II SA/Sz 839/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak ( spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant Joanna Białas - Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki o d d a l a skargę. Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] nakazał G. C. rozbiórkę kontenera handlowego oznaczonego nr [...] według załącznika graficznego do decyzji stanowiącego jej integralną część, usytuowanego na terenie działki nr geod. [...] przy ul. [...] w [...], bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Decyzję wydano na podstawie art. 37 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 29 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Uzasadniając decyzję organ wskazał, że współużytkownikami wieczystymi działki nr [...] przy ul. [...] w [...] są E. i J. P. w udziale wynoszącym [...] części oraz B. i W. K. w udziale [...] części. W aktach sprawy znajduje się umowa dzierżawy gruntu z dnia [...] zawarta pomiędzy J. P., a G. C. na dzierżawę części działki nr [...] zawarta na czas określony oraz aneks do tej umowy z dnia [...] przedłużający termin obowiązywania umowy do dnia [...]. Organ wskazał, iż ustalił w toku postępowania, że na wskazanej wyżej działce zlokalizowanych jest piętnaście kontenerów handlowych wybudowanych bez pozwolenia na budowę, w tym na części działki użytkowanej przez E. i J. P. [...]. W oświadczeniu złożonym w dniu [...] J. P. potwierdził, że kontenery handlowe oznaczone nr [...] ustawione zostały w [...], zaś kontenery nr [...]. Ponadto J. P. przedłożył wykaz dzierżawców terenu pod kontenerami oraz właścicieli kontenerów i sprawców samowoli budowlanej oraz przedłożył umowy dzierżawy gruntu. Jako obecnego właściciela kontenera nr [...] oraz dzierżawcę terenu pod tym kontenerem wskazał G. C.. W dniu [...] G. C. potwierdziła, że jest właścicielem kontenera handlowego nr [...], który ustawiła w [...], na gruncie dzierżawionym od J. P. oraz, że na ustawienie kontenera nie posiada pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Organ wskazał, że kontener bezspornie został ustawiony przed dniem [...], a więc zgodnie z art. 103 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1995 r. Prawo budowlane, dla samowoli budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawę z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Podstawą orzeczeń będzie art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r., w świetle którego budowa kontenerów handlowych wymagała pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 37 ust 1 wskazanej ustawy, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce gdy terenowy organ administracji państwowej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje, bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Naczelnika Wydziału Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miejskiego z dnia [...] wynika, że lokalizacja kontenerów handlowych na terenie działki nr [...] w [...] w latach [...] (okres ustawienia kontenera nr [...]) była sprzeczna z obowiązującym wówczas na tym obszarze planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą Nr [...] Rady Narodowej z dnia [...]. Plan ten określał przeznaczenie działki nr [...] jako tereny zabudowy śródmiejskiej do adaptacji i przebudowy. Wobec powyższego kontener handlowy nr [...] podlega przepisowi art. 37 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., tj. przymusowej rozbiórce. Podjęcie postępowania zmierzającego do zalegalizowania samowoli budowlanej jest możliwe tylko wtedy, gdy nie zachodzą okoliczności wyszczególnione w art. 37 cytowanej ustawy. W niniejszej sprawie, inne przeznaczenie terenu pod kontenerem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w okresie jego budowy, uniemożliwia doprowadzenie obiektu budowlanego (kontenera handlowego) do stanu zgodnego z prawem. W związku z tym, konieczne było wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę kontenera nr [...]. W odwołaniu od ww. decyzji G. C. podniosła, że przed postawieniem kontenera zawarła umowę dzierżawy gruntu z poprzednim właścicielem i z umowy tej wynikało, że dzierżawa zgodna była z decyzją Urzędu Miejskiego . Wskazała, że od [...] płaci podatek od nieruchomości za grunt pod kontenerem handlowym. Dlaczego zatem Urząd Miejski nie powiadomił jej, że kontener stoi nielegalnie na działce, a pobierał podatek od nieruchomości? Oświadczyła, że dopiero w [...] została powiadomiona przez Inspektora Nadzoru Budowlanego, że kontener nr [...] jest samowolą budowlaną. Wskazała, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu utracił ważność w dniu [...]. Ponadto, że rozbiórka kontenera spowoduje likwidację miejsca pracy dla jej rodziny, a w chwili postawienia kontenera przekonana była o zgodności jego lokalizacji z prawem, czego dowodem jest odprowadzany podatek od nieruchomości. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że wybudowanie w [...], na działce nr [...] w [...], kontenera handlowego było sprzeczne z obowiązującym w tym okresie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, tym samym wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę kontenera jest zasadne. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., to na inwestorze spoczywał obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę i inwestor, jako sprawca samowoli budowlanej, ponosi odpowiedzialność za nie podjęcie czynności w celu jego dopełnienia, z czym wiązałoby się uzyskanie informacji o niemożliwości wybudowania kontenera na przedmiotowej nieruchomości. Zawarcie umowy cywilno-prawnej z osobą dysponującą gruntem, uprawniającej potencjalnego inwestora do dysponowania nim w celach budowlanych, nie zwalnia inwestora z obowiązków wynikających z prawa budowlanego. Także płacenie podatku od nieruchomości za samowolnie wybudowany obiekt budowlany nie powoduje zalegalizowania obiektu w świetle przepisów prawa budowlanego. Organy nadzoru budowlanego są organami administracji rządowej i działają niezależnie od organów administracji samorządowej, w związku z czym podniesienie przed organami nadzoru budowlanego zarzutu pobierania przez gminę podatku od nieruchomości od obiektu wybudowanego nielegalnie, nie jest zasadne i nie ma wpływu na rozstrzygniecie sprawy. Nie ma także znaczenia prawnego dla niniejszej sprawy, że obecnie na terenie na którym jest usytuowany kontener nr 13, nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, ani, że kontener ten stanowi miejsce pracy dla rodziny skarżącej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie G. C. zarzuciła ww. decyzji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 9, 12 i 107 § 3 Kpa, a także naruszenie art. 37 i 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Wskazała, że organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy, co spowodowało iż uznały, że skarżąca wybudowała kontener nielegalnie, co faktycznie nie miało miejsca. Ponadto wskazała, że nie była informowana o okolicznościach faktycznych i prawnych ustalających jej prawa i obowiązki oraz, że w jej postępowaniu trudno dopatrzyć się cech nielegalności. Samo przytoczenie przez organy orzekające w sprawie stosownego przepisu prawa budowlanego, nie może zastępować ustaleń faktycznych. Zdaniem skarżącej, uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji nie zawiera wskazania faktów, które potwierdzałyby nielegalność działania skarżącej. Ponadto, nie informowanie skarżącej w trakcie postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na jej prawa i obowiązki uniemożliwiło jej skuteczne przedstawienie dowodów celem wykazania, że jej działanie nie miało cech nielegalności. Wskazała, że zaskarżone decyzje nie uwzględniają faktu, iż kontener stanowiący źródło utrzymania jej rodziny, w świetle aktualnie obowiązujących przepisów, nie narusza prawa, a nakaz rozbiórki kontenera, jako najsurowszy sposób likwidacji skutków "samowoli budowlanej" w świetle aktualnie obowiązujących przepisów, jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Wskazała, że organy nadzoru budowlanego, podejmując decyzje uznaniową, stosownie do art. 7 Kpa, mają obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, czego nie uczyniły organy orzekające w sprawie. Podniosła, że przez wiele lat, pomimo obowiązywania wskazanych w zaskarżonych decyzjach przepisów, organy nadzoru budowlanego nie kwestionowały posadowienia kontenera. Dopiero w czasie, gdy w świetle aktualnie obowiązujących przepisów, posadowienie kontenera nie narusza tych przepisów, organy nadzoru budowlanego, poprzez swoje decyzje, pozbawiają skarżącą źródła utrzymania. Zdaniem skarżącej, sprawę należało rozpatrzyć w takim stanie faktycznym i prawnym, jaki istniał w chwili wydania zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badanie pod tym kątem zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, że decyzja nie narusza prawa. Jest faktem bezspornym, czego nie kwestionuje skarżąca, że kontener handlowy nr [...] został przez nią posadowiony na działce nr [...] bez wymaganego pozwolenia, przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Ustawa ta weszła w życie w dniu 1 stycznia 1995 r. Stosownie do art. 103 ust 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Art. 48 obecnie obowiązującej ustawy określa zasady orzekania o rozbiórce obiektów będących w budowie albo już wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, a także sytuacje w których możliwa jest legalizacja takich obiektów. W niniejszej sprawie jednak na mocy przepisu przejściowego, jak to trafnie uczyniły organy orzekające w sprawie, zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z art. 37 ust 1 pkt 1 tej ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy organ nadzoru budowlanego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Z dokumentów przesłanych Sądowi przez organy administracyjne oraz ustaleń organów wynika, że obowiązujący w okresie posadowienia kontenera handlowego nr [...] miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...] w [...] przewidywał inne przeznaczenie dla tej działki tj. jako terenu zabudowy śródmiejskiej do adaptacji i przebudowy. Zatem działka przeznaczona była pod innego rodzaju zabudowę niż kontener handlowy. Warunkiem zastosowania przez organ administracji instytucji przymusowej rozbiórki, przewidzianej w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek, to jest: - rozpoczęcia budowy lub wybudowania obiektu bez wymaganego prawem zezwolenia, - naruszenia ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w czasie budowy. W niniejszej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione, zatem orzeczenie nakazu rozbiórki kontenera nie narusza prawa. Zarzuty podniesione w skardze, dotyczące posiadania przez skarżącą prawa do dysponowania gruntem na cele budowlane, wynikającego z umowy dzierżawy, nie mają znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgoda na budowę obiektu budowlanego, udzielona inwestorowi przez użytkownika wieczystego gruntu na którym obiekt ma być wybudowany, jest skuteczna tylko w zakresie możliwości korzystania z terenu przez osobę nie będącą jego właścicielem, nie zastępuje natomiast pozwolenia na budowę, wymaganego przez przepisy prawa budowlanego. Nietrafny jest także zarzut skargi, że w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1994 r., zgodnie bowiem z przepisem przejściowym zawartym w art. 103 ust. 2 tej ustawy, do niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy obowiązujące w czasie budowy kontenera. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia procedury administracyjnej oraz zasad współżycia społecznego przez organy orzekające w sprawie, okazały się niezasadne. W interesie publicznym leży, aby obiekty budowlane były wznoszone na po uzyskaniu wymaganego pozwolenia na budowę, a orzeczenie nakazu rozbiórki w stosunku do obiektu wybudowanego samowolnie, co do którego nie ma możliwości legalizacji, nie stanowi naruszenia tych zasad. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 Kpa, w tym uzasadnienie faktyczne. Z powyższych względów, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; zm. Dz. U z 2004 r. Nr 162, poz. 1692).