II SA/Sz 824/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści p o s t a n a w i a I. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić adwokata M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające wydania zaświadczenia o odebraniu skarżącemu działki gruntu. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury wynoszącej [...] zł brutto miesięcznie, cierpi na wiele chorób i w związku z tym ponosi znaczne wydatki na leki i leczenie. W odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia 7 października 2014 r. do przedłożenia dowodów potwierdzających uzyskiwane dochody oraz wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania i leczenie w okresie ostatnich trzech miesięcy, wnioskodawca oświadczył, że przysługuje mu dożywotnia służebność mieszkania (pow. [...] m2) w [...] domu w którym zamieszkuje z synem i synową, przy czym skarżący ponosi koszty utrzymania tego domu w [...] części. Ponadto, wnioskodawca posiada samochód osobowy marki [...] którego comiesięczne koszty utrzymania (paliwo i naprawy) wynoszą ok. [...] zł. Wyjaśnił, że prowadzi niewielkie gospodarstwo pszczelarskie ([...]), ale z uwagi na choroby pszczół nie jest to zajęcie opłacalne. M. P. przedłożył dowody potwierdzające uzyskiwane dochody oraz wydatki ponoszone na utrzymanie mieszkania, telefon, internet, leki i leczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ). Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście art. 199 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem regułą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce tylko w ściśle określonych sytuacjach. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Oświadczenie to powinno odzwierciedlać rzeczywistą sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy. Skarżący podał w urzędowym formularzu, że mieszka sam i utrzymuje się wyłącznie z emerytury wynoszącej [...] zł netto, choruje na wiele schorzeń, co wymaga stałego przyjmowania leków i ponoszenia wydatków na leczenie. W odpowiedzi na zarządzenie Sądu skarżący oświadczył, że mieszka z synem i synową w [...] domu, którego koszty utrzymania ponosi w [...] części. Przedłożył decyzję o waloryzacji emerytury z której wynika, że jego świadczenie wynosi [...] zł netto miesięcznie. Z przedłożonych dowodów wynika, że skarżący ponosi następujące stałe wydatki: telewizja [...] zł miesięcznie, gaz [...] zł miesięcznie, energia elektryczna ok. [...] zł miesięcznie, internet ok. [...] zł miesięcznie, telefon [...] zł miesięcznie, wywóz odpadów stałych [...] zł miesięcznie, dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków [...] zł miesięcznie, co łącznie daje kwotę ok. [...] zł miesięcznie. Oprócz tego wnioskodawca oświadczył, że na utrzymanie swojego samochodu wydaje ok. [...] zł miesięcznie, ponosi też koszty utrzymania swojego gospodarstwa pszczelarskiego. Z przedłożonych faktur wynika, że wydatki na leki i leczenie skarżącego wyniosły: w sierpniu 2014 r. [...] zł, we wrześniu 2014 r. [...] zł, w październiku 2014 r. [...] zł. Oceniając złożony wniosek stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jego skargą. Skarżący uzyskuje stałe dochody w kwocie [...] zł miesięcznie netto, jego wydatki na utrzymanie mieszkania wynoszą ok. [...] zł miesięcznie, a wydatki na telefon i internet przekraczają [...] zł miesięcznie. Oprócz tego skarżący ponosi koszty utrzymania samochodu i swojego gospodarstwa pszczelarskiego. W ocenie Sądu skarżący jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi, który w rozpoznawanej sprawie wynosi tylko [...] zł, z własnych środków finansowych. Należy zauważyć, że same tylko comiesięczne wydatki wnioskodawcy na telefon i internet przewyższają kwotę należnego wpisu od skargi. W tej sytuacji, mając na uwadze wysokość i rodzaj ponoszonych wydatków, wysokość dochodów oraz kwotę należnego wpisu należało uznać, że skarżący jest w stanie uiścić opłaty sądowe należne w sprawie, z własnych środków finansowych. Należy także mieć na uwadze, że w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżący będzie mógł żądać od organu zwrotu poniesionych kosztów sądowych w całości (art. 200 p.p.s.a.). Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 210 § 1 p.p.s.a.). Natomiast Sąd uwzględnił wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu uznając, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie pozwala na poniesienie kosztów wynagrodzenia i wydatków adwokata. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.