II SA/Sz 856/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 2 – art. 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez p.o. Kierownika Działu Dodatków Mieszkaniowych, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta przyznano R. L. dodatek mieszkaniowy, na okres [...] miesięcy (od [...] r.), w wysokości [...] zł. Organ wskazał, że gospodarstwo domowe wnioskodawcy składa się z [...] osób, zamieszkujących lokal w części o powierzchni użytkowej [...] m2, a średni miesięczny dochód w analizowanym okresie, wyniósł [...] zł, w przeliczeniu na osobę. Ustalając wysokość świadczenia, organ przyjął ilość osób wskazanych we wniosku R. L. oraz fakt zajmowania jednego z pokoi (o powierzchni [...] m2), przez córkę konkubiny wnioskodawcy, która tworzy jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z tego względu, dokonując stosownych przeliczeń obniżono o ¼ wysokość ponoszonych kosztów użytkowania lokalu, w tym pobieranych zaliczkowo składników niezależnie pobieranej opłaty za mieszkanie (zaliczka na zimną wodę i ścieki, zaliczka na surowiec do podgrzania wody). R. L. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zarzucił nieprawidłowe wyliczenie i przyjęcie kwoty [...] zł, jako rzeczywiste wydatki poniesione na utrzymanie rodziny, co w konsekwencji spowodowało obniżenie przyznanego dodatku mieszkaniowego o kwotę [...] zł. W związku z powyższym odwołujący się wniósł o zmianę decyzji z dnia [...] r. i przyjęcie do obliczenia dodatku mieszkaniowego, kwoty [...] zł. R. L. wskazał, że organ dokonał stosownych wyliczeń, przy założeniu, że w zajmowanym przez wnioskodawcę lokalu, pozostaje córka jego konkubiny – M., studentka studiów stacjonarnych U., która jest w tym miejscu zameldowana na stałe. Osoba ta - według strony - prowadzi obecnie jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w miejscu stałego zamieszkania, zajmuje powierzchnię jednego pokoju ([...] m2). Aktualnie, z uwagi na studia, córka konkubiny przebywa czasowo w K., a w miejscu stałego zamieszkania bywa rzadko. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 2 – art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego dla R. L. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w oświadczeniu złożonym we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, R. L. podał, że w lokalu położonym przy ul. [...] , , oprócz [...] zadeklarowanych osób, pokój o powierzchni [...] m2, zajmuje córka konkubiny wnioskodawcy, która prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. W tak przyjętym stanie faktycznym, Kolegium uznało, za słuszne stanowisko organu pierwszej instancji. W oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie oraz kierując się art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1 i ust. 10 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, organ odwoławczy wskazał, że wydatki na utrzymanie lokalu wyniosły [...] zł, zaś wydatki jakie powinno ponosić gospodarstwo domowe, to kwota [...] zł. Z tego względu, prawidłowo przyznano R. L. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Odnosząc się do stanowiska strony, zawartego w odwołaniu, Kolegium stwierdziło, że nie sposób ustalić ile wody zużywają poszczególni członkowie gospodarstwa domowego, nawet jeśli dana osoba bywa rzadko w lokalu, to jednak zużywa podczas pobytu wodę i dlatego należy to uwzględnić przy wyliczeniu kosztów koniecznych na potrzeby przyznania dodatku mieszkaniowego. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że również z uwagi na charakter decyzji (związany) o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, nie można uznać argumentów R. L. Do decyzji organ załączył szczegółowe wyliczenie dodatku mieszkalnego. R. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. W uzasadnieniu skargi, R. L. podtrzymał w całości wnioski, zarzuty i ich uzasadnienie, sformułowane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący wyjaśnił, że nie kwestionował zarówno przesłanek, od których zależy przyznanie dodatku mieszkaniowego, jak również sposobu obliczania wysokości dodatku. Zarzucił tylko, niesłuszne obniżenie przez organ, kwoty [...] zł, w wydatkach na utrzymanie lokalu, które są ponoszone zaliczkowo, jako niezależne składniki opłaty za mieszkanie. Chodzi o zaliczkę na: zimną wodę i ścieki oraz na surowiec do podgrzania (wody). Obniżono o ¼ kwotę wydatków na wskazane wyżej składniki i w ten sposób obniżono wydatki rzeczywiste na mieszkanie. W konsekwencji skarżący otrzymał dodatek mieszkaniowy w wysokości niższej od oczekiwanej. Skarżący zanegował stanowisko Kolegium, że do obliczeń potrzebnych, do ustalenia wysokości dodatku mieszkaniowego, należy uwzględnić fakt zajmowania wspólnego lokalu, przez córkę konkubiny wnioskodawcy, nawet wówczas gdy osoba ta bywa rzadko w lokalu. Wyjaśnił ponadto, że nie domagał się od organu, ustalenia dodatkowej kwoty dodatku mieszkaniowego, ale wnosił o właściwe ustalenie wydatków rzeczywistych, a tym samym, o przyznanie dodatku w kwocie [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze udzielając odpowiedzi na skargę R. L., wniosło o jej oddalenie wskazując, że stan faktyczny sprawy został dokładnie przedstawiony w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, w którym organ szczegółowo ustosunkował się do podniesionych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej w zgodności z prawem. W praktyce, sąd administracyjny sprawuje funkcję orzeczniczą, przez badanie legalności działań administracji publicznej, w zakresie odnoszącym się do prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego do zaistniałego stanu faktycznego, trafności wykładni przepisów, a także prawidłowości stosowania przepisów procedury administracyjnej, którego wynikiem jest kwestionowane rozstrzygnięcie. Kontrola sprawowana, według wskazanego wyżej kryterium nie potwierdziła zarzutów o nieprawidłowym zastosowaniu prawa, w podstawie i uzasadnieniu rozstrzygnięcia organów obu instancji, w przedmiocie przyznania R. L. dodatku mieszkaniowego, na okres [...] miesięcy, w wysokości [...] zł miesięcznie. Unormowania prawne w zakresie zasad i trybu przyznawania pomocy społecznej w formie dodatku mieszkaniowego, wnioskowanego przez skarżącego R. L., uregulowano w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. 734 ze zm.), zwanej dalej "u.d.m.". W świetle art. 3 ust. 1 wskazanej ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, które legitymują się tytułem prawnym do lokalu (art. 2 ust. 1 u.d.m.), jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, o przyznanie tego świadczenia, nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem, art. 6 ust. 8 ustawy. Zastrzeżenie dotyczy przypadku, gdy średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego jest wyższy od określonego w art. 3 ust. 1 u.d.m., a kwota nadwyżki nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego, należny dodatek mieszkaniowy obniża się o tę kwotę. Stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, za dochód uznaje się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w [...] r. Ponadto, konieczne jest spełnienie wymogu z art. 5 ust. 1 u.d.m., odnoszącego się do normatywnej powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego. Powierzchnia ta nie może przekraczać [...] m2 - dla 1 osoby (pkt1), 40 m2 - dla 2 osób (pkt 2), 45 m2 - dla 3 osób (pkt 3), 55 m2 - dla 4 osób (pkt 4). W wypadku najmu lub podnajmu części lokalu mieszkalnego za powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego lub części tego lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe najemcy albo podnajemcy, uważa się powierzchnię zajmowanych pokoi, wynikająca z umowy najmu lub podnajmu, oraz część powierzchni kuchni, łazienki, korytarzy i innych pomieszczeń wspólnych znajdujących się w tym lokalu, odpowiadającą stosunkowi liczby członków gospodarstwa domowego najemcy lub podnajemcy do liczby osób zajmujących cały lokal (art. 5 ust. 2 u.d.m.). Przyznanie dodatku mieszkaniowego uzależnione jest zatem z jednej strony od spełnienia kryteriów dochodowych (art. 3 ust. 1 u.d.m.), a z drugiej strony uzależnione od powierzchni użytkowej lokalu, w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego (art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.m.). W art. 4 u.d.m., ustawodawca sformułował pojęcie gospodarstwa domowego, ustalone na potrzeby rozpoznania sprawy z wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3 – art. 6 u.d.m., przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową, zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymująca dodatek, co w przypadku gospodarstwa 2-4 osobowego, stanowi wysokość 12 % dochodów tego gospodarstwa domowego (art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.m.). Wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowanym lokalem (art. 6 ust. 3 u.d.m.). Do wydatków tych, zgodnie z art. 6 ust. 4 u.d.m., zalicza się: czynsz, opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, inne niż wymienione wyżej opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału. Przenosząc treść powyższych przepisów na grunt niniejszej sprawy, uznać należy, że organy rozstrzygające sprawę prawidłowo je zinterpretowały i zastosowały do ustalonego stanu faktycznego. W warunkach, w jakich funkcjonuje trzyosobowe gospodarstwo domowe R. L., zasadne było obniżenie o ¼, tej części składników wymaganych do wyliczenia kosztów utrzymania lokalu, które składają się na stałe koszty zużycia wody, ścieków oraz podgrzania wody, a których zużycie miesięczne ma charakter prognozowany, przyjmowany zaliczkowo przez zarządcę (spółdzielnię) na przyszłość w wielkości odpowiedniej do liczby mieszkańców zameldowanych w danym lokalu. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się zestawienie opłat za lokal zajmowany przez R. L. i członków jego rodziny (k. 1i). Z zestawienia tego wynika, że zaliczki pobierane przez spółdzielnię, na utrzymanie lokalu, zostały wyliczone przy założeniu, że lokal zajmują cztery zameldowane tam osoby. W takiej sytuacji, skoro sam wnioskodawca zadeklarował łącznie ilość trzech osób, zajmujących część użytkową lokalu (o powierzchni tj. [...] m2), to wielkość środków przeznaczonych łącznie na utrzymanie tego lokalu, powinna ulec modyfikacji, w sposób uwzględniający ilości osób, prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe. Wyliczenie to musiało zatem uwzględniać wyłączenie tej części kosztów, która przypadała na utrzymanie jednoosobowego gospodarstwa domowego, córki konkubiny wnioskodawcy. Nie zasługują tym samym na uwzględnienie argumenty skargi, że uzasadnienie stanowiska organu odwoławczego, nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Zarówno organ pierwszej, jak i organ drugiej instancji, słusznie uczyniły podstawą prawną rozstrzygnięcia art. 2 - art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz prawidłowo zinterpretowały te przepisy w okolicznościach niniejszej sprawy. Stanowisko prezentowane zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak również w skardze, o nieprawidłowym obniżeniu kwoty przeznaczanej zaliczkowo na wodę, ścieki i podgrzanej wody, byłoby nie do pogodzenia w świetle unormowań z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.m. i art. 6 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.d.m. Treść tych przepisów powinna być ujmowana łącznie, tzn. w ten sposób,że koszty określone ustawowo, związane z utrzymaniem lokalu, powinny być obliczone w proporcji, odpowiadającej ilości osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Oczywiście z uwzględnieniem normatywnej powierzchni, którą gospodarstwo wnioskodawcy zajmuje. Jednocześnie należy podkreślić, że treść przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych, nie można odczytywać dowolnie, co oznacza, że brak jest podstaw prawnych do swobodnego doboru omawianych wydatków i ich wielkości, w zależności od zapatrywań wnioskodawcy, lecz powinno uwzględniać wszystkie składniki z uwzględnieniem ich proporcji, z uwagi właśnie na liczbę osób tworzących gospodarstwo domowe. W świetle przytoczonych wywodów natury prawnej oraz przedstawionego stanu faktycznego sprawy, przyjąć należy niezasadność zarzutów skargi R. L. Dodatkowo Sąd, nie będąc związany zarzutami skargi (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U.. z 2012 r.), dokonując kontroli wydanych w sprawie rozstrzygnięć, nie dopatrzył się naruszeń prawa, w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlega oddaleniu, o czym orzeczono, jak na wstępie.