II SA/Sz 833/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie postawienia namiotu usługowo-handlowego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie M. K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisaną w sentencji postanowienia, decyzję Wojewody w przedmiocie sprzeciwu w sprawie postawienia na okres 120 dni namiotu usługowo-handlowego blaszanego w J., przy ul. [...] . Równocześnie w skardze zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz załączyła urzędowy formularz PPF. W uzasadnieniu wniosku podała, że prowadzi sezonową działalność gospodarczą od [...] w zakresie[...] . Działalność tą rozlicza w formie ryczałtu ewidencjonowanego. W maju b.r. przychód z działalności wyniósł ok. [...] zł, w czerwcu [...] zł, a w lipcu [...] zł. Skarżąca pozostaje w nieformalnej separacji z mężem i od dwóch lat zamieszkuje w K. przy ul. [...] , gdzie wynajmuje jeden pokój, a korespondencję odbiera w S. Po zakończeniu sezonu letniego utrzymuje się z prac dorywczych. Wnioskodawczyni nie ma nikogo na utrzymaniu, a cały uzyskiwany dochód pochłaniają wydatki na bieżące potrzeby życiowe. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, akcji, obligacji, czy też udziałów w spółkach prawa handlowego. Z tego względu nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego w niniejszej sprawie, a z uwagi na trudną sytuację materialną nie może zaciągnąć kredytu, czy pożyczki na ten cel. W związku z tym, iż w złożonym formularzu PPF skarżąca nie wskazała zakresu żądanego prawa pomocy, referendarz sądowy wezwaniem z dnia 25 września 2014 r. zobowiązał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku w terminie 7 dni, poprzez sprecyzowanie zakresu wniosku, bądź wypełnienie i odesłanie załączonego do wezwania formularza PPF pod rygorem przyjęcia, że złożony wniosek zgodnie z treścią skargi z dnia 4 sierpnia 2014 r. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Dodatkowo mając na uwadze, że złożone oświadczenia są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawczynię do przedłożenia dowodów dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów, tj. - oświadczenia, czyja własność stanowi nieruchomość położona w K. przy ul. [...] - kserokopię umowy najmu pokoju, - oświadczenia, czyją własność stanowi nieruchomość położona w S. przy ul. [....] - wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków, kont bankowych bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy. M. K. żądanych dokumentów nie nadesłała, nie uzupełniła także braku formalnego złożonego formularza PPF, w związku z czym należało przyjąć, że złożony wniosek obejmuje wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594) Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny, czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości). W warunkach niniejszej sprawy mając na uwadze podane przez skarżącą informacje należało ustalić jej rzeczywistą sytuację mieszkaniową, a przez pryzmat wskazywanych dochodów oraz wynikającej z akt administracyjnych umowy dzierżawy działki w Jarosławcu i wybudowania pawilonu blaszanego, ustalić jej rzeczywistą sytuację finansową Nieuzyskanie odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, mimo zawartego pouczenia, uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji wnioskodawczyni oraz jej możliwości płatniczych, a w konsekwencji stwierdzenie, że spełnia ona przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako takie powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawczyni nie uczyniła. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.