II SA/Sz 846/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak /spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Aneta Kukla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę U Z A S A D N I E N I E: Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] nakazał J. W. rozbiórkę kontenera handlowego oznaczonego nr [...] według załącznika graficznego do decyzji stanowiącego jej integralną część, usytuowanego na terenie działki nr geod. [...] przy ul. [...] w [...], bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Decyzję wydano na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 83 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Uzasadniając decyzję organ wskazał, że postępowanie w sprawie [...] kontenerów handlowych zlokalizowanych na działce nr [...] przy ul. [...] w [...] zostało wszczęte w związku z pismem Urzędu Miejskiego z dnia [...]. W toku tego postępowania ustalono, że współużytkownikami wieczystymi działki [...] są E. i J. P. w udziale wynoszącym [...] części oraz B.i W. K. w udziale [...] części. W aktach sprawy znajduje się umowa dzierżawy gruntu z dnia [...] zawarta pomiędzy J. P.,a J. W. na dzierżawę części działki nr [...] zawarta na czas określony, tj. na okres [...]. Organ wskazał, iż ustalił w toku postępowania, że na przedmiotowej działce zlokalizowanych jest obecnie piętnaście kontenerów handlowych wybudowanych bez pozwolenia na budowę, w tym na części działki użytkowanej przez E. i J. P. [...] kontenerów. Adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę nie może być osoba która nie jest właścicielem, inwestorem bądź zarządcą obiektu budowlanego, gdyż z art. 52 i 48 ustawy Prawo budowlane wynika, że adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części może być inwestor, właściciel lub zarządca obiektu. W oświadczeniu złożonym w dniu [...]. J. P. potwierdził, że kontenery handlowe oznaczone nr [...] ustawione zostały w [...]. Ponadto J. P. przedłożył wykaz dzierżawców terenu pod kontenerami oraz właścicieli kontenerów i sprawców samowoli budowlanej oraz przedłożył umowy dzierżawy gruntu. Jako obecnego właściciela kontenera nr [...] oraz dzierżawcę terenu pod tym kontenerem wskazał J. W.. W dniu [...] J. W., dzierżawca części przedmiotowej działki potwierdził, że jest właścicielem kontenera handlowego nr [...], na ustawienie którego nie posiada pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Wskazał, że kontener ten odkupił od poprzedniego właściciela w dniu [...], w związku z czym nie zna daty ustawienia kontenera. Stosownie do art. 28 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i 30 tej ustawy. Art. 29 zawiera wyliczenie obiektów budowlanych i robót budowlanych, których wykonanie nie wymaga pozwolenia na budowę, zaś art. 30 wyliczenie obiektów i robót budowlanych, których wykonanie wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Z treści art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane wynika, że obiekty kontenerowe nie połączone trwale z gruntem przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu lecz nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, są tymczasowymi obiektami budowlanymi, na wzniesienie których, zgodnie z art. 29 ust 1 pkt 12 cyt. ustawy, nie jest wymagane pozwolenie na budowę. Inwestor jest zobowiązany jednak, stosownie do treści art. 30 ust 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, do zgłoszenia takiej budowy właściwemu organowi. W przypadku gdy obiekty kontenerowe maja być użytkowane w okresie dłuższym niż 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, wymagane jest pozwolenie na budowę. Kontener handlowy nr [...] wybudowany został bez wymaganej prawem decyzji. Popełniono więc samowolę budowlaną. Możliwość zalegalizowania obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, przewidziana art. 48 Prawa budowlanego, została wprowadzona ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80 poz. 718), która weszła w życie w dniu 11 lipca 2003 r. Na mocy art. 7 ust 2 tej ustawy, art. 48 w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 lipca 2003 r. jest stosowany także do obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, co do których postępowanie administracyjne wszczęto przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. i przed tym dniem nie zakończono go poprzez wydanie decyzji ostatecznej. W obecnym stanie prawnym organ nadzoru budowlanego badając sprawę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego musi rozważyć, czy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 48 ust 2 Prawa budowlanego, tj. zgodność obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, oraz czy obiekt nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli bowiem okoliczności te zachodzą, to nie nakazuje się rozbiórki obiektu budowlanego, lecz wydaje postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, w którym nakłada się na inwestora określone obowiązki. Organ nadzoru budowlanego, może od razu ustalić, że budowa jest sprzeczna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym albo, że narusza przepisy w zakresie, który uniemożliwia doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Wówczas zostaje wydana decyzja o nakazie rozbiórki bez uprzedniego wstrzymywania prowadzenia robót budowlanych. Jeżeli na określonym terenie brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to nie ma możliwości wydania przez organ właściwy w sprawach ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, zaświadczenia o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W niniejszej sprawie, Naczelnik Wydziału Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miejskiego w piśmie z dnia [...] poinformował, że działka nr [...] w obrębie [...] miasta jest położona na terenie, dla którego z dniem [...] stracił ważność plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym, nie ma możliwości wydania zaświadczenia o zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym kontenerów handlowych na działce [...] przy ul. [...] w [...]. Podstawą wydania orzeczenia w niniejszej sprawie jest art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym właściwy organ wydaje nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W sprawie nie zachodzą bowiem przesłanki do zastosowania przepisu art. 48 ust. 2 ustawy. Brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...] w [...] uniemożliwia doprowadzenie obiektu budowlanego (kontenera handlowego nr [...]) do stanu zgodnego z prawem, dlatego organ nadzoru budowlanego wydał decyzję orzekającą rozbiórkę tego obiektu. W odwołaniu od ww. decyzji J. W. podniósł, że w momencie zakupu kontenera był przekonany, iż jego lokalizacja jest zgodna z prawem. Wskazał, że decyzję o rozbiórce wydano z powodu niezgodności lokalizacji kontenera z planem miejscowym, który utracił ważność w dniu [...]. Ponadto, że wykonanie decyzji spowoduje utratę jego miejsca pracy i konieczność pobierania zasiłku dla bezrobotnych, spowoduje także uszczuplenie dochodu Gminy z tytułu pobieranych dotychczas podatków związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Ponadto zwrócił się o "odroczenie" decyzji o rozbiórce kontenera do czasu uchwalenia planu miejscowego, co umożliwi zalegalizowanie samowoli. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że przedmiotowy obiekt budowlany został wybudowany samowolnie w [...]., czego strona nie kwestionuje, a to oznacza, że postępowanie w stosunku do niego należy prowadzić w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Ponieważ postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu [...] i nie zakończone decyzją ostateczną, zasadne jest stanowisko organu I instancji, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., w brzmieniu zmienionym ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw. Organ odwoławczy wskazał, że zasadnie organ I instancji uznał, iż podjęcie postępowania mającego na celu doprowadzenie do zgodności z prawem wybudowanego samowolnie kontenera nr [...], nie było możliwe. Brak jest bowiem obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu na którym kontener posadowiono, strona nie okazała też ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Oznacza to, iż nie jest możliwe wykazanie, że wybudowanie kontenera zgodne jest z przepisami o planowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, jak tego wymaga art. 48 ust. 2 ustawy. Tym samym nie jest możliwe przeprowadzenie postępowania mającego na celu doprowadzenie kontenera do stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do art. 30 § 4 Kpa, w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Ponieważ J. W., nabył przedmiotowy kontener od osoby która go samowolnie wybudowała, jest następcą prawnym sprawcy samowoli budowlanej, zasadnie zatem jest adresatem zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., to na inwestorze spoczywa obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę i inwestor, jako sprawca samowoli budowlanej, a następnie jego następca prawny, ponosi odpowiedzialność za nie podjęcie czynności w celu jego dopełnienia, z czym wiązałoby się uzyskanie informacji o tym, czy wybudowanie kontenera na przedmiotowej nieruchomości jest dopuszczalne. Dlatego niezasadny jest zarzut odwołującego się, że kupując kontener był przekonany o zgodności z prawem jego lokalizacji. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że ustalenia przyszłego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dotyczące przedmiotowej działki, nie mają wpływu na niniejsze postępowanie. Także okoliczność, że rozbiórka kontenera spowoduje likwidację miejsca pracy strony oraz uszczuplenie dochodów gminy, nie ma znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J. W. powtórzył argumenty zaprezentowane w odwołaniu od decyzji. Wskazał także, że obecnie prowadzone są prace mające na celu uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co po jego uchwaleniu umożliwi zalegalizowanie istniejącej zabudowy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna. W aktualnie obowiązującym art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nałożony jest obowiązek nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jednakże przepis ten można zastosować dopiero wówczas, gdy w następstwie czynności właściwego organu administracji publicznej, o których mowa w ust. 2 i 3 nie zaistnieją przesłanki uzasadniające zalegalizowanie obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Art. 48 ust. 2 stanowi: "Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych." W przedmiotowym postępowaniu bezsporne jest, bowiem skarżący nie kwestionuje tego faktu, że nabył posadowiony na działce nr [...] kontener handlowy nr [...], który wzniesiony został bez wymaganego pozwolenia na budowę. Dla terenu na którym kontener posadowiono brak jest obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, strona nie okazała też ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest fakt, że w dacie budowy kontenera jego lokalizacja sprzeczna była z ustaleniami obowiązującego wówczas szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego śródmieścia [...] - Uchwała Rady Miejskiej Nr [...] z [...]. (Dz. Urz. Woj. Szczec. Nr 15, poz.136 ze zm.). W takiej sytuacji na posadowienie przedmiotowego kontenera nie można było uzyskać pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jako że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania tereny wydawana była wyłącznie przed przystąpieniem do realizacji planowanej inwestycji, w przedmiotowej sprawie aby wypełnić dyspozycję przepisu art. 48 ust. 1 pkt 1 lit. b), skarżący musiałby okazać decyzję ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu wydaną na podstawie nie obowiązującego planu. Jak już wyżej wskazano uzyskanie takiej decyzji nie było możliwe z uwagi na sprzeczność przedmiotowej inwestycji z ustaleniami obowiązującego w dacie jej realizacji szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego. W chwili obecnej również nie jest możliwe wydanie dla przedmiotowej inwestycji decyzji o warunkach zabudowy, bowiem decyzję taką wydaje się dla planowanej inwestycji, a w przypadku zrealizowania inwestycji postępowanie w sprawie warunków zabudowy jest bezprzedmiotowe. Nie ma, zatem możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego dla posadowionego kontenera według przepisu art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. a) i b) ustawy Prawo budowlane, co oznacza, że decyzja nakazująca jego rozbiórkę wydana została zgodnie z przepisem art. 48 ust. 1 tej ustawy. Z powyższych względów, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; zm. Dz. U z 2004 r. Nr 162, poz. 1692).