II SA/Sz 825/07

WyrokWSA w Szczecinie2007-11-07

Skład orzekający: Henryk Dolecki, Maria Mysiak, Danuta Strzelecka-Kuligowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło umorzyć postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji wydał decyzję merytoryczną w trybie wznowionego postępowania, a nie stwierdzono bezprzedmiotowości tego postępowania?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło umorzyć postępowania pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jeśli organ pierwszej instancji wydał decyzję merytoryczną w trybie wznowionego postępowania, a nie stwierdzono bezprzedmiotowości tego postępowania. Umorzenie postępowania pierwszej instancji jest możliwe tylko w przypadkach, gdy postępowanie to było bezprzedmiotowe, co nie miało miejsca w tej sprawie. W przypadku braku przesłanki bezprzedmiotowości, organ odwoławczy jest zobowiązany rozstrzygnąć sprawę merytorycznie lub uchylić decyzję organu I instancji z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Stan faktyczny
Wójt Gminy wydał decyzję ustalającą warunki zabudowy dla I. A. Następnie, na mocy art. 149 § 1 k.p.a., wznowił postępowanie w tej sprawie i wydał nową decyzję, uchylając poprzednią i ustalając nowe warunki zabudowy. Od tej decyzji odwołali się J. i S. T., kwestionując prawo do zabudowy zagrodowej ze względu na wielkość działki i brak kwalifikacji rolniczych wnioskodawczyni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...], uchyliło decyzję Wójta i umorzyło postępowanie pierwszej instancji, uznając, że organ I instancji nie spełnił wymogów ustawowych. I. A. zaskarżyła decyzję SKO do WSA, domagając się jej uchylenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 listopada 2007 r. sprawy ze skargi I. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania w sprawie warunków zabudowy I uchyla zaskarżoną decyzję, II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I. A. kwotę [...] ( [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy decyzją z dnia (...) , ustalił warunki zabudowy na zabudowę zagrodową w gospodarstwie rolnym na rzecz I. A w obrębie (...) Wójt Gminy postanowieniem z dnia (...) na podstawie art.149 § 1 kpa wznowił postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy w sprawie wyżej opisanej. Wójt Gminy , decyzją z dnia (...), na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, art. 59, art. 60 art. 61 , art. 63 , art. 64, art. 65 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003r. Nr 80, poz. 717 ze zm.): - w pkt 1 uchylił swoją decyzję z dnia (...) ustalającą warunki zabudowy na zabudowę zagrodową w gospodarstwie rolnym na działce nr (...), - w pkt 2 ustalił nowe warunki zabudowy na zabudowę zagrodową w gospodarstwie rolnym w obrębie (...) na rzecz I A. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J i S. T., którzy wnieśli o jej uchylenie. Zdaniem odwołujących I A nie będzie budować siedliska rolniczego, jedynie budynek mieszkalny o charakterze turystycznym ponieważ wielkość działki nr (...)nie przekracza nawet 1 ha, a średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w gminie wynosi 11 ha, a ponadto wnioskodawczyni nie jest rolnikiem i grunty w/w działki od szeregu lat nie są użytkowane rolniczo. Budowa budynku mieszkalnego będzie źródłem konfliktów ze względu na prowadzoną przez odwołujących na dużą skalę działalność rolniczą związaną z hodowlą zwierząt. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia (...). na podstawie art.138 § 2 kpa, art. 4 ust.2 pkt 2 w związku z art.59art. 64 ust.1ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego nowe rozstrzygnięcie sprawy przez organ I instancji nie spełniało ustawowych wymogów określonych w art. 52 ust.2 pkt 2b, art. 3 ust.3 pkt 1 i art.54 ust.3 w związku z art. 64 ust.1 oraz art. 61 ust.4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I A wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu niezgodności z obowiązującym prawem. Zdaniem skarżącej wszystkie niezbędne uzgodnienia i dokumenty zostały do decyzji załączone, tym bardziej, że zgodnie z art.64 w/w ustawy, przepisy art.52 i następne nie stosuje się wprost, jedynie odpowiednio. Kodeks cywilny, ani żaden inny przepis prawa nie wprowadził ograniczeń dotyczących wielkości areału lub braku odpowiednich kwalifikacji właściciela gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem i w wyżej wskazanych granicach doprowadziła do uwzględnienia skargi, aczkolwiek z przyczyn w niej nie podniesionych. Nie przesadzając ostatecznego sposobu rozstrzygnięcia należy stwierdzić, że decyzja ta w aktualnym stanie sprawy, nie jest zgodna z prawem. W postępowaniu wznowieniowym można wyróżnić dwa etapy tego postępowania: - pierwszy etap wstępny (wyjaśniający), który rozpoczyna wniosek strony, zgłoszony właściwemu organowi, o wznowienie postępowania i który kończy się albo wydaniem postanowienia o wznowieniu (art. 149 § 1 kpa) albo podjęciem decyzji o odmowie wznowienia (art. 149 § 3 kpa), - drugi etap po wydaniu postanowienia o wznowieniu, który można nazwać właściwym, polegający na przeprowadzeniu postępowania dowodowego i który ma na celu zbadanie zaistnienia przesłanek wznowienia. Etap ten kończy się wydaniem albo decyzji z art. 151§ 1 pkt 1 kpa albo decyzji z art. 151 § 1 pkt 2 kpa względnie też decyzji na podstawie art. 151 § 2 kpa. W rozpoznawanej sprawie Wójt Gminy po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia (...) uchylił swoją decyzję z dnia (...) ustalającą warunki zabudowy na zabudowę zagrodową w gospodarstwie rolnym na działce nr (...) i wydał nową decyzję o warunkach zabudowy (art. 151 § 1 pkt 2 kpa). Natomiast organ odwoławczy decyzją z dnia (...), wydaną na podstawie art. 138 § 2 kpa i przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003r. (Dz.U. Nr 80,poz. 717 ze zm.) uchylił opisaną wyżej decyzję Wójta Gminy z dnia (...). i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Zdaniem Sądu decyzja ta jest obarczona wadą istotną powodującą jej uchylenie. Rozstrzygnięcie decyzji jest niezgodne nie tylko z podstawą prawną rozstrzygnięcia – art. 138 § 2 kpa, ale i uzasadnieniem. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji może być podjęta w sytuacjach określonych w art. 138 § 2 kpa, a mianowicie rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem zdaniem organu odwoławczego organ I instancji wydając nową decyzję o warunkach zabudowy w trybie wznowieniowym nie spełnił ustawowych wymogów określonych w art. 52 ust.2 pkt 2b, art. 53 ust.3 pkt 1, art. 54 ust.3 w związku z art. 64 ust.1 oraz art. 61 ust.4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a więc nie wyczerpał określonego w w/w ustawie trybu postępowania. Powoduje to konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Natomiast rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji odnosi się do przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa, który wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy nie ma jednak swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego. Ograniczenie wypływa właśnie z kryterium umorzenia postępowania I instancji, a zatem tylko do przypadków, gdy to postępowanie było bezprzedmiotowe. W przypadku gdy nie wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania przed I instancją organ odwoławczy obowiązany jest sprawę rozstrzygnąć merytorycznie, chyba że są podstawy do kasacji decyzji z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem I instancji. Jak wynika z uzasadnienia organu odwoławczego przesłanka bezprzedmiotowości w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła, a więc osnowa decyzji jest nieprawidłowa i stanowi wadę istotna, zaskarżonej decyzji powodującą uchylenie tej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c , art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło