II SA/Sz 837/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 4 września 2025 r., nr SO-1.621.73.2025.KS w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Burmistrz N., działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2024 r., poz. 572; dalej "k.p.a."), art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U z 2024 r., poz. 736, dalej "u.e.l."), wydał w dniu 17 lipca 2025 r. decyzję nr [...], w której wymeldował K. S. (dalej "skarżąca") z pobytu stałego z mieszkania położonego pod adresem: ul. [...] M. [...] w N.. Organ I instancji podał, że w dniu 26 czerwca 2025 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne o wymeldowanie skarżącej z ww. adresu. Organ I instancji przywołał treść art. 35 u.e.l. i wskazał, że J. S. (mąż skarżącej) - główny najemca mieszkania przy ul. [...] M. [...] w N. zmarł [...] czerwca 2025 r. Organ I instancji podał, że mąż skarżącej złożył wniosek o jej wymeldowanie, w którym wskazał, że skarżąca w dniu 25 lutego 2025 r. dobrowolnie wyprowadziła się, lecz nie wie gdzie. W toku postępowania organ I instancji potwierdził fakt niezamieszkiwania skarżącej w ww. mieszkaniu. W dniu 11 czerwca 2025 r. L. G. oświadczył, że skarżąca nie mieszka ww. mieszkaniu, gdyż wyprowadziła się z niego w lutym 2025 r., bo odeszła od męża, lecz nie wie dokąd się wyprowadziła. Pismem z dnia 12 czerwca 2025 r. Komisariat Policji w N. poinformował, że w ww. mieszkaniu nikogo nie zastano, lecz z rozpytania sąsiadów wynika, iż skarżąca od ok. trzech miesięcy tam nie mieszka. W wyjaśnieniach z dnia 23 czerwca 2025 r. skarżąca oświadczyła, że od marca 2025 r. nie mieszka w ww. mieszkaniu, które opuściła dobrowolnie, bo naciskał na to jej mąż i jej dzieci. Podała, że zabrała wszystkie swoje rzeczy osobiste, które zostały jej doręczone przez syna i córkę. Skarżąca wskazała, że nie posiada kluczy do ww. mieszkania, gdyż zamki zostały zmienione. Wyjaśniła, że nie prosiła o klucz po zmianie zamka, lecz od momentu wyprowadzki nie dokłada się do kosztów utrzymania mieszkania. Podała, że złożyła na poczcie dyspozycję o przekierowaniu korespondencji do lokalu, gdzie obecnie przebywa i gdzie jest jej centrum życiowe i na razie ma zamiar mieszkać. Skarżąca oświadczyła, że obecnie nie wie czy chce wrócić do mieszkania przy ul. [...] M. [...]. Podała, że nie podejmowała żadnych kroków, żeby w tym mieszkaniu ponownie zamieszkać oraz iż w przedmiotowym lokalu nie ma już żadnych jej rzeczy osobistych. W dniu 24 czerwca 2025 r. L. S. (syn skarżącej) zeznał, że jego matka opuściła ww. mieszkanie w dniu 25 lutego 2025 r. dobrowolnie, zabrała swoje rzeczy osobiste oraz umeblowanie mieszkania - tapczan, komody, telewizor, małe AGD (szklanki, talerze itp.) oraz kosmetyki i dokumenty. Matka nie dokłada się do kosztów utrzymania mieszkania i nie ma do niego kluczy, ponieważ ojciec zmienił zamki z obawy, że matka i jej nowy partner zabiorą jego rzeczy. Wyjaśnił, że matka nie chciała nowego klucza, a jak coś potrzebowała z mieszkania to dzwoniła, żeby jej to dostarczyć do nowego lokalu, gdzie od momentu wyprowadzki mieszka cały czas i tam jest jej centrum życiowe. Ponadto matka od momentu opuszczenia lokalu w ogóle do niego nie przychodziła i nie nocowała w nim. Podał, że rodzice nie utrzymują ze sobą kontaktu, zaś on nie wie czy matka zamierza wrócić do mieszkania. Matka mieszka w innym lokalu razem ze swoim partnerem. Wskazał, że nikt z rodziny, ani on, ani ojciec nie zmuszali matki, ani nie nakazywali jej opuszczać ww. mieszkania. Załączył do akt kopię pozwu o rozwód z dnia 9 stycznia 2025 r., który złożył jego ojciec, zarzucając skarżącej, że rozpad małżeństwa nastąpił z powodu jej niewierności. W pozwie zamieszczono informację, że skarżąca zamierza wyprowadzić się z przedmiotowego lokalu. W dniu 24 czerwca 2025 r. M. R. (córka skarżącej) zeznała, że matka opuściła ww. mieszkanie w dniu 25 lutego 2025 r. dobrowolnie, zabrała wszystkie swoje rzeczy osobiste, przybory toaletowe, kosmetyki, umeblowanie, sprzęt rtv/AGD oraz dokumenty, które wzięła bez obecności ojca oraz iż gdyby ojciec nie zmienił zamków wyniosłaby wszystko. Podała, że skarżąca zamieszkała ze swoim partnerem w innym lokalu i tam mieszka obecnie. Do ww. mieszkania w ogóle nie przychodzi, nie nocuje w nim, nie ma tam jej żadnych rzeczy osobistych, nie posiada do niego kluczy i nawet nie prosiła o nie po zmianie zamków. Skarżąca nie dokłada się do kosztów utrzymania ww. mieszkania. Wskazała, że nikt z członków rodziny nie zmuszał, ani nie nakazywał matce wyprowadzić się z ww. mieszkania. W dniu 25 czerwca 2025 r. organ I instancji przeprowadził wizję lokalną ww. mieszkaniu. Mieszkanie składa się z 3 pokoi, kuchni, łazienki i przedpokoju. W mieszkaniu brak było ubrań i obuwia damskiego, w łazience brak było przyborów toaletowych i kosmetyków damskich, zaś w pokoju zajmowanym wcześniej przez skarżącą brak było jej rzeczy osobistych. Syn skarżącej podał, że w mieszkaniu nie ma żadnych mebli ani sprzętu rtv/AGD należących do skarżącej. Organ I instancji przytoczył treść art. 33 ust. 1 u.e.l. i wskazał, że pobyt stały w lokalu oznacza zamieszkiwanie z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. W konsekwencji, gdy osoba nie ma już w mieszkaniu centrum swoich spraw życiowych, jest to równoznaczne z opuszczeniem lokalu. Zameldowanie na pobyt stały w oznaczonej miejscowości pod wskazanym adresem ma odpowiadać faktycznemu przebywaniu osoby w oznaczonym miejscu. W ten sposób zameldowanie spełnia funkcję ewidencyjną, gdyż potwierdza przebywanie osoby pod oznaczonym adresem. Organy meldunkowe są zobowiązane utrzymywać ewidencję w stanie, który odpowiada rzeczywistości. Konsekwencją takiego rozumienia ewidencji ludności i zameldowania jest, że organy mają obowiązek wymeldowania z pobytu stałego każdego, kto z jakichkolwiek powodów nie przebywa w miejscu zameldowania. Koniecznym i wystarczającym warunkiem wymeldowania z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie lokalu. Organ I instancji stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżąca dobrowolnie opuściła mieszkanie i nie ma w nim rzeczy osobistych. Nie zabiegała o wydanie jej kluczy do mieszkania. Oświadczyła, że mieszkanie opuściła dobrowolnie, bo naciskał na to jej mąż, lecz nie podejmowała żadnych kroków żeby ponownie w nim zamieszkać oraz nie wie czy chce w nim ponownie zamieszkać. Ponadto centrum życiowe skarżącej koncentruje się w innym lokalu. Organ I instancji podał, że zameldowanie jest czynnością materialnotechniczną, która ma charakter rejestrowy i powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy i nie służy utrzymywaniu fikcji meldunkowej. W przypadku ponownego zamieszkania w ww. mieszkaniu strona ma możliwość zameldowania się w miejscu stałego przebywania. Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji i wyjaśniła, że opuściła przedmiotowy lokal jedynie czasowo i zamierza wrócić do niego. Wojewoda Zachodniopomorski wydał w dniu 4 września 2025 r. decyzję nr SO.1.621.73.2025.KS, w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art. 35 u.e.l. Organ odwoławczy podał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżąca nie mieszka w przedmiotowym lokalu, który dobrowolnie opuściła i zabrała z niego wszystkie swoje rzeczy, nie podejmowała żadnych kroków by wrócić do tego mieszkania i w chwili obecnej nie wie, czy w ogóle chce do niego wrócić. Nadto wskazała, że jej centrum życiowe znajduje się w innym lokalu. W ocenie organu odwoławczego, skarżąca zmieniła miejsce stałego pobytu. Bez wpływu na to ustalenie ma oświadczenie skarżącej, zamieszczone w odwołaniu, że zamierza wróci do ww. mieszkania. Skarżąca poza samym stwierdzeniem, że zamierza wrócić do przedmiotowego mieszkania nie wykazała, iż nadal traktuje ten lokal jako miejsce swojego pobytu stałego. Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie skarżącej wskazuje, że wyraża ona wolę skoncentrowania aktywności życiowej poza ww. mieszkaniem. Za trafnością takiego stwierdzenia przemawia fakt, że skarżąca do chwili obecnej nie wróciła do tego lokalu i obecnie nie będzie mogła tego zrobić ponieważ nie ma do tego lokalu uprawnień. Organ odwoławczy zaznaczył, że skarżąca w lipcu 2025 r. złożyła wniosek o wstąpienia w stosunek najmu przedmiotowego lokalu po śmierci męża i Zarząd Budynków Komunalnych w N. poinformował ją, że nie kwalifikuje się ona do zawarcia umowy najmu na ten lokal. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro skarżąca w 2024 r. wyprowadziła się z przedmiotowego mieszkania i uczyniła to na skutek decyzji jaką podjęła w tym zakresie, to spełnia ona przesłankę opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l. Według organu odwoławczego, decyzja organu I instancji była prawidłowa, gdyż dalsze utrzymywanie zameldowania skarżącej w tym lokalu sprawia, że nie jest realizowany cel jakiemu służy instytucja zameldowania. Takim celem jest tylko potwierdzenie faktu pobytu osoby w lokalu. Skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję i wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracji obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła organowi: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych jako podstawę zaskarżonych decyzji, poprzez przyjęcie, iż skarżąca: - dobrowolnie opuściła lokal mieszkalny, z którego ją wymeldowano; - nie zamierzała wrócić do miejsca stałego zamieszkania; - w lokalu nie znajdują się jej rzeczy osobiste; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz dowolną ocenę dowodów, a to poprzez zaniechania wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności jakie powstały pomiędzy wydaniem decyzji przez Burmistrza N., a decyzji wydanej przez Wojewodę Zachodniopomorskiego polegających na złożeniu przez skarżącą wniosku o zgodę na wstąpienie w stosunek najmu lokalu, z którego została wymeldowana oraz pozwu o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu złożonego przed Sądem Rejonowym w G.; 3. naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez działanie w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli w stosunku do organu administracji; 4. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań przed wydaniem decyzji w drugiej instancji; 5. naruszenie art. 25 ust. 1 w zw. z art. 35 u.e.l., przez ich błędne zastosowanie i uznanie, iż zachodzą przesłanki do wymeldowania skarżącej z pobytu stałego. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z pisma ZBK w N. odmawiającego zawarcia umowy najmu lokalu, pozwu o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu z dnia 6 sierpnia 2025 r. i pisma z Sądu Rejonowego w G. o terminie rozprawy na okoliczność podjęcia przez skarżącą czynności, zmierzających do powrotu do wcześniej zajmowanego lokalu, a w konsekwencji, iż nie zmieniła ona na stałe swojego miejsca zamieszkania. Zarzuty zostały uszczegółowione w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy w sądzie cywilnym o wstąpienie skarżącej w stosunek najmu. Sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.") oddalił wniosek o zawieszenie postępowania, gdyż uznał, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie zależy od wyniku sprawy cywilnej. Rozpoznawana sprawa przez Sąd dotyczy obowiązku o charakterze rejestracyjnym i nie rozstrzyga o prawach do danego lokalu. Sąd na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadził dowód z pozwu o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu z dnia 6 sierpnia 2025 r. i pisma z Sądu Rejonowego w G. o terminie rozprawy oraz oddalił wniosek o z pisma ZBK w N. odmawiającego zawarcia umowy najmu lokalu, gdyż dokument ten znajduje się w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Spór dotyczy wymeldowania skarżącej z pobytu stałego z mieszkania w N. przy ul. [...] M. [...]. Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.e.l., obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. Stosownie do art. 24 ust. 2 u.e.l., obowiązek meldunkowy polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem art. 36. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). Obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się (art. 33 ust. 1 u.e.l.). Na podstawie art. 35 u.e.l., organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne wszczął organ I instancji z urzędu, gdyż jego obowiązkiem jest dbanie o aktualność danych w rejestrze ludności. Obowiązek meldunkowy ma charakter porządkowy, zaś zameldowanie i wymeldowanie są czynnościami materialnotechnicznymi. W sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca jest obywatelką polską, na której ciążył obowiązek meldunkowy. W ocenie Sądu, organ administracji na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. uprawniony był do wykorzystania materiału dowodowego zebranego w toku innego postępowania, które toczyło się z wniosku męża skarżącej o jej wymeldowanie, a które zakończyło się decyzją z 26 czerwca 2025 r. nr [...], umarzającą ww. postępowanie z uwagi na śmierć męża skarżącej. Decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. Podkreślić należy, że zameldowanie w lokalu (budynku) odzwierciedlać ma rzeczywisty pobyt osoby. Interpretacja okoliczności faktycznych każdej badanej sprawy, choć wprawdzie powinna uwzględniać potrzebę ochrony osoby przed niezasadnym wymeldowaniem, nie może prowadzić do sprzecznego z istotą instytucji meldunku utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości w nim nie zamieszkuje. Ocena, czy dana osoba w określonym miejscu zamieszkuje, czy się z niego wyprowadziła powinna być potwierdzona obiektywnymi okolicznościami faktycznymi związanymi z daną sprawą. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania o chęci przebywania w lokalu, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących na to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2024 r. o sygn. akt II OSK 1203/23). Wymeldowanie osoby z pobytu stałego oznacza potwierdzenie faktu, że osoba opuściła miejsce, w którym realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe i które stanowi zorganizowane centrum jej spraw życiowych na stałe. Jest to miejsce, w którym w szczególności osoba ta mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z innymi osobami, przyjmuje korespondencję itp. (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2015 r. o sygn. akt II OSK 2151/13 oraz wyrok NSA z dnia 8 marca 2016 r. o sygn. akt II OSK 1708/14). Sąd podzielił stanowisko organu, że zebrany materiał dowodowy potwierdza, że skarżąca dobrowolnie opuściła ww. mieszkanie i zamieszkała w innym lokalu, co wynika m.in. z zeznań skarżącej oraz innych osób. O tym, że skarżąca opuściła ww. mieszkanie z zamiarem stałym świadczył, m.in. fakt, że zabrała ona z mieszkania wszystkie swoje rzeczy osobiste. Dopiero w skardze skarżąca podnosi, że opuściła ww. lokal z uwagi na stosowaną wobec niej przemoc przez męża. Zeznała, że opuściła ww. lokal dobrowolnie, lecz chodziło jej o to, że opuściła lokal aby uniknąć konfliktów z mężem. Nie zamierzała opuścić lokalu na stałe, bowiem poczyniła w nim razem z mężem znaczne nakłady finansowe i wyposażenie mieszkania należy do niej. Podniosła, że obecnie wejście do lokalu utrudnia jej syn, który mieszka tam bez żadnego tytułu prawnego. Zdaniem Sądu, w toku postępowania przed organem administracyjnym skarżąca nie wykazała, że podjęła czynności związane z powrotem do ww. mieszkania. Nie domagała się wydania nowych kluczy do mieszkania. Wyjaśniła, że czeka na rozpoznanie sprawy rozwodowej, żeby domagać się podziału majątku. Sąd nie kwestionuje faktu, że obecnie po wydaniu zaskarżonej decyzji syn skarżącej może utrudniać jej zamieszkanie ww. lokalu. Jednakże w niniejszej sprawie ocenie Sądu podlegają dowody zebrane w toku postępowania administracyjnego. Oświadczenia skarżącej zawarte w skardze, według Sądu, zostały złożone w związku z toczącą się sprawą o wstąpienie w stosunek najmu na poparcie jej praw do ww. lokalu i nie mogą, zdaniem Sądu, świadczyć o braku dobrowolności w opuszczeniu przez nią wcześniej mieszkania. Na etapie postępowania administracyjnego skarżąca nie podnosiła okoliczności związanych z niewłaściwym zachowaniem się męża, nie potwierdzały tego również zeznania innych osób. O tym, że między małżonkami był konflikt świadczyły zeznania dzieci skarżącej oraz kopia pozwu o rozwód złożona przez męża skarżącej. Wskazać należy, że organ administracyjny nie jest uprawniony do badania z jakich okoliczności nastąpiło opuszczenie lokalu przez daną osobę, gdyż liczy się obiektywny fakt opuszczenia lokalu z zamiarem stałym oraz brak wymeldowania się osoby z lokalu. Zameldowania w lokalu nie wiąże się z tytułem prawnym do tego lokalu, gdyż jest to czynność techniczna. O tym czy danej osobie przysługuje prawo do danego mieszkania decydują przepisy prawa cywilnego i do rozpoznawania sporów w tym zakresie upoważnione są inne organy, niż organ ewidencyjny. W niniejszej sprawie pierwszą czynnością skarżącej związaną z powrotem do ww. mieszkania było wystąpienie do Gminy z pismem z 1 lipca 2025 r. o wstąpienie w stosunek najmu ww. lokalu po śmierci męża, zaś konsekwencją odmowy Gminy w tym zakresie jest pozew, który złożyła skarżąca przeciwko Gminie. Sam fakt złożenia ww. pozwu nie jest okolicznością mająca bezpośredni wpływ na rozpoznanie niniejszej sprawy. Jeśli sprawa w sądzie cywilnym zakończy się dla skarżącej pomyślnie nie będzie przeszkód do tego by mogła ona zameldować się w ww. mieszkaniu. Podkreślić należy, ze niniejsza sprawa dotyczy wymeldowania skarżącej, a nie jej córki A. . Zdaniem Sądu, organy zebrały pełny materiał dowodowy, dokonały jego oceny i wywiodły z niego logiczne wnioski. Okoliczność, że skarżąca nie akceptuje stanowiska organów administracyjnych nie świadczy o tym, iż organy naruszyły przepisy postępowania. W ocenie Sądu, zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wtedy, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Strona musi jednak wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło wynik sprawy byłby inny. Taka sytuacja, według Sądu, nie zaistniała. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.