II SA/Sz 832/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Sędzia NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Rektora Politechniki z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stypendium rektora p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę G. G. na decyzję Rektora Politechniki z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium rektora. Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. wezwano skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w kwocie 100 zł. Pismem z dnia [...] r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest studentem, posiada oszczędności w kwocie [..] zł i osiąga miesięczny dochód w wysokości [...] zł brutto. W odpowiedzi na wezwanie Sądu dotyczące uzupełnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że ponosi miesięcznie następujące wydatki: gaz – [...] zł, energia elektryczna – [..] zł, telefon – [...] zł, Internet – [..] zł, czynsz – [...] zł. Skarżący przedłożył ponadto zaświadczenie o wysokości otrzymywanego uposażenia za służbę z ostatnich trzech miesięcy w wysokości [...] zł brutto oraz wyciągi z rachunku bankowego z ostatnich trzech miesięcy z saldem końcowym na kwoty: [...] zł, [...] zł oraz [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest instytucją nadzwyczajną stanowiącą pomoc państwa dla osób, które żyją w ubóstwie lub znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na stan zdrowia, sytuację osobistą, rodzinną, wiek, zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o pomoc państwa. Przytoczone powyżej przepisy jednoznacznie wskazują, że przy całkowitym zwolnieniu, osoba winna wykazać brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a przy częściowym - brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przy tym podkreślić, że przepisy te stanowią odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanych wyżej przepisach. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, w szczególności, gdy osoba ta ma stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie skarżący wykazał, że jest studentem, posiada oszczędności w kwocie [...] zł, osiąga miesięczny dochód w wysokości [...] zł brutto, zaś miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że informacje o stanie majątkowym i rodzinnym skarżącego, w szczególności dotyczące dochodu skarżącego oraz posiadanych przez skarżącego oszczędności, pozwalają stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Innymi słowy, brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego przezeń wniosku, albowiem jego sytuacja materialna nie jest na tyle ciężka, aby uzasadnionym było zwolnienie go od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości [...] zł. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.