II SA/Sz 852/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak ( spr.) Protokolant Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego I stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] roku Nr [...] II orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia wyroku. U z a s a d n i e n i e : Decyzją z dnia [...], nr [...] Starosta na podstawie art. 150b ust. 1 i 2 oraz art. 150c ustawy z dnia o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku B. B. z dnia [...], orzekł o odmowie przyznania B. B. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego przewidzianych dla pracowników byłych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, bowiem w okresie od [...] do [...] nie spełniała warunków określonych w art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Starosta podkreślił, że B. B. nie legitymuje się okresem uprawniającym do emerytury wynoszącym co najmniej 20 lat. W tym zakresie organ powołał się na ustalenia poczynione przez organ rentowy (ZUS ), wedle których, B. B. posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący [...]. B. B. złożyła od tej decyzji odwołanie do Wojewody wnosząc o ponowne przeliczenie okresu uprawniającego do emerytury. Do odwołania dołączyła protokoły z zeznań świadków mających potwierdzać jej pracę w gospodarstwie rodziców. Po otrzymaniu odwołania Starosta zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne ustalenie okresów uprawniających B. B. do emerytury. Po uzyskaniu stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w tym zakresie, Starosta , w oparciu o art. 150b ust. 1 i 2 oraz art. 150c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, decyzją z dnia [...], nr [...] ponownie odmówił B. B. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Uzasadniając decyzję Starosta stwierdził, że strona legitymuje się wymaganym 20-letnim okresem uprawniającym do emerytury jednakże nie spełnia jednocześnie innych przesłanek umożliwiających przyznanie jej świadczenia przedemerytalnego określonych w art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wymagany wiek 50 lat strona osiągnęła [...] i na ten dzień spełniała warunki dotyczące stażu pracy w państwowych przedsiębiorstwach gospodarki rolnej oraz ogólnego stażu pracy uprawniającego do emerytury. Jednak w dniu [...] utraciła statusu osoby bezrobotnej z powodu podjęcia pracy za granicą. B. B. skierowała do Wojewody odwołanie w którym wyraziła swoją dezaprobatę do działań organu I instancji, który wysyłając byłych pracowników PGR-ów na [...] tym samym uniemożliwił późniejsze przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Strona podniosła, iż w okresie podjęcia pracy przy [...] nie mogła przewidzieć zmian dotyczących świadczeń przedemerytalnych, które wejdą w życie w [...]. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 10 ust. 4 pkt 2, art. 150b ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku z art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...]. Argumentując podjęcie takiej decyzji Wojewoda przywołał treść przepisów powołanych w jej podstawie prawnej i stwierdził, że B. B. nie spełniła łącznie wszystkich warunków określonych przez art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tzn. w okresie od [...]. do [...]. nie osiągnęła wieku 50 lat i nie posiadała statusu osoby bezrobotnej. Odwołująca się, wiek 50 lat osiągnęła [...], jednakże na ten dzień nie była już osobą bezrobotną, gdyż status osoby bezrobotnej utraciła z dniem [...] z powodu podjęcia krótkookresowego zatrudnienia. Ponowna rejestracja i uzyskanie statusu osoby bezrobotne miało miejsce [...]. Zatem w przedziale czasowym między [...] a [...] strona nie figurowała w ewidencji osób bezrobotnych prowadzonej przez Urząd Pracy. B. B. złożyła na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc, iż nie była w stanie przewidzieć warunków jakie wprowadzone zostały poprzez dodanie do ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy art. 150b ust. 1. Ze względu na ciężką sytuację materialną zmuszona była wyjechać w [...] do pracy polegającej na [...] dzięki pośrednictwu Urzędu Pracy . Odpowiadają na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jej uchylenia lub stwierdzenie nieważności. Ponadto, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Taka sytuacja, powodująca konieczność wyjścia poza granice skargi z przyczyn w niej nie podniesionych, lecz dostrzeżonych przez Sąd z urzędu, skutkująca stwierdzeniem nieważności decyzji zaistniała w niniejszej sprawie. W myśl postanowień art. 110 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydała decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Przepis ten ma charakter wiążący organy administracji publicznej stanowiąc tym samym pewną gwarancję stabilności treści rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty oraz rozstrzygnięcia sprawy w danej instancji (w wymiarze procesowym). W ten sposób strona uzyskuje wiadomość o definitywnym stanowisku organu, wyrażającym się w jej załatwieniu w odpowiedniej instancji. Stawarz to jakościowo nową sytuację procesową strony w postępowaniu, a także w sferze prawa materialnego, dzięki czemu strona ma ustalone ramy dalszej obrony sowich interesów prawnych na drodze administracyjnej lub sądowej (por. wyrok NSA w Warszawie z 5 lutego 2002 r., I SA 2459/00, Lex nr 81763; por. B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 7 wydanie C.H.Beck, s. 525 i nast.). Z cytowanej przepisu art. 110 k.p.a. wynika, że związanie własną decyzją może ustać wyłącznie w przepadkach określonych w których przepisy k.p.a. dopuszczają uchylenie lub zmianę takiej decyzji. Kwestię odwołalności decyzji nieostatecznych reguluje art. 132 k.p.a. Stosownie do postanowień art. 132 § 1 k.p.a., jeżeli odwołanie decyzji wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydała decyzję, uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. W sytuacji, gdy wymienione w tym przepisie przesłanki nie wystąpią łącznie, Np. gdy organ uzna, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie jedynie w części, wówczas jego obowiązkiem jest, zgodnie z art. 133 k.p.a., przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji doszło do rażącego naruszenia zasad określonych w art. 110 i art. 133 k.p.a. Z nadesłanych do Sądu akt administracyjnych wynika, że w trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji wydał następujące po sobie dwie decyzje administracyjne rozstrzygające o odmowie przyznania skarżącej świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 150b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Po wydaniu pierwszej z nich – decyzji z dnia [...], nr [...], Starosta pomimo otrzymania odwołania, wbrew jednoznacznemu obowiązkowi wynikającemu z treści art. 133 k.p.a., nie przekazał go do organu odwoławczego, lecz rozpoczął zbieranie dodatkowego materiału dowodowego. W efekcie przeprowadzonych czynności, organ wydał kolejną negatywną dla skarżącej decyzję – z dnia [...], nr [...] - ponownie odmawiając B. B. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Pomimo, że w podstawie prawnej rozstrzygnięcia Starosta nie powołał się na art. 132 § 1 k.p.a., to decyzja z [...] i tak nie mogłaby być uznana jako podjęta w trybie autokontroli, bowiem bez wątpienia nie uwzględniała w całości odwołania strony. Oczekiwaniem skarżącej, stanowiącym podstawę wniesienia odwołania, było uzyskanie wnioskowanego prawa do świadczenia przedemerytalnego. Starosta pomimo wydania już w dniu [...] decyzji rozstrzygającej o uprawnieniach skarżącej do świadczenia przedemerytalnego wobec złożenia odwołania nie przekazał go do organu odwoławczego lecz wydał jako organ I instancji kolejną decyzję zawierającą tożsame, negatywne dla strony rozstrzygnięcie z nieco zmienionym uzasadnieniem. Tym samym w obrocie prawnym znalazły się dwa tożsame, nieostateczne rozstrzygnięcia organu I instancji. W ocenie Sądu, działaniem tym Starosta rażąco naruszył art. 110 k.p.a. i art. 132 § 1 k.p.a., czym wyczerpał przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...], nr [...] określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wobec tego, że Wojewoda uchybień tych nie dostrzegł i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podjętą z naruszeniem w/w przepisów, tym samym jego rozstrzygnięcie również obarczone zostało wadą nieważności odnoszącą się do przeprowadzenia postępowania administracyjnego z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego. Korzystając z upoważnienia wynikającego z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uznał, że celem usunięcia wyżej opisanych skutków naruszenia prawa zasadne będzie uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji ale i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...], nr [...], co niewątpliwie umożliwi szybsze załatwienie sprawy. Efektem niniejszego wyroku będzie powrót sprawy do Wojewody na etap postępowania odwoławczego zainicjowanego odwołaniem skarżącej od decyzji Starosty z dnia [...], nr [...]. Jednocześnie należy podkreślić, że wydany wyrok nie przesądza o ostatecznym sposobie rozstrzygnięcia sprawy w kwestii uprawnień skarżącej do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Reasumując, wobec stwierdzenia rażącego naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł jak w sentencji.