II SA/Sz 855/08

Dnia 18 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA – Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata i radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a: 1) ustanowić radcę prawnego, 2) oddalić wniosek skarżącego w pozostałym zakresie. J.K., poinformowany o wyznaczeniu terminu rozprawy w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...(, w przedmiocie zasiłku celowego, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata i radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest osobą przewlekle chorą, wymagającą stałego przyjmowania leków, na które wydatkuje ok. (...( miesięcznie. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe oraz o przyznaniu stałej renty z ZUS. Jest niepełnosprawny ruchowo (porusza się o kuli, samodzielnie nie jest w stanie przejść więcej niż 150-200 m), nosi aparat słuchowy z powodu obustronnego niedosłuchu. Stan zdrowia oraz brak środków nie pozwalają mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania oraz jazdę do S. do Sądu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że: – zamieszkuje sam oraz prowadzi samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe; – mieszka w lokalu komunalnym o powierzchni 44 m2; – nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani zasobów pieniężnych; – jest podopiecznym MOPS; – posiada zadłużenie z tytułu pożyczki bankowej w kwocie ok. (...(; – otrzymuje rentę z ZUS w wysokości ok. (...( "na rękę" miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie dotyczącej zasiłku celowego, skarżący J.K. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata i radcy prawnego. Rozpatrując wniosek skarżącego, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. "a" ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W związku z tym, że sprawa ze skargi J.K. dotyczy zasiłku celowego, mieści się ona w ramach ustawowego zwolnienia, i z tej przyczyny wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega oddaleniu. W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że Sąd nie uznał za zasadne umorzenia postępowania sądowego we wskazanym powyżej zakresie. Obecnie bowiem, zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie dominuje pogląd, że umorzenie postępowania odnosi się wyłącznie do pism wszczynających postępowanie sądowoadministracyjne lub wszczynających postępowanie w danej sprawie. Instytucja ta nie ma natomiast zastosowania do wniosków w sprawach wpadkowych (akcesoryjnych), np. o przyznanie prawa pomocy czy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Toteż cofnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy albo stwierdzenie przez Sąd, że skarżący jest zwolniony od kosztów sądowych z mocy ustawy (zgodnie z art. 239 P.p.s.a.) skutkuje oddaleniem takiego wniosku, a nie umorzeniem postępowania (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 144). Dalej wskazać należy, że stosownie do treści art. 262 P.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Wobec tego zasadne jest rozpatrzenie wniosku skarżącego o ustanowienie zawodowego pełnomocnika w oparciu o regulację zawartą w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 244 § 2 P.p.s.a., ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Powyższe oznacza zaś, że ustanowienie adwokata i radcy prawnego - o których jednoczesne ustanowienie wnioskował skarżący - stanowią alternatywne formy pomocy udzielanej w ramach prawa pomocy i nie jest konieczne ustanawianie dwóch pełnomocników z urzędu, aby zapewnić należytą reprezentację strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że ocena okoliczności wskazanych we wniosku, w szczególności dotyczących sytuacji zdrowotnej J.K. (niepełnosprawność, konieczność stałego leczenia), osobistej (osoba samotna, korzystająca z pomocy MOPS-u) i majątkowej (niewysoki dochód, brak jakiegokolwiek majątku, znaczne zadłużenie), pozwala na przyjęcie, że skarżący spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, zważywszy na tożsamy charakter pomocy prawnej świadczonej przez adwokatów i radców prawnych w ramach wykonywanego zawodu (w zakresie obejmującym występowanie przed sądami i urzędami), Sąd uznał za zasadne w rozpatrywanej sprawie: ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, zaś wniosek o ustanowienie adwokata – oddalić. W świetle powyższego, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "a" oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 P.p.s.a., postanowiono jak na wstępie.