II SA/Sz 825/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. M. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Równocześnie w skardze zawarł wniosek o udzielenie pomocy prawnej i ustanowienie pełnomocnika. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez podanie dokładnych danych o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym na załączonym formularzu PPF – w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący nadesłał urzędowy formularz PPF. W formularzu tym nie określił zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy, natomiast w załączonym do niego piśmie wniósł o zwolnienie od wpisu sądowego. Mając na uwadze, że skarżący nie określił w formularzu PPF zakresu wniosku, a w piśmie dołączonym do niego ograniczył jego zakres w stosunku do wniosku zawartego w skardze, referendarz sądowy wezwaniem z dnia [...] r. zobowiązał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 7 dni, od daty doręczenia wezwania, poprzez wskazanie, czy wniosek obejmuje : - zwolnienie od kosztów sądowych, - częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, - ustanowienie radcy prawnego, - ustanowienie adwokata, pod rygorem przyjęcia, że wniosek obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (zgodnie z pismem załączonym do formularza PPF). W odpowiedzi na powyższe skarżący oświadczył, że złożony o przyznanie prawa pomocy wniosek obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z powyższym złożony wniosek został rozpoznany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że ma [...] lata, jest [...] cierpi na [...] oraz [...] , nadto ma [...] oraz [...]. Miesięczny dochód skarżącego stanowi emerytura w wysokości [...] zł, która nie wystarcza na zakup wszystkich koniecznych lekarstw i wyżywienie. M. M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiadany majątek stanowi niewykończony domek jednorodzinny o powierzchni [...] m2. Skarżący użytkuje tylko jeden pokój, kuchnię i łazienkę, ponieważ pozostała część domu jest w stanie surowym. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. M. M. uzyskuje miesięczny dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] zł, zamieszkuje sam, cierpi na wiele chorób. Mając na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.