II SA/Sz 863/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędzia WSA Maria Mysiak /spr./ Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi G. i S. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem I uchyla zaskarżoną decyzję, II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie przepisu art. 104 K.p.a., art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), nałożył na J. i F. D. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia [...].: 1/ oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, 2/ inwentaryzacji budowlanej lokalu mieszkalnego wraz z wykazaniem wszystkich wykonanych robót budowlanych, wykonanej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, 3/ orzeczenia osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane stwierdzającego, że roboty budowlane wykonane został zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu [...], podczas pobytu na terenie działek nr [...] w m. [...], gm. [...] stwierdzono, że wykonano roboty budowlane polegające na remoncie lokalu mieszkalnego nr [...]. J. i F. D. oświadczyli do protokołu, że ocieplenie budynku mieszkalnego rozpoczęli w ubiegłym roku, a zakończyli w [...], natomiast wymiany okien z jednoczesnym powiększeniem otworu okiennego od strony podwórka wraz z wylaniem płyty betonowej przy oknie balkonowym dokonali w [...] i nie posiadają zgłoszenia ani pozwolenia na budowę. Powyższa decyzja została doręczona skarżącym w dniu [...] –zgodnie z datą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma. J. i F. D. w dniu [...] wnieśli odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że przedmiotowe prace budowlane wykonali w dobrej wierze, mając na uwadze chęć polepszenia warunków zamieszkania. Nadto nie mieli wiedzy prawnej w zakresie przepisów budowlanych i nie wiedzieli o konieczności zgłoszenia wykonywanych prac. Dalej podnieśli, że z uwagi na sytuację materialną nie mogą sprostać nałożonym obowiązkom. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...], Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w części opisanej jako pkt 1 i w tym zakresie umorzył postępowanie organu pierwszej instancji oraz uchylił zaskarżoną decyzję w części terminu i określił termin wykonania czynności do dnia [...], w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ drugiej instancji podał, że – jak jednoznacznie wynika z zebranego materiału dowodowego - skarżący nie uzyskali pozwolenia na budowę, jak też nie zgłosili zamiaru wykonania przedmiotowych robót budowlanych właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowanej. A zatem w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 50 i 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji wydana została właściwie co do zasady, jednakże zakres nakazanych w niej do wykonania czynności przekracza kompetencje wyrażone w przepisie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, albowiem czynności nakazywane na podstawie ww. przepisu mają na celu doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale z przepisami prawa administracyjnego, a nie cywilnego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, WINB wskazał, że przepisy prawa budowlanego nie pozwalają na umorzenie postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych ze względu na trudną sytuację materialną sprawców samowoli budowlanej. G. i S. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższa decyzję wskazując, iż odwołanie J. i F. D. nie powinno być w ogóle rozpatrzone, gdyż wniesione zostało po terminie. Decyzja organu pierwszej instancji doręczona została skarżącym i Państwu D. w tym samym dniu, był to [...] odwołanie zostało wysłane [...]. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Ponadto organ wyjaśnił, że dał wiarę oświadczeniu skarżących zawartych w piśmie z dnia [...], że decyzja organu pierwszej instancji została im doręczona nie w dniu [...], lecz [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem z decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 K.p.a.). Organ odwoławczy powinien pamiętać, że wszystkie strony miały prawo uznać, że upływ 14 dni od dnia doręczenia im decyzji organu pierwszej instancji bez powiadomienia ich o wniesieniu odwołania, powoduje, że decyzja ta stała się po tym terminie ostateczna, ze wszystkimi skutkami z tego wynikającymi - takie są ogólne przesłanki wypływające z ustaleń poczynionych na wstępie postępowania odwoławczego. Stan sprawy w dniu wydawania zaskarżonej decyzji wskazywał na potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie terminu doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, z zachowaniem określonych w kodeksie postępowania administracyjnego zasad postępowania dowodowego (art. 79, 83) Organ odwoławczy tego nie uczynił i rozpatrzył wniesione odwołanie opierając się na oświadczeniu, które w świetle przepisów art. 81 K.p.a. nie ma mocy dowodowej. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy ustali termin doręczenia J. i F. D. decyzji organu pierwszej instancji, przeprowadzając w tym zakresie stosowne postępowanie dowodowe, w szczególności przeprowadzi dowód z przesłuchania osoby doręczającej przesyłkę. Rozpatrzenie odwołania bez wyjaśnienia czy wniesione został z zachowaniem terminu stanowi naruszenie wskazanych powyżej przepisów K.p.a. oraz art. 7 i 77 K.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.