zawodu adwokata, o czym świadczy posługiwanie się przy wydaniu decyzji pieczątką w której używał tytułu zawodowego "adwokat".
Ponadto w myśl art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami - nie zaś na wydawaniu w charakterze pracownika organu decyzji administracyjnych, co uczyniono w badanej sprawie.
Już sama powyższa okoliczność, że decyzję w I instancji podpisała osoba nieuprawniona, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji - która utrzymała w mocy wadliwą decyzję I instancji.
Niezależnie od powyższego, tylko dodatkowo Sąd wskazuje, iż spór o to czy spółka winna ujawnić dane dotyczące cennika badań po jakich realizowane są dla spółki usługi przez [...] sp. z o.o. między tymi samymi stronami (aczkolwiek dotyczący poprzednio obowiązującej umowy) był już przedmiotem rozpoznania w tutejszym Sądzie, który prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt II SA/Sz [...] jednoznacznie przesądził że ceny jednostkowe badań (cennik badań) nie mogą stanowić tajemnicy przedsiębiorstwa.
Co prawda Sąd w tym wyroku (sygn. akt II SA/Sz [...]) dokonywał pewnych rozważań na temat warunków do objęcia tajemnicy przedsiębiorcy skuteczną klauzulą poufności, jednak były to rozważania wyłącznie teoretyczne, w sytuacji uprzedniego, wyraźnego uznania przez ten Sąd w tym samym wyroku, że sporna informacja (cennik badań) nie stanowi tajemnicy przedsiębiorcy. Tymczasem skuteczne objęcie klauzulą poufności może dotyczyć tylko i wyłącznie informacji która stanowi tajemnicę przedsiębiorcy.
Wskazać zatem należy także, że trafna i licznie podzielana w orzecznictwie NSA jest teza, że sam fakt objęcia klauzulą poufności nie może decydować o tym czy dana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie NSA (por. wyrok NSA z dnia [...] r. sygn. akt II GSK [...]) zastrzeżenie poufności informacji może być uznane za usprawiedliwione wówczas, gdy łącznie spełnione zostaną warunki, o których mowa w art. 11 ust. 4 u.z.n.k., a mianowicie, gdy informacja ma charakter techniczny, technologiczny, organizacyjny lub jest inną informacją przedstawiającą wartość gospodarczą - co w tym zakresie odwołuje się do komercyjnego aspektu tajemnicy przedsiębiorstwa i oznacza, że chodzi o taką informację (...) której wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędzi mu wydatków lub zwiększy zyski, a nadto że informacja ta nie została ujawniona do wiadomości publicznej i podjęte zostały w stosunku do niej przez przedsiębiorcę działania zmierzające do zachowania jej poufności.
Również w doktrynie (por. Komentarz do art. 5 u.d.i.p. Kamińska Irena, Rozbicka-Ostrowska Mirosława, Wyd. III, WK 2016, opublikowany w systemie LEX) powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnia się, że "aby dana tajemnica podlegała ochronie na podstawie przepisu art. 11 ust. 4 u.z.n.k. musi zostać spełniona zarówno przesłanka formalna jak też materialna. Przesłanka formalna jest spełniona wówczas, gdy zostanie wykazane, iż przedsiębiorca podjął działania w celu zachowania poufności tych informacji (...). Ponadto (...) musi zostać spełniona przesłanka materialna tzn. aby określone informacje mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy muszą ze swej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnienie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy (...). Organ rozpoznający wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a w przypadku skargi sąd administracyjny, winny ocenić, czy istnieją przesłanki zarówno formalne, jak i materialne dla uznania, że dana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy i czy możliwe jest zastosowanie art. 11 ust. 4 u.z.n.k. dla odmowy jej udostępnienia. Nie jest w tym wypadku decydująca wyłącznie wola przedsiębiorcy nadającego całemu pakietowi informacji klauzulę poufności. Kontrola sądowa w tym zakresie nie może być iluzoryczna, a w związku z tym musi być ona w zasadzie prowadzona na podstawie dokumentów źródłowych. W takich przypadkach organ musi szczegółowo określić, biorąc pod uwagę podstawy ochrony danych i tajemnicy przedsiębiorcy, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie. Dopiero taka argumentacja organu w połączeniu z udostępnionymi sądowi materiałami źródłowymi umożliwi temu sądowi ocenę zasadności zastosowania przesłanek utajnienia danej informacji publicznej (zob. wyrok NSA z [...] r., I OSK [...], LEX nr 1336339, wyrok NSA z dnia [...] r. sygn. akt I OSK [...], wyrok NSA z dnia [...] r. sygn. akt I OSK [...] ).
Z kolei jak uznano w wyroku WSA w Ł. z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Łd [...]), nie jest możliwe do przyjęcia stanowisko, z którego wynika, iż to wyłącznie wola przedsiębiorcy miałaby decydować o utajnieniu określonej informacji publicznej. Opowiedzenie się za takim stanowiskiem czyniłoby bowiem fikcyjnym konstytucyjnie chronione (art. 61 Konstytucji RP) prawo obywatela do uzyskania informacji publicznej, gdyż dla pozbawienia dostępu do szerokiego katalogu informacji publicznych wystarczająca byłaby formalna deklaracja przedsiębiorcy, iż określone informacje stanowią tajemnicę. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] r. sygn. akt I OSK [...] dla przedsiębiorcy wszystko, co wiąże się z jego funkcjonowaniem, może mieć wartość gospodarczą, jednakże nie wszystko będzie stanowiło tajemnicę przedsiębiorcy. Stąd w motywach decyzji odmownej powinno być szczegółowo i precyzyjnie wyjaśnione, na czym - w przypadku danej umowy - polega tajemnica przedsiębiorcy. Tajemnica przedsiębiorcy nie jest wartością będącą celem samym w sobie, lecz ma chronić przedsiębiorcę przed negatywnymi skutkami, jakie mogłoby dla prowadzonej przez niego działalności wywołać udzielenie określonych informacji, żądanych w trybie u.d.i.p..
Niespełnienie którejkolwiek z wymienionych wyżej przesłanek implikuje tym, że podmiot nie może skutecznie powoływać się na tajemnicę przedsiębiorstwa i jest zobligowany do udzielenia wnioskowanych informacji, mających walor informacji publicznej. W związku z tym, aby ograniczyć dostęp do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa, podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej musi wykazać w sposób bezdyskusyjny, że żądana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy. Tajemnica przedsiębiorcy jest bowiem oceniana przez Sąd w sposób obiektywny, oderwany od woli danego przedsiębiorcy. W innym przypadku, tajemnicą przedsiębiorcy byłoby wszystko, co arbitralnie on za nią uzna.
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że w każdej ze spraw, w której dochodzi do kolizji prawa do informacji publicznej oraz prawa do ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, zachodzi konieczność ważenia wchodzących w grę wartości (dóbr, interesów) prawnie chronionych, w celu znalezienia właściwego balansu pomiędzy nimi (por. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, ZNSA 2014, nr [...], s. 23). Co więcej, mając na uwadze konstytucyjną rangę dostępności do informacji publicznej, nie każda tajemnica przedsiębiorcy będzie uzasadniać odmowę jej udostępnienia. Znaczenie danej tajemnicy musi być bowiem proporcjonalnie większe, niż racje przemawiające za udostępnieniem informacji publicznej.
Sąd uznał jednocześnie iż nie zasługiwało na uwzględnienie żądanie strony do zobowiązania organu - na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. do załatwienia sprawy w drodze czynności udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji publicznej w wyznaczonym przez Sąd terminie. Jak wynika bowiem z powyższego przepisu w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu.
Zauważyć tu należy, że przepis art. 145a § 1 p.p.s.a. pozwala Sądowi nałożyć obowiązek wydania przez organ w określonym terminie decyzji lub postanowienia. Wskazany przepis nie przewiduje nakazania we wskazanym w nim terminie udzielenia informacji publicznej. Tylko odmowa udostępnienia informacji następuje w formie decyzji, zaś udzielenie takiej informacji nie następuje ani w formie decyzji ani w formie postanowienia. Zobowiązując organ do wydania decyzji Sąd przesądziłby zarazem o obowiązku odmowy udostępnienia informacji.
Sąd ma możliwość zobowiązania organu do wykonania określonej czynności w postaci np. udostępnienia informacji jedynie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej jednak sprawie złożona skarga była skargą na decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej, nie zaś skargą na bezczynność organu.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt I wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę, mając na uwadze wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną, dokona ponownej wszechstronnej oceny zaistnienia materialnej przesłanki udzielenia ochrony żądanej informacji.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło