II SA/Sz 83/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. i A. M. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: Marii Mysiak i Barbary Gebel od rozpoznania sprawy z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić wniosek G.M. i A.M. w dniu 11 stycznia 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 4 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Do rozpoznania sprawy wyznaczony został sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Arkadiusz Windak. G.M. i A.M. pismem z dnia 2 maja 2016 r. wnieśli "o wyłączenie ze składu Sędzi Pani Marii Mysiak w sprawie nr akt II SA/Sz 83/16 oraz w sprawie akt II SA/Sz 84/16 oraz nie wyznaczanie do przedmiotowej sprawy Sędzi Pani Barbary Gebel". W uzasadnieniu wskazali, że sędzia WSA Maria Mysiak i sędzia WSA Barbara Gebel znają osobiście większość członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z którymi utrzymują stosunki koleżeńskie. W tej sytuacji, w ocenie skarżących, zachodzą wątpliwość co do bezstronności ww. sędziów. W dniu 5 maja 2016 r. sędzia WSA Maria Mysiak złożyła do akt sprawy oświadczenie, z którego wynika, że między nią, a skarżącymi nie zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Ponadto oświadczyła, że jako były pracownik zna członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jednakże nie łączą ją z nimi żadne stosunki koleżeńskie. W dniu 6 maja 2016 r. sędzia WSA Barbara Gebel złożyła oświadczenie, że nie istnieją przesłanki wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ani też okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w tej sprawie. Ponadto oświadczyła, że prawdą jest, że będąc zatrudnioną w Zachodniopomorskim Urzędzie Wojewódzkim pracowała w jednym wydziale z wymienionymi we wniosku obecnymi członkami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., jednakże od 12 lat stosunki koleżeńskie ograniczają się do przypadkowych i sporadycznych spotkań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", enumeratywnie wymienia przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samego prawa. Mianowicie, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Ponadto, sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Stosownie natomiast do unormowań zawartych w art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić tylko wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy istnieją wątpliwości co do bezstronności sędziego. Podkreślić należy, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego musi faktycznie wystąpić w danej sprawie oraz być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji. W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że stosownymi oświadczeniami sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: Maria Mysiak i Barbara Gebel, podnieśli, że nie istnieją okoliczności, o których mowa w art. 18 i 19 P.p.s.a., które uzasadniałyby wyłączenie ich od udziału w sprawie. W ocenie Sądu, prawdziwość powyższych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonych wyjaśnień i jeżeli strona żąda wyłączenia sędziego, pomimo złożenia tego oświadczenia, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, na które się powołuje. Rozpatrywany wniosek oparty jest natomiast na odczuciach wnioskodawców, które nie znajdują oparcia w materiałach niniejszej sprawy, a zatem brak jest podstaw prawnych w ramach art. 18 § 1 i art. 19 P.p.s.a. do uwzględnienia wniosku. Sama podejrzliwość strony, jej brak zaufania co do bezstronności sędziów, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny, nie stanowią przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Subiektywne przekonanie skarżących co do istnienia przyczyn wyłączenia sędziego, nie poparte przy tym żadnymi dowodami, nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziego stosownie do art. 19 ww. ustawy (por.: postanowienie NSA z 6 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 336/14, LEX nr 1467273). W literaturze wskazuje się, że wyłączenie sędziego nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia, np. odnośnie do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego. Ponadto, nie każda znajomość będzie uzasadniać wyłączenie sędziego na wniosek strony (powołanie się we wniosku na stosunki koleżeńskie). Z uzasadnioną wątpliwością mamy do czynienia, gdy sędzia dał temu wyraz, czy to w wypowiedzi, czy w zachowaniu wskazującym na jego "kierunkowe nastawienie" do rozpoznawanej sprawy (por.: Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego Wyd. C.H. Beck Warszawa 2013, str. 175). Sąd rozpoznający przedmiotowy wniosek podziela przywołane powyżej poglądy. W tych okolicznościach na podstawie art. 22 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek należało oddalić.