II SA/Sz 833/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) dalej k.p.a., w zw. z art. 2 pkt 5, 5a, art. 8 i 9 ust. 2, 4a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 670 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. B. (dalej jako: "skarżąca") przedstawiciela osoby uprawnionej B. B. od decyzji Prezydenta Miasta S. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2019 r. skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na B. B.. We wniosku wskazała, że w skład jej rodziny wchodzą: ona sama i wymienieni we wniosku córka [...] oraz synowie D. i B. B.. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. przez Podinspektora [...] Centrum Świadczeń, wnioskodawczyni odmówiono przyznania świadczenia z funduszu alientacyjnego. W uzasadnieniu decyzji podano, że z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, iż miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na członka rodziny wyniósł 766,45 zł (rodzina 4-osobowa), czyli przekroczył kwotę kryterium dochodowego wymaganego dla przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. 725,00 zł. Organ wyjaśnił, że skarżąca osiągnęła dochód roczny 36 789,63 zł. Po podzieleniu na 12 miesięcy dochód miesięczny rodziny osobowej wyniósł zatem 3.065,80 zł, a w przeliczeniu na członka rodziny - 766,45 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że będąc samodzielnym rodzicem trójki dzieci, podczas gdy żadne z nich nie ma kontaktu ze swoim ojcem i nie otrzymuje alimentów, cały ciężar utrzymania spoczywa na niej. Na niej spoczywa zaspokojenie również niefinansowych potrzeb dzieci, pomoc w nauce, uczęszczanie na terapie, zebrania, korepetycje i zajęcia dodatkowe, wizyty u lekarzy i opieka w czasie chorób, pranie gotowanie i sprzątania, zakupy codzienne, opieka w czasie wakacji i ferii. Zdaniem strony, czy w powyższej sytuacji za przekroczony o 41,45 zł dochód (czyli za 766,45 miesięcznie na osobę) można zapewnić godne życie dzieciom. Jeden z ojców przebywa za znęcania się nad rodzina w więzieniu, a dwójka dzieci z tego względu wymaga specjalistycznej terapii. Czy jako samotna matka będąc w tak specyficznej sytuacji, nie może liczyć na żadna pomoc, nawet w zakresie 1500 zł z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2019 r. Kolegium wskazało, że dochód skarżącej wyniósł 33.233,05 zł netto. Do dochodu tego należało doliczyć kwotę zwrotu ulgi na dzieci w wysokości 1.956,58 zł. Zatem dochód rodziny w 2017 r. wyniósł (uwzględniając argumenty strony) 35.189,63 zł. Miesięczny dochód rodziny stanowi kwota 2.932,47 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie 4-osobowej stanowi kwotę 733,12 zł. Obliczony w ten sposób dochód wskazuje, że kwota kryterium wymaganego dla przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na lata 2018/2019 wynosząca 725,00 zł została przekroczona o kwotę 8,12 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że wprawdzie kwota przekroczenia nie jest duża, ale kwota o jaką przekroczone zostało kryterium dochodowe nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy nie są uprawnione do pominięcia kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy. Skarżąca nie zgadzając się z opisaną wyżej decyzją organu odwoławczego, złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca podkreśliła, że jedynym powodem odmowy świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest fakt, iż o 8,12 zł przekroczyła kryterium dochodowe. Skarżąca wyraziła żal, że tylko dlatego, że ciężko pracuje na utrzymanie dzieci i udało jej się zarobić o 8 zł więcej jej uprawnione do świadczeń dzieci tych świadczeń nie dostaną. Nadto, skarżąca zaznaczyła, że jako samotna matka robi wszystko, co w jej mocy, aby zapewnić dzieciom godne warunki życia. Finanse te są potrzebne na terapie dzieci, których koszt znacznie przekracza obecnie jej możliwości finansowe. Skarżąca tak jak w odwołaniu opisała sytuację rodzinną jej i dzieci. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – "p.p.s.a."). Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesiono. Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla syna skarżącej z powodu przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego. Jak wynika z akt organ I instancji ustalił, że w roku bazowym 2017 roczny dochód rodziny wynosi 36.789,63 zł, dochód miesięczny 3.065,80 zł, a w przeliczeniu na członka rodziny - 766,45 zł i wskazał, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego. W dalszej części uzasadnienia Prezydent zacytował obowiązujące w zakresie ustalenia dochodu przepisy ustaw o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i o świadczeniach rodzinnych. Natomiast organ odwoławczy podał w uzasadnieniu decyzji, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż dochód miesięczny na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 733,12 zł. Organ ten stwierdził, że miesięczny dochód na członka rodziny jest wprawdzie niższy od wyliczonego przez organ I instancji, który prawdopodobnie nie dołączył do akt wszystkich dokumentów stanowiących podstawę wyliczenia tego dochodu, ale i tak przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Organ II instancji wskazał, że dochód netto skarżącej wyniósł w roku 2017 - 33.233,05 zł, kwota zwrotu ulgi wyniosła 1.956,58 zł, co daje łącznie kwotę 35.189,63 zł, a miesięcznie 2.932,47 zł. Zdaniem Sądu (po pierwsze) przedstawiony w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji organu I instancji, sposób ustalenia dochodu miesięcznego w skali miesiąca na członka rodziny skarżącej, bez powołania się na konkretne dokumenty źródłowe przyjętych do obliczeń wartości i bez wykazania matematycznych obliczeń z właściwym objaśnieniem składowych działań nie odpowiada zasadom rzetelnej procedury administracyjnej. W szczególności narusza zasadę pogłębiania zaufania do państwa z art. 8 k.p.a. oraz zasadę przekonywania z art. 11 k.p.a. Z tej ostatniej zasady wynika obowiązek rzetelnego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co obliguje organy do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza organ odwoławczy w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji zawiera niedokładności w uzasadnieniu. Ponadto tak sporządzone uzasadnienia nie odpowiadają wymogom z art. 107 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, że dane niezbędne do ustalenia praw strony do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak też i innych świadczeń np. rodzinnych muszą wynikać z treści uzasadnienia decyzji, a nie jedynie z akt administracyjnych. Po drugie z zasady praworządności z art. 6 kpa i z zasady dwuinstancyjności z art. 15 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy obowiązany jest rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty, na nowo, na podstawie obowiązujących przepisów prawa w dniu wydania decyzji odwoławczej. W ocenie Sądu organ II instancji naruszył także te zasady w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy przyjął bowiem w swoim rozstrzygnięciu z dnia [...] lipca 2019 r. limit kwoty kryterium dochodowego z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 670 ze zm.) w wysokości 725 zł, której to nieprzekroczenie warunkuje przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Określone tym przepisem kryterium ustawowe uprawniające do ubiegania się o przedmiotowe świadczenia zostało, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, zmienione do wysokości 800 zł. Publikacja ustawy zmieniającej z dnia 6 grudnia 2018 r. nastąpiła w Dzienniku Ustaw z dnia 27 grudnia 2018 r. (poz. 2432) z mocą obowiązującą od dnia 1 lipca 2019 r. Stąd też w momencie orzekania przez organ odwoławczy w kontrolowanym postępowaniu nowe kryterium powinno być znane organowi. Kryterium 725 zł, przy ustalonym dochodzie na członka rodziny skarżącej wykluczało skarżącą z możliwości ubiegania się o przedmiotowe świadczenie. Z dniem 1 lipca 2019 r. na mocy powołanej powyżej ustawy zmieniającej - kryterium dochodowe określono na kwotę na 800 zł, co powoduje, iż wyliczony przez organ dochód na członka rodziny skarżącej jest niższy. Mając na uwadze powyższe, uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.