II SA/Sz 831/25
WyrokWSA w Szczecinie2026-01-29
Skład orzekający: Arkadiusz Windak, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Krzysztof Szydłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość, której wody opadowe odprowadzane są do rowu melioracyjnego, jest "ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej" w rozumieniu przepisów Prawa wodnego, co wyłączałoby obowiązek uiszczania opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo odprowadzanie wód opadowych do rowu melioracyjnego, który nie stanowi części zorganizowanego, zarządzanego przez gminę lub inny podmiot systemu kanalizacji deszczowej, nie jest równoznaczne z ujęciem nieruchomości w taki system. W związku z tym, istnienie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych i odprowadzanie wód do rowu melioracyjnego nie wyłącza obowiązku uiszczania opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, nawet jeśli istnieją urządzenia do retencjonowania wody, gdyż retencja to zatrzymanie wody, a nie jej odprowadzanie.Stan faktyczny
Wójt Gminy ustalił opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji wody dla nieruchomości stanowiącej działki o łącznej powierzchni 9141 m² za kwartały 2024 r. Skarżący wniósł reklamację, podnosząc, że nieruchomość nie istniała w 2024 r., organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie powierzchni biologicznie czynnej, a nieruchomość jest objęta systemem kanalizacji otwartej i zamkniętej. Organ odrzucił te zarzuty, wskazując, że nieruchomość istniała, a wody opadowe odprowadzane są do rowu melioracyjnego, który nie jest częścią gminnej sieci kanalizacji deszczowej. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię pojęcia "systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej".Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wójta Gminy Kołbaskowo z dnia 29 sierpnia 2025 r. nr GK.3137.22.3.2025.AŻ w przedmiocie ustalenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji wody oddala skargę.
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2025 r. Wójt Gminy ustalił dla nieruchomości stanowiącej działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb W., nr KW [...], o powierzchni 9141 m˛ za poszczególne kwartały 2024 r. (4 kwartały) opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji w wysokości po [...] zł (jeden tysiąc sto trzynaście złotych [...]) za każdy kwartał.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 272 ust. 8, ust. 22-26 w zw. z art. 300 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 960, dalej: "u.p.w."), § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2023 r., poz. 2471, dalej: "rozporządzenie j.s.o."), art. 63 § 1 i 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1977 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 111, dalej: "O.p.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz.572; dalej: "k.p.a.").
Jak wynika z uzasadnienie rozstrzygnięcia, organ w dniu 23 lipca 2025 r. w drodze informacji ustalił wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla przedmiotowej nieruchomości stanowiącej ww. działki za rok 2024. Organ wyjaśnił, że w tożsamej sprawie, dotyczącej określenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej za lata poprzednie (2018-2019) dla działki [...] obręb W., z której wydzielono działki nr [...] i [...], a następnie dokonano dalszego podziału działki [...] na działki [...], [...], [...], [...] wydał decyzje, które zaskarżone zostały przez pełnomocnika strony do WSA w Szczecinie. Złożone skargi zostały oddalone, a decyzje określające opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji za lata poprzednie utrzymane w mocy.
A. J. (dalej: "skarżący") w reklamacji z dnia 11 sierpnia 2025 r. wskazał, że powyższa opłata nie powinna zostać naliczona ponieważ:
- brak jest normatywnych podstaw do obciążania go opłatą za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, gdyż opisana nieruchomość składająca się z działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], nr KW [...] w okresie, za który organ ww. opłatę naliczył reklamującemu nie istniała;
- organ nie przeprowadził postępowania dowodowego, z którego wynikałoby jaki obszar powierzchni został zdaniem organu wyłączony z powierzchni biologicznie czynnej na obszarze nieujętym w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej;
- działka ta jest objęta systemem kanalizacji typu otwartego i zamkniętego (co wynika z opinii dotyczącej posadowienia kanalizacji deszczowej zlokalizowanej w obrębie działek nr [...] i [...] (z której wydzielono działkę nr [...] - w dalszym etapie podzieloną na dz. nr [...], [...], [...], oraz [...] - i [...]).
Organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, że w 2024 r. nie istniała nieruchomość oznaczona w informacji rocznej z dnia 23 lipca 2025 r., dla której prowadzona jest KW [...], składająca się z działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb W.. Księga wieczysta [...] założona została 13 listopada 2023 r. - czyli nieruchomość, dla której określono opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2024 r. - już istniała.
Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego braku przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wyliczenia powierzchni biologicznie czynnej organ wyjaśnił, że w związku z brakiem złożenia przez stronę oświadczenia, o którym mowa w art. 552 § 2b ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne oraz brakiem przedstawienia dokumentacji dotyczącej wielkości powierzchni utwardzonej na przedmiotowej działce oraz brakiem wskazania przez stronę jaką powierzchnię stanowi powierzchnia biologicznie czynna na przedmiotowej nieruchomości w złożonej reklamacji - przyjąć należało, że ustalenia organu w tej kwestii są prawidłowe. Rozpatrując reklamację, organ raz jeszcze przyjrzał się powierzchni działek i na podstawie wykonanych przez organ pomiarów z wykorzystaniem narzędzi pomiarowych w programie Gison na zdjęciach satelitarnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości przyjęto, że powierzchnia biologicznie czynna na danej nieruchomości stanowi ok. 234 m˛.
Organ podkreślił, że kwestią sporną podnoszoną przez skarżącego pozostaje zagadnienie ujęcia danej nieruchomości w system kanalizacji otwartej i zamkniętej. Organ nie ma wątpliwości, że działka jest wyposażona w wewnętrzny system kanalizacji, natomiast system ten nie jest w żaden sposób podłączony do gminnej sieci kanalizacji deszczowej - co przesądza o konieczności naliczenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.
W ocenie organu definiując pojęcie "systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej" należy kierować się jego słownikowym znaczeniem. Zgodnie z tym znaczeniem "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej", którym posługuje się Prawo Wodne należy rozumieć jako zespół urządzeń służących do odprowadzenia z danego obszaru wód opadowych i roztopowych, którymi mogą być urządzenia kanalizacji deszczowej jak i ogólnospławnej. Obszar, na którym znajduje się nieruchomość stanowiąca działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb W. nie jest podłączony do takiego systemu. Wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności nawet w przypadku posiadania instalacji/urządzeń do retencjonowania wody. Ponadto, zgodnie z posiadanym przez stronę pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 18 stycznia 2008 r., nr SR.BW.6223-28/07/08 odbiornikiem wód opadowych i roztopowych jest ziemia (rów melioracyjny), a nie system kanalizacji deszczowej.
Organ wyjaśnił, że w oparciu o uzyskane przez Gminę K. pozwolenie na użytkowanie zbiornika retencyjnego z dnia 24 czerwca 2011 r., nr [...], które zostało wydane na podstawie pozwolenia na budowę, pozwolenia wodno- prawnego i dokumentacji technicznej powykonawczej - na działce [...] obręb U. został wybudowany zbiornik retencyjny wraz z rozbudową kanalizacji deszczowej, modernizacją rowu melioracyjnego usytuowanego na działce nr [...] obręb W., nr [...] obręb U. oraz nr [...] obręb P. i budową drogi technologicznej wzdłuż rowu melioracyjnego, na działkach nr [...], [...], [...], części działki nr [...], [...] i części działki [...] obręb P. oraz na działce [...] obręb U.. Budowa kanalizacji deszczowej obejmowała budowę po nowej trasie rurociągu o przekroju 1000 mm oraz przebudowę istniejącego kanału kanalizacji deszczowej [...] (w działce nr [...]) - do nowej studni. Zgodnie z ww. pozwoleniem działki nr [...] obręb U. oraz [...] obręb P. zostały wykorzystane do odprowadzania wód deszczowych z rurociągu transportującego wodę deszczową z nowo zurbanizowanych terenów położonych w sąsiedztwie. Wykorzystanie dotychczasowych rolniczych urządzeń melioracyjnych położonych na działkach nr [...] do tego celu jest związane z faktem, iż Gmina K. była do niedawna wyłącznie gminą wiejską i dopiero szybki rozwój zabudowy mieszkaniowej obszarów położonych w pobliżu granicy z Miastem Szczecin wymusił budowę kanalizacji deszczowej o charakterze nierolniczym, co z kolei spowodowało konieczność wykorzystania i przebudowy już istniejących rowów melioracyjnych dla potrzeb odprowadzenia wody deszczowej z obszarów zurbanizowanych i budowy zbiornika retencyjnego z uwagi na potrzebę wyeliminowania zalewania (podtapiania) terenów położonych poniżej w obrębie U.. Natomiast rów melioracyjny, do którego obecnie wprowadza wody deszczowe skarżący, czyli położony na terenie działki nr [...] obręb W. i w działce nr [...] obręb U. nie wchodzi w skład powyższego systemu kanalizacji deszczowej i nadal wchodzi w skład systemu rolniczych urządzeń melioracyjnych wybudowanych w latach 60-tych dla obsługi okolicznych terenów rolniczych przez KPGR z siedzibą w S., który przebiega od miejscowości B. do obrębu U. , nadal służy odwodnieniu terenów rolniczych.
W związku z powyższym organ jednoznacznie potwierdził, że wody deszczowe z działek wskazanych w opinii w sprawie przebiegu sieci kanalizacji deszczowej przedłożonej przez skarżącego, odprowadzane są do rowu melioracyjnego w działce nr [...] obręb W., który nie stanowi części otwartego gminnego systemu kanalizacji deszczowej - co potwierdza uzyskane przez stronę skarżącą pozwolenie wodnoprawne z dnia 8 stycznia 2008 r. z którego wynika, że odbiornikiem wód opadowych jest ziemia, czyli konkretnie rów melioracyjny stanowiący działkę [...] obręb W.. Sposób odprowadzenia wód deszczowych od czasu ww. pozwolenia wydanego dla skarżącego nie zmienił się do chwili obecnej.
Organ dodał, że ustawodawca w art. 269 ust. 2 u.p.w. wprowadził tylko dwa zwolnienia przedmiotowe, które dotyczą jezdni dróg publicznych oraz dróg kolejowych i za te nieruchomości nie ponosi się opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej jej wydanie informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej (dotyczy I, II, III i IV kwartału 2024 r.).
Nadto, skarżący wniósł o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że:
a) działka nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb W., nr KW [...] posiadająca wewnętrzny system kanalizacji deszczowej nie jest w żaden sposób podłączona do systemu kanalizacji otwartej działającej na obszarze Gminy K., podczas gdy system kanalizacji deszczowej na ww. działkach jest połączony z systemem kanalizacji deszczowej na działce nr [...], przez który wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego, który to odprowadza dalej wody opadowe i roztopowe z terenu tej nieruchomości oraz wielu innych do rzeki [...] położonej w granicy administracyjnej miasta Szczecin, zapewniając odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w szczególności do wód powierzchniowych,
b) wody opadowe i roztopowe odprowadzane z działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] odprowadzane są do ziemi, podczas gdy są one odprowadzane do rowu melioracyjnego, a następnie za jego pośrednictwem są odprowadzane do wód powierzchniowych,
c) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w zakresie ustalenia przesłanek zastosowania opłaty o jakiej mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., tj. analizy dokumentacji planistycznej gminy, umiejscowienia infrastruktury kanalizacji deszczowej, ustalenia podmiotów zarządzających poszczególnymi jej elementami, opinii biegłego z zakresu geodezji, planistyki tudzież innej specjalizacji niezbędnej dla określenia wskazanych elementów stanu faktycznego, określenia granic obszaru, który zdaniem organu nie jest objęty systemem kanalizacji deszczowej.
2. naruszenia prawa materialnego, tj.:
1) art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla zwolnienia z obowiązku opłaty wskazanej w ww. przepisie jest konieczne, aby wewnętrzny system kanalizacji deszczowej istniejący na działce nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (znajdujący się w kompleksie 19 działek, które wzajemnie są połączone ze sobą systemem kanalizacji deszczowej) był dodatkowo podłączony do zewnętrznego systemu kanalizacji deszczowej, podczas gdy ustawodawca nie wprowadza konieczności podłączenia nieruchomości do zewnętrznej kanalizacji deszczowej bezpośrednio, a wymaga aby dana nieruchomość była podłączona do systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej jaki funkcjonuje na danym obszarze.
W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Podkreślono, że wbrew twierdzeniom Gminy obszar, na którym znajduje się nieruchomość stanowiąca działkę nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] jest podłączony do systemu kanalizacji otwartej, w ten sposób, że wewnętrzny system kanalizacji znajdujący się działce nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] podłączony jest do rowu melioracyjnego, który dalej odprowadza wody opadowe do rzeki [...] położonej w granicach administracyjnych miasta Szczecin.
Zdaniem skarżącego Gmina K. w zaskarżonej decyzji w sposób błędny i zawężony dokonała wykładni definicji "systemu kanalizacji otwartej i zamkniętej". Skarżący zaznaczył, że prawo wodne nie zawiera legalnej definicji pojęcia "kanalizacji deszczowej" (otwartej czy zamkniętej). Wobec powyższego w celu wyinterpretowania odpowiedniej normy prawnej, w pierwszej kolejności zastosowanie powinna znaleźć wykładnia językowa, zgodnie z którą pod pojęciem "kanalizacji" należy rozumieć "system rur, kanałów i specjalnych urządzeń, służących do odprowadzania ścieków i wody deszczowej. Trzeba przy tym jednak pamiętać, że prawo wodne posługuje się pojęciem "system kanalizacji deszczowej", tak więc system ten, winien służyć jedynie odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych, a nie np. ścieków.
W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie należy przeprowadzić powtórną i wnikliwą analizę stanu faktycznego, z uwzględnieniem dokumentów planistycznych gminy szczegółowej informacji w zakresie elementów infrastruktury składających się na system kanalizacji gminy oraz wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłych z dziedziny geodezji, planistyki, infrastruktury i urządzeń kanalizacji, celem ustalenia i wykazania czy na terenie gminy istnieje system kanalizacji otwartej, ujawnienia jego struktury i organów/podmiotów zarządzających, a także jednoznaczne określenie charakteru rowu melioracyjnego, o którym mowa w skardze, w oparciu o bieżący stan faktyczny, aktualną dokumentację, a przede wszystkim opinie biegłych, z zakresu odpowiednich dla przedmiotu niniejszego postępowania, specjalizacji.
Skarżący zakwestionował również zastosowanie stawki opłat na poziomie 0,50 zł/m˛ wskazując, że organ nie wziął pod uwagę istnienia na działce nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wewnętrznego systemu odprowadzania wody, co winno mieć wpływ na zmniejszenie ww. kwoty. Skarżący poddał w wątpliwość zastosowanie stawki 0,50 zł/m˛, w sytuacji gdy na przedmiotowej nieruchomości istnieje system wewnętrznej kanalizacji włączony do rowu melioracyjnego należącego do Gminy K., który winien być rozumiany jako urządzenie do retencjonowania wody. Tym samym opłata (stawka) winna ulec odpowiedniemu zmniejszeniu po uprzednim ustaleniu wysokości procentu odpływu rocznego z powierzchni trwale uszczelnionej i powierzchni urządzenia służącego do retencji wody.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał stanowisko, wnioski i argumentację zawartą w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Przedmiotem skargi jest decyzja Wójta Gminy w przedmiocie ustalenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.
Z akt sprawy wynika, że strony toczą kilkuletni spór, w którym zasadniczą kwestią sporną jest sposób interpretacji pojęcia obszarów nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o których mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 i art. 272 ust. 8 u.p.w., przy uwzględnieniu okoliczności, że na terenie gminy nie istnieje gminna sieć kanalizacji deszczowej, a wody opadowe są odprowadzane do rowu melioracyjnego.
Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r., poz. 960, dalej "u.p.w."). Zgodnie z art. 34 pkt 4 tej ustawy, jako szczególne korzystanie z wód kwalifikowane jest wykonywanie na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m˛ robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Stosownie do art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w., opłatę za usługi wodne uiszcza się za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m˛ robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Z kolei w myśl § 9 pkt 1 rozporządzenia j.s.o. jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m˛ robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, bez urządzeń do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem wynosi 0,50 zł za 1 m˛ na 1 rok.
Podzielając stanowisko wyrażone m.in. w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 866/21 (dotyczącym tego samego systemu odprowadzania wód opadowych z gruntu na terenie Gminy K. a dot. działki [...], obręb W.), wskazać należy, że sytuacji, kiedy nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, nie można utożsamiać jedynie z faktycznym zapewnieniem odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z danej nieruchomości. Sama techniczna możliwość odprowadzenia deszczówki z danej nieruchomości nie stanowi podstawy do przyjmowania, że jest to nieruchomość ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
W przepisie art. 269 ust. 1 pkt 1 u.p.w. nie chodzi bowiem o zebranie wód z opadów atmosferycznych (ewentualnie roztopów) do jakiegokolwiek systemu kanalizacji, ale o odprowadzenie ich do takiego systemu, który przewidziany jest na danym obszarze do odbioru wód opadowych i roztopowych.
Przez systemy kanalizacji zamkniętej lub otwartej ustawodawca rozumie w ogóle organizację odprowadzania wód opadowych: zarówno jej stronę techniczną, jak i podmiotową. System to nie tylko zespół współpracujących urządzeń, ale również zarządzanie tymi urządzeniami. Nie może przy tym chodzić o system kanalizacji wewnętrznej należący do właściciela nieruchomości i przez niego zarządzany.
Z definicji legalnej art. 16 pkt 59 u.p.w. wynika, że przez system kanalizacji zbiorczej należy rozumieć sieć w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków. Stosownie do art. 2 pkt 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, sieć to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Należy zatem przyjąć, że sformułowanie: "odprowadzanie do wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast" zakłada, że odprowadzane wody są ujmowane w system do tego przeznaczony, który transmituje je dopiero do wód. System ten ma służyć przekazaniu wód opadowych z nieruchomości do wód. W przypadku zmniejszenia retencji nie tyle chodzi o ujęcie wód opadowych do systemu, ile o nieujęcie całego obszaru w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W świetle powyższego nie jest uzasadnione twierdzenie, że istnienie rowu melioracyjnego oznacza, że cały obszar ujęty jest w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku nie podzielił poglądu, że istniejąca na nieruchomości kanalizacja z odprowadzaniem wód do rowu melioracyjnego, niestanowiącego elementu zarządzanej i zorganizowanej całości jest systemem, o którym mowa w przepisach u.p.w. W ocenie NSA, obszar, na którym znajdowała się nieruchomość (działka nr [...], obręb W., w wyniku podziału której powstała m.in. działka nr [...]), nie jest podłączona do takiego systemu. Wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności, nawet w przypadku posiadania instalacji do retencjonowania wody. Podobne rozważania NSA zawarł w wyroku z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 794/21, dotyczącym działki nr [...] (sąsiadującej z działką nr [...]), obręb W.. Sąd ten wskazał wówczas, że odprowadzanie przez skarżącego wód opadowych i roztopowych do gruntu (rowu melioracyjnego) przez istniejący na nieruchomości system kanalizacyjny nie mogło stanowić o wyłączeniu obowiązku uiszczenia opłaty za ograniczenie retencji.
Powyższe wyroki NSA (jak również nowsze, w tym wyrok z 8 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 1995/21 dot. działki nr [...]) zapadły w odniesieniu do działek znajdujących się na tym samym obszarze, który, jak wyżej wskazano, nie jest podłączony do systemu kanalizacji o cechach wyżej opisanych, będącego własnością gminy lub innego podmiotu prawnego.
W tym kontekście brak było podstaw do uwzględniania twierdzeń skarżącego, że konieczna jest powtórna, wnikliwa analiza stanu faktycznego z uwzględnieniem dokumentów planistycznych gminy i szczegółowej informacji w zakresie elementów infrastruktury składających się na system kanalizacji gminy oraz wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłych z dziedziny geodezji, planistyki, infrastruktury i urządzeń kanalizacji. Skarżący nie podaje żadnych danych, które dawałyby podstawy do podważenia uprzednio ustalonego stanu w zakresie charakteru urządzeń służących odprowadzeniu wody z jego nieruchomości. W szczególności okoliczność odprowadzenia wód opadowych z nieruchomości skarżącego do rowu melioracyjnego pozostaje bez zmian i nie jest sporna pomiędzy stroną a organem.
W kontekście innych twierdzeń skarżącego należy zauważyć, że zgodnie z art. 272 ust. 8 u.pw. oraz § 9 rozporządzenia j.s.o., opłaty za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dotyczą zarówno powierzchni bez urządzeń do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem (opłata określona w § 9 pkt 1), jak również powierzchni z urządzeniami do retencjonowania wody (opłata określona w § 9 pkt 2). Ustawodawca zatem wyraźnie wskazał, że opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, ustala się nawet w sytuacji wykonania wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych, a system ten zawiera w sobie instalację urządzeń do retencjonowania wody. Istnienie urządzeń do retencjonowania wpływa jedynie na wysokość stawek opłaty.
Przy czym trafnie dostrzegł też w odpowiedzi na skargę organ, że retencja wody to nie jej odprowadzanie, lecz czasowe zatrzymanie obiegu wody, czyli zjawisko (naturalne lub sztuczne) zatrzymywania wody na powierzchni, w glebie i pod ziemią. Retencjonowanie wody sztuczne określa się w jednostkach objętości. Nadto urządzenia do retencjonowania wody to nie urządzenia do odprowadzania wody. Stąd brak jest też podstaw do kwestionowania stawki opłaty zastosowanej przez organ z przyczyn wskazywanych w skardze. W szczególności z akt sprawy nie wynika, aby na nieruchomości będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji istniały urządzenia do retencjonowania (przechowywania) wody.
Wskazać należy, że Sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ zebrał materiał dowodowy, dokonał jego oceny i wywiódł z niego logiczne wnioski. Okoliczność, że skarżący nie podziela stanowiska organu, nie świadczy o tym, że organ naruszył przepisy postępowania.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Brak było natomiast podstaw do zasądzenia na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W szczególności na mocy art. 200 p.p.s.a w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Brak jest natomiast analogicznej regulacji dotyczącej uprawnień organu względem strony skarżącej w razie oddalenia skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło