II SA/Sz 854/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie Asesor WSA Arkadiusz Windak Asesor WSA Joanna Wojciechowska/spr./ Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2007 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego o d d a l a skargę Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny w dniu 30 września 1991r. wyrokiem sygn. akt I C 202/91 w sprawie z powództwa Zakładów Chemicznych przeciwko H. K. o eksmisję, nakazał pozwanemu H. K. aby opróżnił i wydał wraz z osobami, których prawa reprezentuje lokal mieszkalny, położony w [...] przy ulicy [...], a znajdujący się w Domu [...]. Wyrok ten opatrzono klauzulą wykonalności w dniu [...]. W dniu [...] do Urzędu Miasta wpłynął wniosek Zakładów Chemicznych o wszczęcie egzekucji przeciwko H. K. o opróżnienie lokalu mieszkalnego. Postanowieniem Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] umorzono postępowanie w sprawie egzekucji H. K. z lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] z uwagi na jego niewykonalność, bowiem zakład pracy nie wywiązał się z obowiązku dostarczenia lokalu zamiennego H. K., zaś organ egzekucyjny nie posiadał wolnego lokalu. W dniu [...] do Urzędu Miasta wpłynął wniosek wierzyciela [...] o eksmisję H. K. z przedmiotowego lokalu. Wierzyciel wskazał tytuł wykonawczy – wyrok Sądu Rejonowego z dnia 30 września 1991r. oraz zamienny lokal mieszkalny położony w [...] przy ul. [...]. We wniosku wierzyciel przedstawił się jako następca prawny Zakładów Chemicznych . Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 17 i art. 141 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Spółki wezwał H. K. do opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...] do dnia [...]. W razie nie wykonania dobrowolnie obowiązku, organ zagroził zastosowaniem środka egzekucyjnego w celu opróżnienia lokalu. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji podał, że z wnioskiem do organu egzekucyjnego o wszczęcie egzekucji przeciwko H. K. wystąpił wierzyciel-[...]. Wierzyciel powołał się na wyrok Sądu Rejonowego z dnia 30 września 1991 r. nakazujący eksmisję H. K. wraz z osobami wspólnie z nim zamieszkującymi z mieszkania przy ul. [...]. Wierzyciel jako miejsce wykonania eksmisji wskazał lokal mieszkalny położony w [...] przy ul. [...]. Organ egzekucyjny stwierdził, że wskazany lokal zamienny odpowiada wymogom określonym w art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Na postanowienie Prezydenta Miasta zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł H. K. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zwrotu sprawy organowi I instancji celem umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika w całości oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania wniesionych zarzutów. Zaskarżonemu postanowieniu H. K. zarzucił podjęcie czynności egzekucyjnych wobec braku wymagalności obowiązku stanowiącego podstawę czynności egzekucyjnych, pomimo stwierdzenia uprawnień dłużnika do uzyskania praw do lokalu zamiennego i nie wskazanie dłużnikowi lokalu odpowiadającego warunkom, określonym w art. 2 ust. 6 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, przez co złożony wniosek o eksmisję jest niezasadny. Wnoszący zażalenie zarzucił nadto, że organ I instancji nie respektuje własnego stanowiska w sprawie poprzez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dla ustalenia, czy wierzyciel nie narusza prawa wprowadzając w błąd organ co do okoliczności mających znaczenie w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z poźn. zm./, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856) i art. 143 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia H. K. w przedmiocie zastosowania środka egzekucyjnego, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium stwierdziło, że organ egzekucyjny stosując środek egzekucyjny obowiązku o charakterze niepieniężnym ( odebranie nieruchomości, opróżnienie lokalu i innych pomieszczeń), powinien doręczyć zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Zastosowanie środka egzekucyjnego następuje, więc w drodze postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny, które w swej treści winno odpowiadać regulacji wynikającej z art. 124 § 1 i 2 Kpa, a także zawierać elementy wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Kolegium zaskarżone postanowienie spełnia powyższe wymogi określone w przepisach ustawy. Zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 124 § 1 i 2 oraz wskazuje środek egzekucyjny prowadzący do usunięcia zobowiązanego z zajmowanego lokalu. Zażalenie H. K. jakkolwiek, zdaniem Kolegium, dotyczy postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, opiera się na zarzutach wywiedzionych z art. 33 ustawy egzekucyjnej, w szczególności pkt 2 i 3 tego przepisu. Podnoszone zatem w postanowieniu zarzuty winien rozpatrzyć organ egzekucyjny poprzez wydanie postanowienia w tej sprawie. Kolegium stwierdziło również, że nie znajduje podstaw do wstrzymania czynności egzekucyjnych, albowiem organ egzekucyjny I instancji nie wydał w tej sprawie postanowienia, a nie jest możliwe w postępowaniu dotyczącym postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego rozpatrywanie wniesionych zarzutów. H. K. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi H. K. kwestionował zaproponowany przez wierzyciela lokal zamienny położony w [...] przy ul. [...], albowiem nie jest on właścicielem tego lokalu lecz najemcą, z prawem do podnajmowania tego mieszkania. Skarżący obawiał się, że z chwilą przeniesienia do wskazanego lokalu zamiennego, właściciel rozwiąże z nim umowę. H. K. podniósł również, że wierzyciel zaproponował mu spłatę jego praw, jednakże skarżący propozycji finansowej wierzyciela nie przyjął. Skarżący zarzucił nadto, że również wskazany lokal nie spełnia wymogów lokalu zamiennego określonych w art. 2 ust. 6 ustawy o ochronie praw lokatorów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 4 stycznia 2006r. sygn. akt II SA/ Sz 668/05, po rozpoznaniu skargi H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zastosowania środka egzekucyjnego, stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz orzekł, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Orzekł również o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego . Z uzasadnienia wyroku wynika, że Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które jest ostateczne. Wobec powyższego brak jest podstaw prawnych, aby ponownie wszcząć egzekucję administracyjną, która została umorzona na mocy art. 59 § 1 pkt 5 w/w ustawy z powodu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Jedynie art. 61 w/w ustawy przewiduje możliwość ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej po jej umorzeniu, lecz dotyczy on obowiązków o charakterze pieniężnym. Umorzenie postępowania egzekucyjnego, zdaniem Sądu, oznaczało zaniechanie tego postępowania wskutek wystąpienia przyczyn, które trwale uniemożliwiają jego prowadzenie. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] wzywające H. K. do dobrowolnego opróżnienia lokalu przy ul. [...] w [...] w terminie do dnia [...] pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego dotknięte jest także innymi wadami, które zakwalifikowały ten akt jako wydany z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 143 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zastosowanie środka egzekucyjnego w celu odebrania nieruchomości lub odebrania lokalu poprzedza wezwanie dłużnika do wykonania tego obowiązku. Postanowienie wydane przez organ egzekucyjny w tej materii jest niezaskarżalne, albowiem zgodnie z art. 17 § 1 w/w ustawy , zażalenie przysługuje wówczas, kiedy ustawa tak stanowi, natomiast art. 143 żadnego środka zaskarżenia na postanowienie wzywające dłużnika do dobrowolnego wykonania obowiązku opróżnienia lokalu lub odebrania nieruchomości nie przewiduje. Tymczasem organ egzekucyjny I instancji pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie do wniesienia zażalenia, z którego to prawa H. K. skorzystał. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaś rozpoznało zażalenie, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji i wydało zaskarżone postanowienie. Sąd zaznaczył, że środkami egzekucyjnymi stosowanymi do obowiązków o charakterze niepieniężnym są: grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni ( art. 1 a pkt 12 lit.b wyżej wymienionej ustawy). Nie zalicza się do nich wezwanie do wydania nieruchomości lub opróżnienie lokalu, który może pełnić jedynie funkcje preegzekucyjną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrując sprawę, postanowieniem z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z poźn. zm./ i art. 143 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.), po rozpoznaniu zażalenia H. K., stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że w sprawie nie jest dopuszczalna egzekucja administracyjna z powodu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym na skutek wcześniejszego umorzenia tego postępowania przez Prezydenta Miasta . Ponadto organ egzekucyjny postanowieniem wezwał dłużnika do dobrowolnego opróżnienia lokalu pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego i pouczył o prawie do złożenia zażalenia. Kolegium wskazało, że celem instytucji tzw. upomnienia (wezwania) jest skłonienie zobowiązanego, poprzez samo zagrożenie do dobrowolnego wykonania obowiązku bez prowadzenia egzekucji. Żaden przepis nie przewiduje zaskarżalności takiego wezwania i nawet błędne pouczenie o prawie wniesienia zażalenia nie daje stronie takiego uprawnienia. H. K. wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się uznania go za niezgodnego z prawem oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący wskazuje, że w wyroku z dnia 4 stycznia 2006r. sygn. akt II SA/ Sz 668/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, iż ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym rażąco narusza przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji., a tym samym jest niezgodne z prawem. Dla skarżącego sprawa zakończyła się z wydaniem wyżej wymienionego wyroku Sądu i prowadzenie w trybie odwoławczym niezgodnego z prawem postępowania egzekucyjnego jest niedopuszczalne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu. Wskazało, że w skutek wyroku Sądu stwierdzającego nieważność postanowienia Kolegium z dnia [...] zaistniała konieczność ponownego rozpoznania zażalenia strony wniesionego na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. / Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./ ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Powyższe oznacza, że przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze i Sąd związani byli oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 stycznia 2006r. sygn. akt II SA/ Sz 668/05. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2006r. stanął na stanowisku, że w sprawie nie jest dopuszczalna egzekucja administracyjna z powodu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym na skutek wcześniejszego umorzenia tego postępowania przez Prezydenta Miasta . Ponadto wezwanie do dobrowolnego opróżnienia lokalu nie jest środkiem egzekucyjnym, wymienionym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie służy na nie zażalenie, a w związku z tym organ II instancji winien stwierdzić jego niedopuszczalność. Kolegium prawidłowo, więc po stwierdzeniu nieważności przez Sąd postanowienia z dnia [...] ponownie rozpoznało sprawę, która wróciła na etap złożonego przez stronę zażalenia od postanowienia organu I instancji i wydało przedmiotowe postanowienia według wskazań Sądu. Tym samym zarzut skargi o niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż sprawa została zakończona się wyrokiem Sądu z dnia 4 stycznia 2006r. jest bezzasadny. W niniejszej sprawie Sąd, jak już wyżej podkreślono, związany jest treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, badając prawidłowość rozstrzygnięcia organu II instancji uznał, że Kolegium będąc związane oceną prawną wyrażoną przez Sąd w wyroku z dnia 4 stycznia 2006r. w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo oceniło stan faktyczny w sprawie i wydało rozstrzygnięcie zgodnie z prawem i wskazaniami zawartymi w wyroku Sąd z dnia 4 stycznia 2006r. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.