II SA/Sz 859/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 marca 2015 r. sprawy ze skargi C. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta, na podstawie art. 12 ust. 2, art. 30 ust. 2, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, odmówił C. J. umorzenia kwoty z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego powiększonej o odsetki ustawowe, wypłaconej na rzecz osoby uprawnionej – J. – J.K. do rąk przedstawiciela ustawowego A. J. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że obowiązek zwrotu przez C.J. należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynika z decyzji tego organu wydanej dnia [...]. W okresach świadczeniowych wypłacano systematycznie osobie uprawnionej świadczenia alimentacyjne przedstawicielowi ustawowemu A. J. Natomiast C.J. do dzisiejszego dnia nie dokonał żadnej wpłaty na poczet powstałego zadłużenia w funduszu alimentacyjnym. W odwołaniu od powyższej decyzji, C.J. zarzucił organowi błędne ustalenia w zakresie stwierdzenia, że nie dokonał on żadnych wpłat na rzecz funduszu alimentacyjnego, gdyż komornik na podstawie prowadzonej egzekucji wyegzekwował kwotę [...]. Podniósł, że organ nie wziął pod uwagę, iż zadłużenie powstało w momencie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności, w czasie którego możliwość podjęcia przez skarżącego pracy zarobkowej jest znacznie ograniczona. Odwołujący się wskazał, iż na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ może chociażby częściowo umorzyć zadłużenie biorąc pod uwagę jego sytuację dochodową i rodzinną, która w chwili obecnej jest bardzo trudna. C.J. podał, że od [...] przebywa w zakładzie karnym, nie pracuje, nie posiada żadnych oszczędności z których mógłby zaspokoić wierzyciela. Zadłużenie powstało w[...] w czasie odbywania kary. Fakt wypłaty zasądzonych alimentów przez fundusz alimentacyjny nie zwalnia z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka, jednakże w chwili obecnej odwołujący się nie jest w stanie wypełnić tego obowiązku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 27, art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, po rozpatrzeniu odwołania C.J., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że obowiązek zwrotu przez C.J. należności w wysokości [...] wynika m. in. z wydanej przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzji z dnia [...]. Należności te dotyczą okresu świadczeniowego [...] tj. od [...]. Wniosek C.J. z dnia [...] o umorzenie części zadłużenia wpłynął do organu w dniu [...]. Całość zadłużenia, według uzyskanych informacji z postępowania egzekucyjnego, na dzień [...]wynosi [...]. Organ drugiej instancji po przytoczeniu treści przepisu art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stwierdził, iż zgodnie z ustaleniami organu I instancji, C.J. nie spełnił warunków określonych w podanym przepisie. Zgodnie bowiem z kartą wpłat dłużnika za okres od [...] [...] zobowiązany dokonywał nieregularnych wpłat w różnych wysokościach, w wysokości miesięcznej niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, tj. poniżej kwoty [...]. Wartości wpłat wyszczególnione zostały w piśmie Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] Kolegium przyznało, iż organ I instancji błędnie wskazał, że C.J. do dnia wydania decyzji nie dokonał żadnej wpłaty na poczet powstałego zadłużenia w funduszu alimentacyjnym, jednakże wyjaśnione to zostało w powołanym wyżej piśmie. Wysokość dokonanych wpłat nie ma jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy na podstawie przepisu art. 30 ust. 1 ustawy. Kolegium podkreśliło, że instytucja umorzenia ma charakter szczególny i w myśl art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, stosowana jest na zasadzie uznania administracyjnego w wyjątkowych przypadkach czy zdarzeniach losowych. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że osadzenie w zakładzie karnym nie jest szczególną okolicznością przemawiającą za umorzeniem zadłużenia. Ponadto, przepis art. 30 ust. 2 ustawy przewiduje również możliwość odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty zapłaty należności, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną, dlatego też okoliczność przebywania skarżącego w zakładzie karnym, bez realnej możliwości podjęcia zatrudnienia jak i spłaty ciążącego na nim zadłużenia, jest wystarczająca, aby odroczyć termin płatności tego zadłużenia. Kolegium poinformowało C.J. o przysługującym mu prawie złożenia w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej wniosku o odroczenie terminu płatności albo rozłożenia na raty kwoty należności wypłaconych osobom uprawnionym do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, które podlegają zwrotowi. Wniosek taki należałoby złożyć po opuszczeniu przez niego zakładu karnego, mając na wolności realną możliwość podjęcia pracy zarobkowej. C.J. na powyższą decyzję ostateczną wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając organowi, że nie wziął pod uwagę jego trudnej sytuacji życiowej i finansowej. Wskazał, iż po opuszczeniu zakładu karnego znalezienie przez niego pracy będzie bardzo trudne choć nie niemożliwe. Wskazał, iż "nastąpi uchylanie się przez niego płacenia alimentów i spłaty zadłużenia, co wiąże się ze sprawą karną". Oświadczył, iż mimo obowiązku płacenia alimentów na własne dziecko, sytuacja jego i jego rodziny nie pozwala na to. Po opuszczeniu zakładu karnego chciałby normalnie funkcjonować w społeczeństwie dlatego też wniósł o zastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy, na zasadzie uznania administracyjnego w wyjątkowych przypadkach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie narusza prawa w sposób uzasadniający jego wyeliminowanie z obrotu prawnego, a zatem skarga, jako niezasadna podlega oddaleniu. Przedmiotem sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją było umorzenie, na wniosek skarżącego, należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Materialnoprawne podstawy rozpatrzenia wniosku w tym przedmiocie stanowi cytowany w zaskarżonej decyzji art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz ustaleń dokonanych przez SKO co do podstawy prawnej obowiązku zwrotu należności alimentacyjnych, ich wysokości oraz kwot wyegzekwowanych od skarżącego, przyjąć należy, że ustalenia te są niewadliwe, co w zestawieniu z przesłankami wynikającymi z art. 30 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, dowodzi trafności stanowiska Kolegium, że nie są spełnione przesłanki umorzenia zaległości na podstawie tego przepisu. W ocenie Sądu, zgodne z prawem jest również stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do umorzenia zaległości skarżącego z omawianego tytułu na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skarżący wywodząc, że takie stanowisko Kolegium jest błędne, powołał się na to, że jest pozbawiony wolności, co wywołało fakt narastania zaległości od [...], oraz na pragnienie normalnego funkcjonowania w społeczeństwie po opuszczeniu zakładu karnego i chęć udzielenia pomocy niewidomej matce, utrzymującej się z dochodu [...] i wychowującej syna. Skarżący nie dostrzega jednak, że przewidziane w art. 30 ust. 2 ustawy uregulowanie dające możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych ma charakter wyjątkowy. To z sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego muszą wynikać takie okoliczności faktyczne, w świetle których oczywiste jest, że spłata zaległości nie jest i nie będzie możliwa. Zdaniem sądu, dokonana przez organy orzekające w sprawie w ramach uznania administracyjnego ocena okoliczności sprawy nie przekracza granic tego uznania. W świetle bowiem przyjętych w zaskarżonej decyzji ustaleń faktycznych oraz twierdzeń skarżącego zawartych we wniosku, w odwołaniu i w skardze, nie można wyprowadzić wniosku, że jest on osobą, która ze względu na wiek lub stan zdrowia nigdy nie będzie mogła pracować i uzyskiwać dochodów. Z okoliczności sprawy nie wynika aby skarżący był obciążony obowiązkiem alimentacyjnym na rzecz matki, która nota bene posiada własny dochód. W tych okolicznościach, sam fakt kilkuletniego pozbawienia skarżącego wolności nie stanowi dostatecznego argumentu przemawiającego za umorzeniem należności. Powodu takiego nie stanowi również pragnienia skarżącego "normalnego funkcjonowania w społeczeństwie" po opuszczeniu zakładu karnego. Uwzględnienie takiej argumentacji, na jaką powołuje się skarżący, prowadziłoby do wniosku, że pozbawienie wolności osoby zobowiązanej do zwrotu należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej alimentów, zawsze powinno wraz z jej zwolnieniem z zakładu penitencjarnego prowadzić do umorzenia tych należności. Takie rozumowanie powodowałoby, że wyjątkowe uregulowania z art. 30 ust. 2 ustawy zamieniłoby się w regułę, a zatem byłoby sprzeczne z ratio legis tego przepisu. Z powyższych względów Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zaskarżoną decyzją. Dlatego należało na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić skargę.