II SA/Sz 837/18

Dnia 27 września 2018 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 27 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy I. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia i zobowiązania do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z 21 marca 2018 r. polegającego na doprowadzeniu do odpowiedniego stanu technicznego budynku gospodarczego na działce nr [...] w M.. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że jest osobą bardzo schorowaną, utrzymuje się z renty i dodatku pielęgnacyjnego, a cały uzyskiwany dochód jest przeznaczany na bieżące potrzeby, w związku z czym każdy wydatek naraża skarżącego na uszczerbek dla utrzymania koniecznego, nawet tak niewielki jak 100 zł. Wnioskodawca chciałby skorzystać także z pomocy profesjonalisty gdyż nie ma wiedzy co do przepisów prawa materialnego mającego zastosowania w sprawie ani co do procedur, a chciałby skutecznie bronić swoich praw przed Sądem. Wskazał, że wraz z żoną mieszkają u córki, korzystając z jej uprzejmości. Skarżący otrzymuje rentę która wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi [...] zł miesięcznie, a jego żona emeryturę w kwocie [...]zł miesięcznie, a ich zobowiązania i wydatki stałe wynoszą: leki, opatrunki, rehabilitacja, dojazd do lekarzy [...] zł miesięcznie, energia elektryczna [...] zł miesięcznie, szambo [...] zł miesięcznie, Internet [...] zł miesięcznie, telefony komórkowe [...] zł miesięcznie, kredyt [...] zł miesięcznie, środki czystości [...] zł miesięcznie, odzież [...] zł miesięcznie, opał [...] zł miesięcznie, żywność [...] – [...] zł, pies [...] zł, wywóz odpadów [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, ze jedynym jego majątkiem jest współwłasność działki, której dotyczy grzywna w celu przymuszenia, nie ma żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wezwaniem z dnia 21 sierpnia 2018 r. starszy referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia, w terminie 7 dni: - wyciągów lub wykazów z wszystkich wnioskodawcy, jego żony i córki rachunków bankowych wnioskodawcy, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie nieruchomości, leczenie i rehabilitację, w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających dochody wszystkich członków rodziny, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kopii ostatniej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości w której zamieszkuje skarżący. W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca oświadczył, że mieszka na wsi w gospodarstwie należącym do jego córki, która na stałe mieszka za granicą i zgodziła się na pobyt skarżącego i jego żony w zamian za wnoszenie wszystkich opłat związanych z pobytem. Wieś S. w której wnioskodawca mieszka nie posiada żadnej komunikacji publicznej, jedyną forma komunikacji jest samochód, dlatego skarżący korzysta z samochodu córki. Zdaniem skarżącego przedłożenie dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu wiąże się z poniesieniem kosztów przewyższających ewentualną pomoc prawną, dlatego oświadczył, ze odmawia ich dostarczenia. Jego zdaniem ponoszone koszty nie odbiegają od standardowych, dlatego nie czuje się zobowiązany ich udowadniać. W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, a więc takich które nie uzyskują żadnych dochodów, albo takich których dochody są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 p.p.s.a., to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Skarżący w złożonym wniosku podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, nie posiada żadnych nieruchomości (poza tą położoną w M. której jest współwłaścicielem), oszczędności ani przedmiotów wartościowych, utrzymują się ze świadczeń ZUS w łącznej kwocie [...]zł netto, a ich wydatki stałe wynoszą [...] zł. Oświadczenie skarżącego o sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych, a skarżący, w odpowiedzi na wezwanie, odmówił przedłożenia dowodów określonych w wezwaniu. Należy zatem uznać, że nie wykazał, iż rzeczywiście znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżący oświadczył, że mieszka tylko z żoną w miejscowości S. [...], a ich jedynym dochodem są świadczenia ZUS. Jednakże z informacji dostępnych w Internecie wynika, że pod tym adresem prowadzona jest działalność agroturystyczna tj. wczasowisko agroturystyczne nad L. (https://www.mazury.com/stacze,agroturystyka,102047.html). Wnioskodawca nie wspomniał we wniosku, by on lub jego żona uzyskiwali dochody z takiej działalności. Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów jest wyjątkiem od zasady i może mieć miejsce w ściśle określonych przypadkach. Skarżący nie wykazał, by sytuacja w jakiej się znajduje uzasadniała przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.