II SA/Sz 836/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Dolecki po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. Ś. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia [...] r. [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. w sprawie ze skargi L. Ś. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu skarżący złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Celem rozpatrzenia przedmiotowego wniosku Sąd postanowił rozprawę odroczyć a nowy termin wyznaczyć z urzędu. W dniu [...] r. do Sądu wpłynął formularz wniosku o prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata sporządzony przez L. Ś. na druku PPF. Uzasadniając swój wniosek skarżący podał, że od kilku lat samotnie wychowuje i opiekuje się swoją matką, która wymaga wsparcia medycznego i ciągłej opieki, z czym związane są zwiększone nakłady finansowe. Skarżący wskazał ponadto, że po śmierci swojej żony, celem uregulowania wszelkich spraw majątkowych zaciągnął kredyt w wysokości [...] tysięcy złotych. Dodatkowo wskazał, że zaciągnięty kredyt na zakup domu, nie pozwala mu na dysponowanie środkami finansowymi umożliwiającymi wnioskodawcy zatrudnienie adwokata. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z [...] – letnią matką H. Ś., [...] – letnią córką M. Ś. oraz [...] – letnim synem P. Ś. Posiada dom o powierzchni [...] m2 wraz z przydomową [...] arową działką, garażem oraz mieszkanie o powierzchni [...] m2. podniósł, że osoby prowadzące wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe nie posiadają majątków odrębnych. Oświadczył ponadto, że nie posiada żadnych środków pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania rodziny jest miesięczny dochód w kwocie [...] zł osiągany przez skarżącego z tytułu umowy o pracę, emerytura matki skarżącego w kwocie [...] zł, kwota [...] zł uzyskiwana przez córkę skarżącego z tytułu umowy o pracę oraz kwota [...] zł otrzymywana przez syna skarżącego również z tytułu umowy o pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskujący o taką pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Natomiast w zakresie całkowitym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1). Na wstępie należy zaznaczyć, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Odnosi się również do sytuacji, w których dochód rodziny jest na tyle niski, że poniesienie kosztów związanych z opłaceniem profesjonalnego pełnomocnika spowodowałby problem z pokryciem wydatków tzw. "koniecznego utrzymania", rozumianych jako zmierzających do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych takich jak zakup żywność, środków czystości czy odzieży. Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W świetle oświadczeń zawartych w złożonym wniosku PPF nie można wnioskodawcy zaliczyć do osób której środki do życia są ograniczone, a poniesienie wydatku polegającego na uzyskaniu pomocy profesjonalnego pełnomocnika wiązałoby się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu rodziny na co wskazuje dochód czteroosobowej rodziny, kształtujący się na poziomie [...] zł miesięcznie, czyli [...] zł na osobę, a także posiadany przez niego majątek – dom oraz mieszkanie. Odnosząc się do kosztów strony związanych z ponoszeniem przez nią rat kredytów należy wskazać, że zaciąganie przez stronę zobowiązań jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonych przez nią postępowań sądowych (por. post. NSA z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05, publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc powyższe pod uwagę należy podnieść, że L. Ś. nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tej sytuacji należało, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w postanowieniu.