II SA/Sz 839/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 20 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w ½ części, a w pozostałym zakresie odmówić zwolnienia, II. ustanowić adwokata J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Z. W. I. N. B. w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury wynoszącej [...] zł netto miesięcznie, a jego zobowiązania i wydatki stałe wynoszą: utrzymanie mieszkania i mediów [...] zł, wyżywienie, leki, odzież, środki czystości [...] zł, utrzymanie pojazdu [...] zł, a więc łącznie [...] zł. Do wniosku skarżący dołączył kopię decyzji ZUS o waloryzacji emerytury, potwierdzenie operacji bankowych wykonanych w systemie bankowości internetowej [...] w dniu [...]. na kwotę łącznie [...] zł ([...] zł PZU, [...] zł wywóz nieczystości, [...] gaz, [...] energia elektryczna), orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ustalonym na stałe, kartę informacyjną leczenia sanatoryjnego z [...] r., potwierdzenie zapłaty opłaty uzdrowiskowej w kwocie [...]zł, opłaty za przejazd kuracjusza w kwocie [...]zł, oraz fakturę za pobyt w sanatorium z [...] r. na kwotę [...]zł. W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego z dnia 21 sierpnia 2018 r. skarżący przedłożył m. in. wyciągi z jego osobistego rachunku bankowego oraz firmowego rachunku bankowego, z okresu ostatnich trzech miesięcy, kopie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za [...] r., kopię dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego marki [...] r.). Wnioskodawca oświadczył, że nie uzyskuje dodatkowych dochodów poza emeryturą, a w postępowaniach toczących się z jego udziałem przed sądami powszechnymi korzysta tylko z pełnomocników wyznaczonych z urzędu. Wyjaśnił także, że pożyczka zaciągnięta przez niego w [...] w S. w dniu [...] r. była konieczna do zakupu niezbędnego sprzętu pomocniczego i rehabilitacyjnego w związku z niepełnosprawnością ruchową i kredyt ten został już częściowo uszczuplony na konieczne leki, żywność oraz rehabilitację. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a., spoczywa na wnioskodawcy. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z wniosku i przedłożonych dowodów wynika, że skarżący ma [...] lat i jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca mieszka w domu przy ul. [...] w S., będącym własnością innej osoby fizycznej, mimo to płaci podatek od tej nieruchomości ([...] zł rocznie). Wnioskodawca ponosi bieżące koszty utrzymania nieruchomości które wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych skarżącego wynika, że w dniu [...] r. zapłacił on podatek od nieruchomości oraz opłacił polisę OC samochodu ([...] zł). Ponadto, w dniu [...] r. zrobił zakupy w sklepie [...] za [...] zł, a w dniu [...] r. zapłacił w hotelu [...] w M. [...] zł. Comiesięcznie za usługi telekomunikacyjne świadczone przez [...] wnioskodawca płaci ok. [...] zł. W dniu [...] r. skarżący uruchomił kredyt bankowy na kwotę [...]zł i jak oświadczył, środki te wykorzystał tylko częściowo. Analiza przedłożonych dowodów źródłowych nie potwierdziła, by wnioskodawca rzeczywiście był osobą znajdującą się w krytycznej sytuacji finansowej. Skarżący mieszka w domu nie będącym jego własnością, ale ponosi tylko bieżące koszty utrzymania tej nieruchomości, uzyskuje stałe dochody z emerytury wynoszące [...] zł miesięcznie netto i brak jest podstaw do uznania, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Ponoszone wydatki m. in. na biżuterię czy luksusowy hotel nie potwierdzają krytycznego położenia strony. Wnioskodawca posiada samochód i ponosi koszty jego eksploatacji, jak określił [...] zł miesięcznie. Z wniosku nie wynika też, by miał on zaległości w płatnościach. W ocenie referendarza sądowego przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło, by skarżący rzeczywiście znajdował się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jego skargą. W niniejszej sprawie wpis sądowy wynosi [...] zł i analiza złożonego wniosku i przedłożonych dowodów pozwoliła na uznanie, że skarżący będzie w stanie ponieść koszty opłat sądowych w sprawie w ˝ części, bez uszczerbku dla jego koniecznego utrzymania. W tej sytuacji należało przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie odmówić zwolnienia. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata należało uwzględnić, gdyż skarżący nie będzie w stanie ponieść wynagrodzenia i wydatków adwokata korzystając z własnych zasobów i możliwości. Mając powyższe na względzie orzeczono jak na wstępie na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.